Η εβδομάδα που πέρασε προσφέρεται, για να εξετάσουμε προσεκτικότερα τη γραμμή της αξιωματικής αντιπολίτευσης ή καλύτερα της ευρύτερης συντηρητικής παράταξης, της αστικής τάξης της χώρας. Το ενδιαφέρον είναι ότι εμφανίζεται με δύο κατευθύνσεις, οι οποίες, όμως, επικοινωνούν ταυτόχρονα μεταξύ τους. Είναι αυτό, ακριβώς, που εμφανίζει τη ΝΔ χωρίς γραμμή, και στρατηγική αυτή την περίοδο. Διότι, όντως, την αναζητά.
Ο κύριος άξονα της μιας αντιπολιτευτικής κατεύθυνσης είναι ο υπερτονισμός της αποκαλούμενης υπερφορολόγησης, η οποία, ανάλογα με το ποιος την εκφέρει, είτε εγκαλείται για την ύφεση, που προκαλεί και την αποθάρρυνση των επενδύσεων, είτε διεκτραγωδεί, εισάγοντας το ταξικό στοιχείο, την καταστροφή της μεσαίας τάξης. Στην πρώτη κατηγορία, περίοπτη θέση έχει ο Διοικητής της Τράπεζας Ελλάδος, κ. Γ. Στουρνάρας, ο οποίος στην έκθεσή του για την νομισματική πολιτική αναφέρθηκε εκτενώς στο θέμα αυτό. «Η σύνθεση το�� (υπάρχοντος) μείγματος πολιτικής αποτελεί αντίρροπο παράγοντα, καθώς αφορά ως επί το πλείστον φορολογικές ρυθμίσεις, που ανακόπτουν την οικονομική ανάκαμψη», θα υποστηρίξει. Σε ό,τι αφορά τους κινδύνους, που κατά τη γνώμη του προκαλεί, ο κ. Στουρνάρας αναφέρει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος συνδέεται με την υπερβολική έμφαση στις αυξήσεις φόρων, που αποφασίστηκε στο πλαίσιο της πρώτης αξιολόγησης. «Μια μεγαλύτερη του αναμενόμενου υφεσιακή επίπτωση του αυξημένου φορολογικού βάρους θα είχε ως δευτερογενή επίδραση την απόκλιση των δημοσιονομικών στόχων για τα έσοδα», καταλήγει.
Θα συνεχίσει με λεπτομερή στοιχεία, αλλά, όταν ο κ. Διοικητής φθάσει να παρουσιάσει την εναλλακτική πολιτική που προτείνει, αύτη είναι εξαιρετικά φτωχή, κοινότοπη και καθόλου συγκεκριμένη. Σημειώνει, απλώς, ότι η δημοσιονομική προσαρμογή, προκειμένου να συντελέσει στην ταχύτερη επάνοδο της οικονομίας σε τροχιά διατηρήσιμης ανάπτυξης, ενδύκνειται να «βασίζεται σε παρεμβάσεις που αφορούν εξορθολογισμό των μη παραγωγικών δαπανών του Δημοσίου, καθώς έχουν μικρότερη αρνητική επίδραση στο ΑΕΠ από ό,τι οι παρεμβάσεις που αφορούν φορολογικές αυξήσεις».
Αναπάντητα ερωτήματα
Τα ερωτήματα είναι πολλά. Ο κ. Στουρνάρας, πρώτον, υπήρξε υπουργός Οικονομικών και, όπως όλοι θυμόμαστε, δήλωσε κάποια στιγμή, για να επικριθεί και από τη ΝΔ, ότι δεν υπάρχει ζήτημα υπερφορολόγησης στην Ελλάδα. Αυτό, όμως, που αποκρύπτεται είναι ότι τότε και τώρα η αύξηση των φόρων, ιδίως του ΦΠΑ, όταν το μείζον πρόβλημα είναι η χαμηλή εισπραξιμότητά του, είναι αποτέλεσμα της πίεσης των δανειστών, οι οποίοι δεν βλέπουν την πραγματική οικονομία και την καθημαγμένη κοινωνία, αλλά μόνο το ταμειακό αποτέλεσμα. Το δεύτερο ερώτημα προς τον κ. Στουρνάρα είναι ποιες δαπάνες προτείνει να κοπούν, διότι ο «εξορθολογισμός των μη παραγωγικών δαπανών» δεν λέει απολύτως τίποτα ή κρύβει μια επέλαση κατά των κοινωνικών δαπανών και των δαπανών των δημοσίων επενδύσεων, κατι που είναι και ο μόνιμος στόχος του νεοφιλελεύθερου σχεδίου.
