Το ποδόσφαιρο στον αγώνα για τη σωτηρία των ωκεανών
Φωτογραφία: Markus Spiske / Pexels


Οι ωκεανοί είναι απαραίτητοι για τη ζωή στη γη, καλύπτουν περισσότερο από το 70% της επιφάνειας του πλανήτη, ρυθμίζουν το κλίμα, και παρέχουν το οξυγόνο που χρειαζόμαστε για να επιβιώσουμε. Αλλά, κάθε χρόνο, πάνω από 8 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού καταλήγουν στους ωκεανούς μας, επηρεάζοντας τη θαλάσσια βιοποικιλότητα, περισσότερα από 700 διαφορετικά είδη και, τελικά, την ανθρώπινη υγεία. «Τα τελευταία 10 χρόνια δημιουργώ έργα που αποσκοπούν στο να προκαλέσουν το κοινό να ασχοληθεί με τις βλαβερές συνέπειες της θαλάσσιας μόλυνσης από τα πλαστικά. Οι λεζάντες δίπλα από τα έργα μου περιγράφουν λεπτομερώς τα πλαστικά αντικείμενα που έχουν φωτογραφηθεί στην κάθε εικόνα, βοηθώντας τον θεατή να συνειδητοποιήσει την κατάσταση στους ωκεανούς μας. Η τέχνη από μόνη της δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Εφιστώντας, όμως, με αυτό τον τρόπο την προσοχή στη θαλάσσια ρύπανση από τα πλαστικά, υπάρχει η ελπίδα ότι η δουλειά μου θα πληροφορήσει και θα ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής και έτσι θα ενθαρρύνει ακόμη περισσότερους να θελήσουν να κάνουν κάτι γι’ αυτό». Τα παραπάνω λόγια ανήκουν στην αγγλίδα φωτογράφο Μάντι Μπάρκερ, μια από τις σημαντικότερες φωτογράφους που έχει πολλά χρόνια στην πλάτη της να ταξιδεύει σε ολόκληρο τον πλανήτη, φωτογραφίζοντας πάντα με κυρίαρχο θέμα την οικολογική καταστροφή και την επίδραση που έχει ο άνθρωπος σε όλο αυτό. Σκοπός της φυσικά να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο ώστε να ελαττώσει την παραγωγή σκουπιδιών και να γίνει όσο περισσότερο μπορεί πιο ευγενικός με το περιβάλλον. Περιοδικά όπως το National Geographic και το Time την έχουν βοηθήσει, χρηματοδοτώντας τα ταξίδια της και προβάλλοντας το αποτέλεσμα της δουλειά της. Μία από τις πιο γνωστές της εκθέσεις είναι αυτή με τον τίτλο Penalty και όπως είναι εύκολο να γίνει αντιληπτό έχει σχέση με αυτό που περιέγραψα στην εισαγωγή του κειμένου. Η ίδια συνήθιζε να πηγαίνει στο Λιντς και να περπατάει στην ανατολική ακτή ώσπου μία μέρα εκεί που φωτογράφιζε την πόλη παρατήρησε ότι ανάμεσα στα σκουπίδια που είχε ξεβράσει η θάλασσα ήταν και μία μπάλα ποδοσφαίρου. Ήταν το 2014, όλος ο πλανήτης ζούσε στους ρυθμούς του Παγκοσμίου Κυπέλλου της Βραζιλίας και η ιδέα αυτού του πρότζεκτ καρφώθηκε για τα καλά στο μυαλό της και δεν έλεγε να βγει.

Η ιδέα της ήταν απλή. Ένα φωτογραφικό πρότζεκτ με μπάλες κάθε λογής που συλλέχτηκαν στη θάλασσα. Η ίδια είχε μαζέψει κάποιες, λίγες όπως έχει παραδεχτεί, από τα βρετανικά ύδατα, αλλά το πρότζεκτ έπρεπε να έχει παγκόσμιο χαρακτήρα και φυσικά επιρροή. Κάπως έτσι ήρθε σε επικοινωνία με την UNESCO και την Greenpeace. Η αρχική ιδέα ήταν να μαζέψει μερικές δεκάδες, αλλά όσο ο καιρός περνούσε είδε το εργαστήριό της να γεμίζει από μπάλες από κάθε μεριά του πλανήτη. Μάλιστα πολλές από αυτές ήταν σε αρκετά καλή κατάσταση με ένα δεύτερο πρότζεκτ να γεννιέται μέσα στο πρώτο και εκατοντάδες από αυτές να φεύγουν για Ακαδημίες Ποδοσφαίρου, ειδικά σε φτωχές περιοχές της Αφρικής, δίνοντας χαρά σε πολλά παιδάκια. Τελικά στο πρότζεκτ χρησιμοποιήθηκαν 769 μπάλες, με τον τίτλο Penalty να υπάρχει, από τη μία, επειδή αυτή είναι μία από τις γνωστές λέξεις που υπάρχουν στα χείλη ενός φίλου του αθλήματος και, από την άλλη, επειδή φανερώνει αυτή την «ποινή» που δίνει κάποιος στο περιβάλλον με ένα σκουπίδι, όπως μία μπάλα, που φτιάχτηκε απλά για να δώσει χαρά και όχι για δημιουργήσει ακόμα ένα πρόβλημα στο περιβάλλον. Στην ερώτηση πόσο ρεαλισμό μπορεί να έχει μία τέτοια προσπάθεια ως προς το αποτέλεσμα για κάτι καλύτερο, σίγουρα ενέργειες, όπως της Μάντι Μπάρκερ, ίσως είναι ένας τρόπος για να ευαισθητοποιηθεί, έστω ένας μικρός πυρήνας, και να ενδιαφερθεί για την ανακύκλωση και την προστασία του περιβάλλοντος. Απ’ την άλλη 11 χρόνια μετά, το πρότζεκτ παραμένει στην επικαιρότητα και αυτό από μόνο του λέει τα πάντα.

Η σειρά PENALTY στοχεύει στην ευαισθητοποίηση σχετικά με το ζήτημα της θαλάσσιας ρύπανσης, εστιάζοντας στη μπάλα ποδοσφαίρου ως ένα μοναδικό πλαστικό αντικείμενο και παγκόσμιο σύμβολο που θα μπορούσε να προσεγγίσει ένα διεθνές κοινό. Το έργο περιελάβανε τη συνεργασία με μέλη του κοινού από όλο τον κόσμο, μετά από μία έκκληση μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης προς τους ανθρώπους να συλλέξουν και να δημοσιεύσουν μπάλες ποδοσφαίρου που βρήκαν στη θάλασσα ή στην ακτογραμμή. Συνολικά, 992 μπάλες από θαλάσσια συντρίμμια ανακτήθηκαν από τους ωκεανούς του κόσμου σε μόλις 4 μήνες. 769 μπάλες ποδοσφαίρου και κομμάτια τους, μαζί με 223 άλλα είδη μπαλών, συλλέχθηκαν από 41 διαφορετικές χώρες και νησιά και από 144 διαφορετικές παραλίες, από 89 μέλη του κοινού. Οι ανακτημένες μπάλες ποδοσφαίρου έχουν ενσωματωθεί σε μια σειρά 4 εικόνων, καθεμία από τις οποίες δείχνει τη μαζική συσσώρευση μπάλων ποδοσφαίρου σε περιοχές του κόσμου, της Ευρώπης, του Ηνωμένου Βασιλείου και μια συλλογή που δημιουργήθηκε από ένα μόνο μέλος του κοινού.