Μια αποκρυπτογράφηση της ανακοίνωσης του Γιούρογκρουπ

Την ανακοίνωση του Γιούρογκρουπ της 20ης Φεβρουαρίου 2015, που εκδόθηκε με βάση την επιστολή της ελληνικής κυβέρνησης προς αυτό, τη γνωρίζουν πια οι κάτοικοι αυτής της χώρας. Μεγάλο ποσοστό τους, μάλιστα, πιθανότατα την έχουν διαβάσει με υπομονή.
Σχεδόν όλοι, πάντως, έχουν μείνει με απορίες που οφείλονται είτε στη «δημιουργική ασάφεια», είτε στη δυσνόητη τεχνική ορολογία. Οι απορίες, βέβαια, πολλαπλασιάζονται και από πολιτικές αιτίες. Το κείμενο αυτό έγινε και εξακολουθεί να γίνεται αντικείμενο πολιτικής διαμάχης, με αποτέλεσμα να διασταυρώνονται πάνω από το κεφάλι -ή και μέσα σ‘ αυτό- τα πυρά κυβέρνησης, αξιωματικής αντιπολίτευσης, ελάσσονος αντιπολίτευσης και πάει λέγοντας.
Πέφτοντας πάνω στο κείμενο που ακολουθεί, του οικονομικού συντάκτη της έγκυρης γερμανικής εφημερίδας Handelsblatt, το εισπράξαμε σαν μια προσπάθεια ψύχραιμη και όσο γίνεται αντικειμενικής αποτίμησης από κάποιον παρατηρητή σε απόσταση από τις αντιμαχόμενες πλευρές. Δηλαδή, σαν ένα κείμενο, που μπορεί να βοηθήσει τον αναγνώστη του να σχηματίσει, μαζί και με άλλες προσλαμβάνουσες, όσο γίνεται πιο ολοκληρωμένη γνώμη για το θέμα, χωρίς κατ‘ ανάγκη να συμφωνούμε με όλες τις εκτιμήσεις του.
•

Tου Νόρ­μπερτ Χέ­ριν­γκ*

Στις 16 Φε­βρουα­ρίου κα­τέρ­ρευ­σαν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις στο Γιού­ρο­γκρουπ ό­ταν η Ελλά­δα α­πέρ­ρι­ψε προ­σχέ­διο α­να­κοί­νω­σης και οι ευ­ρω­παίοι ε­ταί­ροι τής έ­δω­σαν τε­λε­σί­γρα­φο να ζη­τή­σει πα­ρά­τα­ση του τρέ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος πριν την 20η Φε­βρουα­ρίου. Η Ελλά­δα α­πέ­στει­λε ε­πι­στο­λή και το Γιού­ρο­γκρουπ συ­νε­δρία­σε εκ νέ­ου στις 20 Φε­βρουα­ρίου, συμ­φω­νώ­ντας σε α­να­κοί­νω­ση για την Ελλά­δα.
Για να κα­τα­νοή­σου­με τι α­κρι­βώς συ­νέ­βη, θα χρεια­στεί να συ­γκρί­νου­με τα δύο κεί­με­να για να α­ξιο­λο­γή­σου­με αν τε­λι­κά οι αλ­λα­γές ή­ταν υ­πέρ της Ελλά­δας ή ό­χι.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Το Γιού­ρο­γκρουπ ση­μειώ­νει, στο πλαί­σιο τις υ­πάρ­χου­σας συμ­φω­νίας, το αί­τη­μα α­πό την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά για μια πα­ρά­τα­ση της Master Financial Agreement Facility Agreement (MFFA), η ο­ποία βα­σί­ζε­ται σε μια σει­ρά α­πό δε­σμεύ­σεις.
Με­τά­φρα­ση: Η Ελλά­δα ζη­τά πα­ρά­τα­ση της χρη­μα­τοοι­κο­νο­μι­κής στή­ρι­ξης, την ο­ποία χρειά­ζε­ται για να μπο­ρέ­σει να α­πο­πλη­ρώ­σει ο­μό­λο­γα που λή­γουν και πι­στω­τι­κά συμ­βό­λαια. Το Γιού­ρο­γκρουπ θέ­τει το αί­τη­μα στο πλαί­σιο του «τρέ­χο­ντος δια­κα­νο­νι­σμού», ε­νός αό­ρι­στου ό­ρου που α­πο­φεύ­γει το ό­νο­μα «πρό­γραμ­μα», αλ­λά δεί­χνει ό­τι -με κά­ποιον τρό­πο- αυ­τή η συ­νε­χι­ζό­με­νη οι­κο­νο­μι­κή στή­ρι­ξη συ­νο­δεύε­ται α­πό έ­να πρό­γραμ­μα με­ταρ­ρυθ­μί­σεων.
