Της Μαριάννα Ματζουκάτο
Επτά οικονομολόγοι (μεταξύ των οποίων ο Τζόζεφ Στίγκλιτς, ο Τομά Πικετί κι εγώ) δέχτηκαν να γίνουν σύμβουλοι του Τζέρεμι Κόρμπιν, του νέου ηγέτη του βρετανικού Εργατικού Κόμματος. Εύχομαι ο κοινός μας σκοπός να είναι να βοηθήσουμε το Εργατικό Κόμμα να δημιουργήσει μια οικονομική πολιτική βασισμένη στις επενδύσεις, περιεκτική και βιώσιμη. Θα βάλουμε πάνω στο τραπέζι διάφορες ιδέες, αλλά θέλω να σας προτείνω τις απόψεις μου σε σχέση με τις προοδευτικές πολιτικές που χρειάζεται σήμερα το Ηνωμένο Βασίλειο και ο υπόλοιπος κόσμος.
Όταν το Εργατικό Κόμμα έχασε τις εκλογές τον περασμένο Μάιο, πολλοί, ακόμη και ηγετικά στελέχη της σκιώδους κυβέρνησης, το κατηγόρησαν ότι δεν στάθηκε ικανό να συζητήσει με τους «δημιουργούς πλούτου», δηλαδή με την κοινότητα των επιχειρηματιών. Το ότι οι επιχειρήσεις δημιουργούν πλούτο είναι προφανές.
Όμως και οι εργαζόμενοι, οι δημόσιοι θεσμοί, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών δημιουργούν πλούτο, προωθώντας μακροπρόθεσμα ανάπτυξη και παραγωγικότητα. Ένα προοδευτικό οικονομικό πρόγραμμα πρέπει να ξεκινήσει αναγκαία από την αναγνώριση του γεγονότος ότι η δημιουργία πλούτου είναι μια συλλογική διαδικασία και ότι τα αποτελέσματα της αγοράς είναι συνέπεια της αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε όλους αυτούς τους «δημιουργούς πλούτου» (…)
Τι να κάνουμε
Αρχικά πρέπει να επενδύσουμε στην εκπαίδευση, στο ανθρώπινο κεφάλαιο, στην τεχνολογία και στην έρευνα. Σε πολλούς τομείς η επιβλητική τεχνολογική και οργανωτική πρόοδος προκάλεσε μια αύξηση της παραγωγικότητας. Πολλές από αυτές τις καθοριστικές καινοτομίες έχουν τις ρίζες τους σε έρευνες που χρηματοδοτήθηκαν από το κράτος. Για να εξασφαλιστεί η ύπαρξη προόδου και στο μέλλον, θα χρειαστούν άμεσες παρεμβάσεις και επενδύσεις στην καινοτομία σε ολόκληρη την αλυσίδα της καινοτομίας: βασική έρευνα, εφαρμοσμένη έρευνα και χρηματοδότηση των αρχικών φάσεων.
Εκτός απ’ αυτό χρειάζεται μια υπομονετική και μακροπρόθεσμη χρηματοοικονομική πολιτική. Μεγάλο μέρος του χρηματοοικονομικού τομέα είναι υπερβολικά κερδοσκοπικό και έχει εστιάσει υπερβολικά στα άμεσα αποτελέσματα. Για μια τεχνολογική επανάσταση χρειάζεται η υπομονή και η αφοσίωση των χρηματοδοτήσεων του δημοσίου. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Γερμανία και η Κίνα, οι δημόσιες τράπεζες ασκούν αυτόν το ρόλο. Σε άλλες, αυτό το καθήκον έχει ανατεθεί σε δημόσιους οργανισμούς. Ένα τέτοιο πράγμα σημαίνει ότι αποχρηματιστικοποιείται η πραγματική οικονομία, που δίνει πολύ μεγάλη προσοχή στο βραχυπρόθεσμο (…)
Το επόμενο βήμα είναι η αύξηση των μισθών και του βιοτικού επιπέδου. Μέχρι τη δεκαετία του 80, οι αυξήσεις της παραγωγικότητας συνοδεύονταν από αυξήσεις στους μισθούς. Η σύνδεση διακόπηκε λόγω της μείωσης της διαπραγματευτικής δύναμης των εργαζομένων και λόγω του αυξανόμενου προσανατολισμού των επιχειρήσεων προς τον χρηματοοικονομικό τομέα (…)
Οι δημόσιοι θεσμοί πρέπει επίσης να ενδυναμωθούν. Για να μπορούμε να παίρνουμε τολμηρές αποφάσεις στην οικονομική πολιτική χρειάζονται δημόσιες υπηρεσίες και θεσμοί που να είναι ικανοί να αναλαμβάνουν ρίσκα (…)
Το φορολογικό σύστημα πρέπει να γίνει κι αυτό πιο προοδευτικό. Πρέπει να δώσουμε ένα τέλος στην τυφλή μείωση των φόρων, ενώ δημιουργούμε παραθυράκια που επιτρέπουν τη φοροαποφυγή, και στο να προσφέρουμε πιστώσεις φόρου που έχουν περιορισμένα αποτελέσματα σε επενδύσεις και δημιουργία θέσεων εργασίας.
Η στάση απέναντι στο χρέος
Πρέπει επίσης να αλλάξουμε τη στάση μας απέναντι στο χρέος. Αντί να εστιάζουμε στο έλλειμμα του προϋπολογισμού, πρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας στο μέγεθος της σχέσης χρέος- ΑΕΠ. Αν οι δημόσιες επενδύσεις αυξάνουν μακροπρόθεσμα την παραγωγικότητα, η σχέση παραμένει υπό έλεγχο (…)
Η δημοσιονομική και η νομισματική πολιτική είναι σημαντικές, αλλά μόνο αν συνδυαστούν με τη δημιουργία ευκαιριών στην πραγματική οικονομία. Η δημιουργία νομίσματος, μέσα από τη λεγόμενη ποσοτική χαλάρωση, δεν θα τροφοδοτήσει την πραγματική οικονομία αν το νέο νόμισμα καταλήξει στα θησαυροφυλάκια τραπεζών που δεν δανείζουν (…)
Τέλος, δεν πρέπει να φοβόμαστε να οδηγήσουμε την κατεύθυνση της ανάπτυξης προς μια πράσινη οικονομία. Τα δημοσιονομικά ερεθίσματα θα έπρεπε να υποστηρίζουν προγράμματα μετασχηματισμού, σαν αυτά που καθόρισαν τη μεγάλη πρόοδο της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών, των βιοτεχνολογιών και των νανοτεχνολογιών, όλες «επιλεγμένες περιοχές» από έναν δημόσιο τομέα που εργάστηκε πλάι στις επιχειρήσεις. Η πράσινη ανάπτυξη είναι κάτι πολύ περισσότερο από την απλή ανανεώσιμη ενέργεια: μπορεί να γίνει μια νέα κατεύθυνση για ολόκληρη την οικονομία.
Μετάφραση από τη Repubblica: Τόνια Τσίτσοβιτς
