Μετανάστες και πρόσφυγες: Κεντρική πολιτική σκηνή και τοπική αυτοδιοίκηση

Η σύγχυση εννοιών και πολιτικών, αποκρυμμένη σε κοινή θέα

Πώς παραγάγει κανείς πολιτική, άραγε, όταν εργάζεται ταυτοχρόνως σε περίοπτη και αποκρυμμένη θέση; Οπτικοποιημένα, θυμίζει παιδί εμφανώς «κρυμμένο» πίσω από την κουρτίνα.
Η κυβέρνηση της ΝΔ αποπειράται μια σημαντική μετακίνηση στο θέμα του προσφυγικού που θα έχει τεράστιες συνέπειες πολιτισμικά, διοικητικά, πολιτικά, και φυσικά σε ανθρώπινες ζωές. Προσέρχεται με όρους της δεκαετίας του ‘90, «παίζει» με το πολιτειακό, νομικό και διεθνές στάτους του πρόσφυγα και του μετανάστη, και εισέρχεται σε μια τροχιά αποτροπής που θα βρει αντιστάσεις τόσο σε ευρωπαϊκό θεσμικό επίπεδο, όσο και οργανωτικά στο εσωτερικό της, μιας που το προσφυγικό, δομικά, δεν είναι μια συνθήκη που προσφέρεται για παραγωγή κούφιας πολιτικολογίας, χωρίς να επικαθορίζεται η δεύτερη από τη συνθετότητά της πρώτης. Εννοούμε, οπωσδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ιδεολόγημα όξυνσης της αντιδραστικότητας, όχι όμως και ως σύνθεση συναίνεσης.

H ανομία ως έλλειμμα αρετής

Η πρωταρχική διεύθυνση δόθηκε με την εναρκτήρια διακήρυξη της απελευθέρωσης της Α’ Αθήνας από την ανομία και την πάταξη της τελευταίας. Το εγχείρημα εντοπιώθηκε ευθύς εξαρχής στα Εξάρχεια, και στοχοποίησε τον Άλλο, όχι τα πραγματικά προβλήματα της περιοχής, την κοινή αντίληψη της παραβατικότητας, αλλά την ανομία ως έλλειμμα αρετής (σ.σ. αυθαίρετων δυτικών αξιών) που φέρει ο πρόσφυγας ως μόνιμο σημείο και σημάδι του όταν τον περιγράφουν και τον ανασυγκροτούν ως ριζικά, ολικά διαφορετικό από εμάς. Κι ασφαλώς, ενώ τα Εξάρχεια θα έχουν ένα μόνιμο αστυνομευτικό βλέμμα πάνω τους, η επιχείρηση προχωράει και απλώνεται σε όλο το κέντρο της Αθήνας, ήδη. Αστυνομοκρατία, οκτώ εκκενώσεις καταλήψεων μέσα σε ένα μόλις μήνα, αξιοποίηση της ειδικής ομάδας, Ο.Π.Κ.Ε. χωρίς προφανή τεχνικό (λειτουργικό) λόγο, μηδενικά αποτελέσματα απόδειξης κάποιας παραβατικότητας πέραν της αντίληψης της ίδιας της ιδέας και πρακτικής της κατάληψης εγκαταλελειμμένων κτηρίων ως ipso facto έκνομης πέρα από κάθε συζήτηση.
Αυτά λαμβάνουν χώρα στην Αθήνα, την πρωτεύουσα της χώρας, ως εισαγωγή στο τι θα ακολουθήσει στην υπόλοιπη επικράτεια. Ανθρώπινο σύμβολο της πόλης, ο Δήμαρχος. Αλλά πού είναι ο Δήμαρχος Αθηναίων σε όλα αυτά και κυρίως στη δημόσια συζήτηση; Συνήθως ακούμε, διαβάζουμε και μιλούμε, μόνο για την ηγεσία του Υπ. ΠΡΟ.ΠΟ. Εν τούτοις, ο Δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Μπακογιάνης, πρέπει κάποια στιγμή να μπει στο κάδρο, διότι ουχί μόνον δε διαφοροποιείται πουθενά με τις κατευθύνσεις της κυβέρνησης, αλλά και ενεργητικά συμμετέχει στο εγχείρημα. Αφενός, φροντίζει να στέλνει ειδικά κλιμάκια του Δήμου να σφραγίζουν τις εκκενωμένες καταλήψεις και να τις καθαρίζει για να αξιοποιηθούν σε συνέργειες του Δήμου (μάλιστα η τελευταία σε σειρά μετά από μήνυση του υπόδικου νεοναζιστή Ηλία Κασιδιάρη από το 2016 και με σύλληψη φωτορεπόρτερ), αφετέρου στοχοποιεί και ο ίδιος ακόμα και τις πιο ήπιες πρακτικές, μιας δημόσιας βιβλιοθήκης επί παραδείγματι, γύρω από τις οποίες φτιάχνει μάλιστα κι ένα επικοινωνιακό παίγνιο με drones και ΜΜΕ. Αναφερόμαστε στη «θριαμβευτική» απομάκρυνση κοντέινερ με βιβλία από την πλατεία Εξαρχείων, σχεδόν σαν να πρόκειται για εξουδετέρωση σύνθετου εκρηκτικού μηχανισμού. Διατηρεί, λοιπόν, το μονοπώλιο της αρετής για τον εαυτό του, αλλά την ίδια στιγμή, κρύβεται και πίσω από την κεντρική πολιτική σκηνή.