Αλλα­γές: Στο α­πορ­ρι­φθέν προ­σχέ­διο η Ελλά­δα θα ζη­τού­σε ε­ξά­μη­νη «τε­χνι­κή πα­ρά­τα­ση» του τρέ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος. Στην α­να­κοί­νω­ση, οι έ­ξι μή­νες α­ντι­κα­θί­στα­νται α­πό έ­να «μέ­γι­στο τεσ­σά­ρων μη­νών», που θα α­πο­φα­σι­στεί αρ­γό­τε­ρα.
Δεν εί­ναι πλέ­ον «τε­χνι­κή» πα­ρά­τα­ση του «προ­γράμ­μα­τος», αλ­λά πα­ρά­τα­ση της χρη­μα­το­δο­τι­κής συμ­φω­νίας, συν αό­ρι­στοι ό­ροι. Το «τε­χνι­κή» τεί­νει να α­φο­ρά το ε­πί­πε­δο ερ­γα­σίας. Έτσι, το θέ­μα έ­χει α­νέ­βει σε έ­να ε­πί­πε­δο ό­που μπο­ρούν να λαμ­βά­νο­νται και να αλ­λά­ζουν α­πο­φά­σεις, και ό­χι μό­νο να ε­κτε­λού­νται.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Ο σκο­πός της πα­ρά­τα­σης εί­ναι η ε­πι­τυ­χής ο­λο­κλή­ρω­ση της α­ξιο­λό­γη­σης στη βά­ση των ό­ρων του τρέ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος, με την κα­λύ­τε­ρη χρή­ση της υ­πάρ­χου­σας ευε­λι­ξίας, που θα ε­ξε­τα­στεί α­πό κοι­νού α­πό τις ελ­λη­νι­κές αρ­χές και τους θε­σμούς. Η πα­ρά­τα­ση αυ­τή θα γε­φυ­ρώ­σει ε­πί­σης (bridge) τον χρό­νο για την πραγ­μα­το­ποίη­ση συ­ζη­τή­σεων σε μια πι­θα­νή νέα συμ­φω­νία με­τα­ξύ του Γιού­ρο­γκρου­π, των θε­σμών και της Ελλά­δας.
Με­τά­φρα­ση: Ού­τε το πρό­γραμ­μα με­ταρ­ρυθ­μί­σεων, ού­τε η α­ξιο­λό­γη­σή του ο­λο­κλη­ρώ­θη­καν ε­γκαί­ρως, που θα σή­μαι­νε, με­τα­ξύ άλ­λων, ό­τι κα­νο­νι­κά η Ε­ΚΤ θα στα­μα­τού­σε να χρη­μα­το­δο­τεί τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες με­τά τη λή­ξη του προ­γράμ­μα­τος που δεν έ­χει ε­πι­θεω­ρη­θεί. Η πα­ρά­τα­ση α­πο­φεύ­γει τέ­τοιου εί­δους συ­νέ­πειες.