Στο ίδιο θέμα, θα επιμείνει και ο πρόεδρος της Eurobank, κ. Ν. Καραμούζης, προσθέτοντας, μάλιστα, κι άλλα στοιχεία. Στην ομιλία του προς τους μετόχους σημείωνε ότι «ανάπτυξη με υπερφορολόγηση, υψηλά πραγματικά επιτόκια, μείωση μισθών και διαρκή δημοσιονομική λιτότητα δεν θα έρθει». Ταυτόχρονα, έριξε το βάρος του στον ιδιωτικό τομέα. «Ανάπτυξη χωρίς μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις, σημαντικές εισροές ξένων κεφαλαίων και άνθηση της ιδιωτικής οικονομίας δεν θα επιτευχθεί», ισχυρίστηκε.
Αστοχίες και διαφωνίες στη ΝΔ
Ο πρόεδρος της ΝΔ, κ Κ. Μητσοτάκης, ενώ δεν απομακρύνεται από την κατεύθυνση, που ήδη παρουσιάσαμε, πατάει δυνατά και στην άλλη, αυτή που αναζητά επαφή με τα κοινωνικά στρώματα, που θίγονται από τους φόρους, ιδίως τα μεσαία στρώματα. «Η πολιτική της κυβέρνησης», τόνισε, μιλώντας στη Βουλή για το αναπτυξιακό νομοσχέδιο, «οδηγεί την οικονομία στην ύφεση, σε κλείσιμο τις επιχειρήσεις, και σε απόγνωση τη μεσαία τάξη. Ενώ, μάλιστα, έχει εξαντληθεί προ πολλού η φοροδοτική ικανότητα των πολιτών, εσείς έρχεστε και τους φορτώνετε με πρόσθετα και δυσβάσταχτα βάρη».
Δεν γνωρίζουμε τι συμπεράσματα έβγαλε η ηγεσία της ΝΔ από την συγκέντρωση στο Σύνταγμα, όμως, όλες οι ενδείξεις πείθουν ότι δεν ενθαρρύνονται για περαιτέρω κινητοποιήσεις σε πλατείες. Επομένως, κρίνουν ότι είναι πιο λογικό να προετοιμάζονται για το φθινόπωρο, όπου εκτιμούν πως οι φορολογικές υποχρεώσεις των πολιτών, ιδίως των μεσαίων στρωμάτων, θα τους έχουν κάνει να ακούνε πιο ευνοϊκά την κριτική της δεξιάς αξιωματικής αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση. Γι’ αυτό και ο κ. Μητσοτάκης αναφέρεται από τώρα στην απόγνωση της μεσαίας τάξης. Αυτό το ραντεβού προετοιμάζει. Αν μάλιστα δεν έχουν πάει καλά και τα έσοδα θα μπορεί να πει πιο πολλά για την υπερφορολόγηση.