Με την ενεργή συμμετοχή του Δημάρχου

Ποια και τι πολιτική της αυτοδιοίκησης μπορεί να παραχθεί τοιουτοτρόπως; Ο δήμαρχος δεν μπορεί να είναι πρόσωπο incognito, οφείλει να χαράσσει νέους δρόμους, να συνθέτει λόγο, να είναι παρών στην πόλη του, να προασπίζεται το συμφέρον των πολιτών, όχι ανασύροντάς το από το ράφι κατά το δοκούν, αλλά έτσι όπως διαμορφώνεται οργανικά μέσα από ζω(οδο)τικές πολιτικές πρακτικές που προφανώς δεν μπορούν να εξαντλούνται στη φωταψία και το πράσινο, ενώ και το φως, δεν μπορεί να μην είναι πολιτισμική πρακτική αλλά αναγωγή στη λάμπα, και το πράσινο δεν μπορεί να είναι αναγωγή σε διάσπαρτα φυτά ως απόφαση στο πόδι, σε παιδικό ανταγωνισμό με τους πολίτες για το ποιος θα έχει την τελευταία κουβέντα. Το θέμα είναι προφανώς ως δήμαρχος να θέτεις την πρώτη και να εκκινείς τον διάλογο. Τη στιγμή που στις καλές πρακτικές του προσφυγικού συγκαταλέγεται η κατάληψη του City Plaza π.χ., από εγνωσμένου κύρους ακαδημαϊκούς του Μπέρκλεϋ (σ.σ. Τζούντιθ Μπάτλερ), δε νοείται ο κορυφαίος θεσμός της Αθήνας, να μη συνομιλεί -καθόλου- με τέτοιες ιδέες, παρά μόνο να ασπάζεται όποια πολιτική θεωρεί η κεντρική πολιτική σκηνή ότι διαμορφώνει. Δεν μπορεί να διεκδικηθεί έτσι η αυτοτέλεια της τοπικής αυτοδιοίκησης, αντίθετα έτσι σμικρύνεται. Ο Δήμαρχος συρρικνώνοντας τον ρόλο του, πετυχαίνει μόνο να συρρικνώνει τον Δήμο, διότι ο ίδιος, παραμένει ορατός και φέρει ευθύνες για όλο αυτό το κλίμα φόβου και απομόνωσης που δημιουργείται στους πολίτες.
Παρόλο που διαθλά τους επαίνους του Πρωθυπουργού για τη συνεισφορά του στην πάταξη της ανομίας, ο κ. Δήμαρχος, κατά τη διάρκεια ήπιας και καθόλα ομαλής παρέμβασης νέων ανθρώπων στον δημοτικό ραδιοφωνικό σταθμό της Αθήνας (καθ’ ομολογίαν δηλαδή και των ραδιοφωνικών παραγωγών του) για το εκκενώσεις καταλήψεων, κάλεσε την Αστυνομία με αποτέλεσμα καταδίωξη, προσαγωγές που μετατράπηκαν σε συλλήψεις, μεταξύ των οποίων και δύο ανήλικων κοριτσιών. Πρέπει να σταματήσει αυτή η διττή αποφυγή της κριτικής: τόσο της καταστολής της άλλης άποψης, όσο και της άρνησης οποιασδήποτε πιστώσεως ή χρεώσεως: δηλαδή συνομιλητής εκτός διαλόγου, αφηγητής εκτός κειμένου. Παρατηρώντας, ωστόσο, τα καθαρά περιθώρια, σκαριφείται η φιγούρα του Ρούντι Τζιουλιάνι, του πρώην Δημάρχου της Νέας Υόρκης που συνδέθηκε με την πάταξη της ανομίας αλλά και την πλήρη αστυνομοκρατία, τα σκάνδαλα για τους χειρισμούς της Αστυνομίας της Νέας Υόρκης, την καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακόμα και τις απώλειες ζωών ολότελα αθώων πολιτών. Εκών άκων, συνδέεται κανείς με πολιτικές ή τις δημιουργεί.

Νίκος Δασκαλόπουλος