Αλλα­γές: Δεν υ­πάρ­χει πλέ­ον α­να­φο­ρά σε «ε­πι­τυ­χή ο­λο­κλή­ρω­ση του προ­γράμ­μα­τος», ού­τε του «προ­γράμ­μα­τος» στο κεί­με­νο. Αντ’ αυ­τού, μια ε­πι­τυ­χής ο­λο­κλή­ρω­ση της α­ξιο­λό­γη­σης των «ό­ρων του τρέ­χο­ντος δια­κα­νο­νι­σμού», εί­ναι ο νέ­ος ό­ρος. Αυ­τό δί­νει τη δυ­να­τό­τη­τα στην Ελλη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να συ­νε­χί­σει να λέει πως το πα­λιό πρό­γραμ­μα δεν μπο­ρεί να εί­ναι ε­πι­τυ­χη­μέ­νο. Επί­σης, δί­νει τη δυ­να­τό­τη­τα αλ­λα­γών στο πρό­γραμ­μα, κα­θώς η δια­τύ­πω­ση «ό­ροι του δια­κα­νο­νι­σμού» ε­πί­τη­δες εί­ναι πιο α­σα­φής.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Οι ελ­λη­νι­κές αρ­χές θα πα­ρου­σιά­σουν μια λί­στα α­πό με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κά μέ­τρα, με βά­ση την τρέ­χου­σα συμ­φω­νία, ως το τέ­λος της Δευ­τέ­ρας της 23ης Φε­βρουα­ρίου. Οι θε­σμοί θα προ­σφέ­ρουν μια πρώ­τη ε­κτί­μη­ση για το αν αυ­τή θα εί­ναι ε­παρ­κώς συ­νε­κτι­κή, ώ­στε να α­πο­τε­λέ­σει έ­να έ­γκυ­ρο ση­μείο εκ­κί­νη­σης για μια ε­πι­τυ­χη­μέ­νη ο­λο­κλή­ρω­ση της α­ξιο­λό­γη­σης. Η λί­στα αυ­τή θα ε­ξει­δι­κευ­τεί πε­ραι­τέ­ρω και στη συ­νέ­χεια θα συμ­φω­νη­θεί με τους θε­σμούς ως το τέ­λος του Απρι­λίου.
Με­τά­φρα­ση: Τα μέ­τρα που ή­δη βρί­σκο­νται στο πρό­γραμ­μα που έ­χει συμ­φω­νη­θεί με την τρόι­κα, δεν εί­ναι πλέ­ον α­πα­ρά­βα­τα. Η Αθή­να μπο­ρεί να φτιά­ξει δι­κή της λί­στα, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ως βά­ση μό­νο τον τρέ­χο­ντα «δια­κα­νο­νι­σμό». Ο δια­κα­νο­νι­σμός δεν ι­σο­δυ­να­μεί με το πρό­γραμ­μα, κα­θώς εί­ναι έ­νας πιο α­σα­φής ό­ρος.
Η νέα ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση, ως εκ τού­του, γί­νε­ται α­πο­δε­κτή ως δια­πραγ­μα­τευ­τι­κός ε­ταί­ρος και ό­χι ως πα­θη­τι­κός ε­κτε­λε­στής ό­λων των μέ­τρων που έ­χουν α­πο­φα­σι­στεί α­πό την προ­η­γού­με­νη κυ­βέρ­νη­ση. Γί­νε­ται α­πο­δε­κτό πως αυ­τή η λί­στα των μέ­τρων, εάν κρι­θούν ε­παρ­κή α­πό τους «θε­σμούς», μπο­ρεί να α­πο­τε­λέ­σει τη βά­ση της α­παι­τού­με­νης ε­πι­τυ­χούς ο­λο­κλή­ρω­σης α­ξιο­λό­γη­σης. Το «θε­σμοί» α­ντί του «τρόι­κα» ση­μαί­νει –σύμ­φω­να με τις ε­ξη­γή­σεις του Βα­ρου­φά­κη ως προς το για­τί α­πέρ­ρι­ψε την τρόι­κα- ό­τι η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση θα θέ­σει τις προ­τά­σεις της και οι προ­τά­σεις αυ­τές θα κρι­θούν α­πό τους τρεις θε­σμούς και ό­χι α­πό μια ο­μά­δα α­πε­σταλ­μέ­νων που ο­νο­μά­ζο­νται τρόι­κα. Το πρό­γραμ­μα δεν χρειά­ζε­ται να ο­λο­κλη­ρω­θεί, μό­νο η α­ξιο­λό­γη­σή του. Η Αθή­να εί­ναι αυ­τή που ε­ξει­δι­κεύει πε­ραι­τέ­ρω τη λί­στα, α­φού έ­χει α­ξιο­λο­γη­θεί α­πό τους θε­σμούς, και οι θε­σμοί θα συμ­φω­νή­σουν ή ό­χι μέ­χρι το τέ­λος Απρι­λίου, κά­τι που κα­θι­στά σα­φές ό­τι δεν εί­ναι οι θε­σμοί που θα κα­ταρ­τί­σουν τη λί­στα των μέ­τρων.
Αλλα­γές: Το α­πορ­ρι­φθέν προ­σχέ­διο χρη­σι­μο­ποιού­σε τη λέ­ξη πρό­γραμ­μα σε ό­λο το κεί­με­νο και ε­πέ­τρε­πε σχε­δια­σμούς και προ­τε­ραιό­τη­τες της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης μό­νο για την ε­κτέ­λε­ση αυ­τού του προ­γράμ­μα­τος, αρ­κεί να το ε­πέ­τρε­πε η «εν­σω­μα­τω­μέ­νη ευε­λι­ξία» του προ­γράμ­μα­τος.
Έτσι, δεν υ­πήρ­χε κα­μία α­να­φο­ρά λί­στας με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κών μέ­τρων στο α­πορ­ρι­φθέν προ­σχέ­διο, κα­θώς μό­νο τα μέ­τρα στα ο­ποία εί­χε ή­δη δε­σμευ­τεί η Ελλά­δα θα έ­πρε­πε να υ­λο­ποιη­θούν.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Μό­νο η έ­γκρι­ση της ο­λο­κλή­ρω­σης της α­ξιο­λό­γη­σης της πα­ρα­τε­τα­μέ­νης συμ­φω­νίας α­πό τους θε­σμούς θα ε­πι­τρέ­ψει ο­ποια­δή­πο­τε ε­κτα­μίευ­ση της δό­σης που εκ­κρε­μεί α­πό το τρέ­χον πρό­γραμ­μα του EFSF και την με­τα­φο­ρά των κερ­δών α­πό τα ο­μό­λο­γα του προ­γράμ­μα­τος SMP το 2014. Και τα δύο υ­πό­κει­νται στην έ­γκρι­ση α­πό το Γιού­ρο­γκρουπ.
Με­τά­φρα­ση: Οι υ­πουρ­γοί οι­κο­νο­μι­κών του Γιού­ρο­γκρουπ θα α­πο­φα­σί­σουν, μό­νο ό­μως α­φού οι «θε­σμοί» έ­χουν δώ­σει ή ό­χι την έ­γκρι­σή τους.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Εν ό­ψει της α­ξιο­λό­γη­σης των θε­σμών, το Γιού­ρο­γκρουπ συμ­φω­νεί ό­τι οι πό­ροι που εί­ναι δια­θέ­σι­μοι αυ­τήν την στιγ­μή στο μα­ξι­λά­ρι του ΤΧΣ, θα πε­ρά­σουν στον EFSF, ε­λεύ­θε­ροι α­πό δι­καιώ­μα­τα τρί­των με­ρών για τη διάρ­κεια της πα­ρά­τα­σης της MFFA. Οι πό­ροι θα συ­νε­χί­σουν να εί­ναι δια­θέ­σι­μοι για τη διάρ­κεια της πα­ρά­τα­σης MFFA και θα μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποιη­θούν μό­νο για την α­να­κε­φα­λαιο­ποίη­ση των τρα­πε­ζών και για κό­στη εκ­κα­θά­ρι­σης. Θα μπο­ρούν να α­πε­λευ­θε­ρω­θούν μό­νο με­τά α­πό αί­τη­μα α­πό την Ε­ΚΤ και τον Eνιαίο Επο­πτι­κό Μη­χα­νι­σμό (SSM).
Με­τά­φρα­ση: Η Ελλά­δα μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποιή­σει τους ε­να­πο­μεί­να­ντες πό­ρους του προ­γράμ­μα­τος στή­ρι­ξης για να στη­ρί­ξει τις τρά­πε­ζές της, εάν χρεια­στεί, ό­πως εί­χε ζη­τή­σει. Όμως η Ε­ΚΤ θα πρέ­πει να κρί­νει ό­τι εί­ναι α­πα­ραί­τη­το, πράγ­μα που δεν α­να­μέ­νε­ται να εί­ναι έ­να με­γά­λο ε­μπό­διο.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Υπό το πρί­σμα αυ­τό, κα­λω­σο­ρί­ζου­με την δέ­σμευ­ση των ελ­λη­νι­κών αρ­χών να ερ­γα­στούν σε στε­νή συ­νεν­νό­η­ση με τους ευ­ρω­παϊκούς και διε­θνείς θε­σμούς και ε­ταί­ρους. Στο ση­μείο αυ­τό υ­πεν­θυ­μί­ζου­με την α­νε­ξαρ­τη­σία της Ευ­ρω­παϊκής Κε­ντρι­κής Τρά­πε­ζας. Συμ­φω­νή­σα­με ε­πί­σης ό­τι το ΔΝΤ θα συ­νε­χί­σει να παί­ζει τον ρό­λο του.
Με­τά­φρα­ση: Προ­φα­νές.
Αλλα­γή: Η συμ­φω­νη­θεί­σα α­να­κοί­νω­ση προ­σθέ­τει την α­να­φο­ρά στην α­νε­ξαρ­τη­σία της Ε­ΚΤ. Εί­ναι α­σα­φές το για­τί γί­νε­ται αυ­τό και για­τί προ­στί­θε­ται στο συ­γκε­κρι­μέ­νο ση­μείο του κει­μέ­νου.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Οι ελ­λη­νι­κές αρ­χές έ­χουν εκ­φρά­σει την ι­σχυ­ρή δέ­σμευ­σή τους σε μια ευ­ρύ­τε­ρη και βα­θύ­τε­ρη δια­δι­κα­σία διαρ­θρω­τι­κών με­ταρ­ρυθ­μί­σεων με στό­χο τη διαρ­κή βελ­τίω­ση των προο­πτι­κών α­νά­πτυ­ξης και α­πα­σχό­λη­σης, δια­σφα­λί­ζο­ντας την στα­θε­ρό­τη­τα και την αν­θε­κτι­κό­τη­τα του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού το­μέα και την ε­νί­σχυ­ση της κοι­νω­νι­κής δι­καιο­σύ­νης. Οι αρ­χές δε­σμεύο­νται να ε­φαρ­μό­σουν τις ε­πί μα­κρόν εκ­κρε­μείς με­ταρ­ρυθ­μί­σεις για την α­ντι­με­τώ­πι­ση της δια­φθο­ράς και της φο­ρο­δια­φυ­γής, κα­θώς και τη βελ­τίω­ση της α­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας του δη­μό­σιου το­μέα. Στο πλαί­σιο αυ­τό, οι ελ­λη­νι­κές αρ­χές δε­σμεύο­νται να κά­νουν τη βέλ­τι­στη χρή­ση της συ­νε­χι­ζό­με­νης πα­ρο­χής τε­χνι­κής βοή­θειας.
Με­τά­φρα­ση: Προ­φα­νές.
Αλλα­γές: Προ­στέ­θη­κε η δια­τύ­πω­ση «ε­νί­σχυ­ση της κοι­νω­νι­κής δι­καιο­σύ­νης» και η «α­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του δη­μό­σιου το­μέ­α» α­ντι­κα­τέ­στη­σε το «α­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα της δη­μό­σιας διοί­κη­σης».
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Οι ελ­λη­νι­κές αρ­χές ε­πα­να­λαμ­βά­νουν την κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κή δέ­σμευ­σή τους να τη­ρή­σουν τις οι­κο­νο­μι­κές τους υ­πο­χρεώ­σεις προς ό­λους τους πι­στω­τές, πλή­ρως και έ­γκαι­ρα.
Με­τά­φρα­ση: Η Ελλά­δα δεν θα ζη­τή­σει κού­ρε­μα. Αν και οι υ­πο­χρεώ­σεις θα μπο­ρού­σαν να αλ­λά­ξουν σύμ­φω­να με την α­να­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρουπ του Νο­εμ­βρίου του 2012.
Αλλα­γή: Προ­στέ­θη­κε η φρά­ση «πλή­ρως και έ­γκαι­ρα» κα­θι­στώ­ντας τη δέ­σμευ­ση ι­σχυ­ρό­τε­ρη.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Επί τη βά­σει αυ­τού του αι­τή­μα­τος, των δε­σμεύ­σεων των ελ­λη­νι­κών αρ­χών, τις συ­στά­σεις των θε­σμών και της ση­με­ρι­νής συμ­φω­νίας, θα ξε­κι­νή­σου­με τις ε­θνι­κές δια­δι­κα­σίες με το βλέμ­μα στην κα­τά­λη­ξη μιας τε­λι­κής α­πό­φα­σης για την πα­ρά­τα­ση της τρέ­χου­σας ΜFFΑ ως και για τέσ­σε­ρις μή­νες α­πό το διοι­κη­τι­κό συμ­βού­λιο του EFSF. Κα­λού­με ε­πί­σης τους θε­σμούς και τις ελ­λη­νι­κές αρ­χές να συ­νε­χί­σουν ά­με­σα την ερ­γα­σία, που θα ε­πι­τρέ­ψει την ε­πι­τυ­χή ο­λο­κλή­ρω­ση της α­ξιο­λό­γη­σης.
Με­τά­φρα­ση: Τα κοι­νο­βού­λια της Φιν­λαν­δίας, της Γερ­μα��νίας και ο­ρι­σμέ­νων άλ­λων χω­ρών θα πρέ­πει να ψη­φί­σουν ά­με­σα για το θέ­μα αυ­τό.
• Ανα­κοί­νω­ση του Γιού­ρο­γκρου­π: Πα­ρα­μέ­νου­με προ­ση­λω­μέ­νοι στην πα­ρο­χή ε­παρ­κούς στή­ρι­ξης προς την Ελλά­δα, έως ό­του ε­πα­να­κτή­σει πλή­ρη πρό­σβα­ση στις α­γο­ρές, ό­σο τη­ρεί τις δε­σμεύ­σεις της στο πλαί­σιο του συμ­φω­νη­θέ­ντος πλαι­σίου.
Με­τά­φρα­ση: Χω­ρίς έ­γκρι­ση, δεν έ­χει λε­φτά.

Τι θα γίνει με τα πρωτογενή πλεονάσματα;

• Ανακοίνωση του Γιούρογκρουπ: Οι ελληνικές αρχές έχουν επίσης δεσμευτεί να διασφαλίσουν τα κατάλληλα πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα ή τα χρηματοδοτικά έσοδα που απαιτούνται για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους, σύμφωνα με ανακοινωθέν του Γιούρογκρουπ τον Νοέμβριο του 2012. Τα θεσμικά όργανα θα λάβουν υπόψη τους τις οικονομικές συνθήκες του 2015 για το στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος.
Μετάφραση: Η κυβέρνηση θα διασφαλίσει πως το πλεόνασμα των εσόδων έναντι των δαπανών, εξαιρουμένης της εξυπηρέτησης χρέους, θα είναι αρκετά υψηλό ώστε να πετύχει τις μεγάλες μειώσεις στο λόγο χρέους/ΑΕΠ που προβλέπονται στην ανακοίνωση του Νοεμβρίου 2012. Αυτό ακούγεται δύσκολο. Ωστόσο, η ανακοίνωση του 2012 υπόσχεται στην Αθήνα περαιτέρω υποχωρήσεις, όπως χαμηλότερα επιτόκια ή παράταση των λήξεων των ομολόγων, εάν επιτύχει πρωτογενές πλεόνασμα, πράγμα που έκανε. Ο Βαρουφάκης ισχυρίζεται πως τέτοιες υποχωρήσεις θα πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν, όταν θα υπολογίζεται το πρωτογενές πλεόνασμα που απαιτείται για τη βιωσιμότητα του χρέους. Οι αλλαγές από το απορριφθέν προσχέδιο δείχνουν πως το Γιούρογκρουπ συμφωνεί σε κάποιον βαθμό με αυτή την άποψη. Η τελευταία φράση καθιστά σαφές ότι θα πρέπει να υπάρχει στόχευση για πλεόνασμα μόνο αν αυτό δεν καταστρέφει την οικονομία, αυξάνοντας έτσι το λόγο χρέους/ΑΕΠ, αντί να τον μειώνει.
Αλλαγές: Στο προηγούμενο κείμενο έλεγε «και τα χρηματοδοτικά έσοδα», τώρα λέει «ή» τα χρηματοδοτικά έσοδα, κάτι που αποτελεί σημαντική αλλαγή. Το «ή» σημαίνει πως αν η χρηματοδότηση δεν βελτιώσει το πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα, αλλά βελτιώσει τη βιωσιμότητα του χρέους, π.χ. με χαμηλότερα επιτόκια, τότε αυτό θα είναι αρκετό. Είναι ασαφές στο σημείο αυτό τι σημαίνει η αλλαγή του όρου «χρηματοδότηση» με τον όρο «χρηματοδοτικά έσοδα», όμως πιθανότατα κάτι θα σημαίνει.
Η πιο σημαντική αλλαγή σε ολόκληρο το κείμενο: η προσθήκη της πρότασης «τα θεσμικά όργανα θα λάβουν υπόψη τους τις οικονομικές συνθήκες του 2015 για το στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος.» Το υπερβολική, αυτοκαταστροφική λιτότητα έχει βγει. Μόνο ο στόχος για το 2015 αναφέρεται, διότι οτιδήποτε πέρα από αυτό θα πρέπει να αποτελέσει μέρος ενός νέου διακανονισμού, για τον οποίο δεν έχει ακόμα ξεκινήσει η διαπραγμάτευση.
Απαλείφθηκε: Η φράση «επιπλέον, όποια νέα μέτρα πρέπει να χρηματοδοτούνται, και να μην θέτουν σε κίνδυνο την χρηματοοικονομική σταθερότητα». Πιθανότατα αυτή η φράση κρίθηκε απλώς περιττή, καθώς οι θεσμοί πρέπει να εγκρίνουν τα μέτρα που θα καταγράψει η Αθήνα.

Ποιες θεωρούνται “μονομερείς ενέργειες”

• Ανακοίνωση του Γιούρογκρουπ: Υπό το πρίσμα αυτών των δεσμεύσεων, καλωσορίζουμε ότι σε ορισμένους τομείς, οι ελληνικές πολιτικές προτεραιότητες μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση και καλύτερη ολοκλήρωση της παρούσας συμφωνίας. Οι ελληνικές αρχές δεσμεύονται να απέχουν από οποιαδήποτε κατάργηση των μέτρων και μονομερείς αλλαγές των πολιτικών και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τους δημοσιονομικούς στόχους, την οικονομική ανάκαμψη και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, όπως αξιολογείται από τα θεσμικά όργανα.
Μετάφραση: Το Γιούρογκρουπ παραδέχεται πως η Αθήνα έχει κάποιο δίκιο, πως κάποια μέτρα του προγράμματος ήταν αντιπαραγωγικά και πως δεν έχουν συμπεριληφθεί σημαντικά μέτρα.
Αλλαγές: Στο απορριφθέν προσχέδιο θα απαγορεύονταν οι μονομερείς ενέργειες. Τώρα, επιτρέπονται η κατάργηση μέτρων και οι «μονομερείς αλλαγές σε πολιτικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις», εάν δεν επηρεάζουν αρνητικά τους δημοσιονομικούς στόχους, την οικονομική ανάκαμψη ή τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Αυτό είναι ένα τεράστιο κέρδος πολιτικής εξουσίας για την Αθήνα. Στο σημείο αυτό, η φράση «θα εργαστούν σε στενή συνεργασία με τους ευρωπαίους και διεθνείς εταίρους, ιδιαίτερα στους τομείς της φορολογικής πολιτικής, των ιδιωτικοποιήσεων, των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας, στο χρηματοπιστωτικό τομέα και στις συντάξεις» έχει αφαιρεθεί, δίνοντας στην κυβέρνηση περιθώριο να αποφασίσει για αυτά τα «καυτά» θέματα μόνη της, αρκεί να τηρούνται οι προαναφερθέντες όροι.

Συνοπτική αξιολόγηση

Άξιζε τελικά η φασαρία της απόρριψης του προσχεδίου της 16ης Φεβρουαρίου, μόνο και μόνο για να γίνει αποδεκτή η ανακοίνωση τέσσερις ημέρες μετά; Για την Αθήνα, σίγουρα, άξιζε. Πήρε την υπόσχεση ότι δεν θα της ζητηθεί πλέον αυτοκαταστροφική, υπερβολική λιτότητα, τη διαβεβαίωση ότι θα μπορεί να καταρτίσει μόνη της τις οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές της, αρκεί να μην επηρεάζουν αρνητικά τα συμφέροντα των εταίρων της, αντί να πρέπει να εκτελεί και να διατηρεί όλα εκείνα τα μέτρα που αποδέχθηκε η προηγούμενη κυβέρνηση και που απέρριψε ο λαός. Αυτές είναι τεράστιες βελτιώσεις για την Αθήνα, χωρίς σημαντικό μειονεκτικό αντιστάθμισμα έναντι της 16ης Φεβρουαρίου.

* Ο Νόρ­μπερτ Χέ­ριν­γκ εί­ναι οι­κο­νο­μι­κός συ­ντά­κτης της Handelsblatt, συ­νι­δρυ­τής και διευ­θυ­ντής του World Economics Association και συ­ντά­κτης του World Economic Review. Το κεί­με­νο α­ναρ­τή­θη­κε στα ελ­λη­νι­κά α­πό το euro2day.gr.