Αλλά η συγκέντρωση του Συντάγματος έφερε στην επιφάνεια για μια ακόμη φορά τις διαφορές στη ΝΔ. Δεν μιλάμε μόνο για τα άρθρα της «Καθημερινής» αλλά όλο και εμφανίζονται στελέχη του κόμματος, που διατυπώνουν ευθέως τη διαφωνία τους με την κοντοφθάλμη πολιτική της ΝΔ. Τελευταίο κρούσμα υπήρξε τοποθέτηση του βουλευτή Σερρών, κ. Κώστα Καραμανλή: Αναφερόμενος στο «Παραιτηθείτε», σημειώνει ότι «σε μια ευρωπαϊκή χώρα η αντιπολίτευση δεν πρέπει να κάνει πολιτική στα πεζοδρόμια. Αυτό, άλλωστε, το έχουμε πληρώσει ακριβά. Η αντιπολίτευση υπερασπίζεται την αρχή της φιλελεύθερης δημοκρατίας, όπου υπερισχύουν το Σύνταγμα και οι νόμοι και όχι το ακατέργαστο θυμικό του μαινόμενου πλήθους». Διαφώνησε, μάλιστα, και με όσα είπε ο κ. Σαμαράς για πρόσκληση στελεχών. «Υπάρχουν και χρήσιμα στελέχη, που έχουν πολλά να δώσουν, αλλά υπάρχουν και φθαρμένα υλικά, στα οποία δεν θα επένδυα για ένα καλύτερο αύριο. Η πραγματική διεύρυνση δεν στηρίζεται στο να έρθουν στην παράταξη μερικοί παλιοί πολιτικοί, αλλά πολλοί νέοι πολίτες».
Πώς απαντά η κυβέρνηση στο σχέδιο της ΝΔ, που το ένα της άκρο είναι το «παραιτηθείτε» και το άλλο είναι «φύγετε», διότι είσαστε η χειρότερη κυβέρνηση από τη μεταπολίτευση; Μα φυσικά με σχέδιο και έργο. Η ομιλία για την προώθηση της ανάπτυξης και των στόχων της, την Πέμπτη το βράδυ, του Πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, αυτό ακριβώς ήθελε να τονίσει. Να δείξει στον ελληνικό λαό ότι η καλύτερη στάση απέναντι στην καταστροφολογία της ΝΔ είναι η ψύχραιμη και σχεδιασμένη απάντηση, με πρόγραμμα, για άμεσο και μακροπρόθεσμο έργο.
Δίκαιη ανάπτυξη με επιφυλάξεις
Με προφανή στόχο την αντίστιξη στη μορφή της αντιπολίτευσης της ΝΔ, η οποία αποσκοπεί στο μηδενισμό του κυβερνητικού έργου με σκληρές καθημερινές επιθέσεις -έστω και άσφαιρες- σε όλα τα μέτωπα, η ομιλία του πρωθυπουργού, Αλ. Τσίπρα, στο Μουσείο της Ακρόπολης, την περασμένη Πέμπτη, επικεντρώθηκε στην παρουσίαση ενός σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης με στόχο τη δίκαιη ανάπτυξη.
Στην ομιλία του ο πρωθυπουργός, αφού ξεκίνησε με μια θετική αποτίμηση για το κλείσιμο της αξιολόγησης και την επανεξέταση του χρέους, σκιαγράφησε το στρατηγικό στόχο, όπως τον χαρακτήρισε, της «δίκαιης ανάπτυξης», σαν ένα όραμα στον αντίποδα της λογικής, που ακολούθησαν οι προηγούμενες κυβερνήσεις, η οποία οδήγησε σε «συρρικνωμένους μισθούς και συντάξεις, κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και αρνητική συρρίκνωση του δημόσιου τομέα».
Το τελευταίο αυτό σημείο υπήρξε και το κεντρικό στην πρωθυπουργική ανάπτυξη του σχεδίου παραγωγικής ανασυγκρότησης: ο ρόλος του δημοσίου είναι κεντρικός, επιτελικός, καθώς «σχεδιάζει και κατευθύνει πόρους σε δημιουργικές κατευθύνσεις». Η κατ’ αρχήν αναγνώριση του επιτελικού ρόλου του δημοσίου, ωστόσο, στην πράξη περιορίζεται εξαιτίας της σημαντικής εξάρτησης των επενδύσεων από τη συμβολή των ιδιωτικών κεφαλαίων, παρά την ανάδειξη του ρόλου των κονδυλίων του ΕΣΠΑ, του πακέτου Γιούνκερ κτλ.
Εκεί που ο ρόλος του δημοσίου φαίνεται ότι μπορεί να αποδειχθεί αποφασιστικός, είναι στην προώθηση των μεγάλων έργων υποδομής. Τόσο εκείνων που με ευθύνη των προηγούμενων κυβερνήσεων χρόνιζαν (όπως οι οδικοί άξονες και το μετρό Θεσσαλονίκης), όσο και των νέων, που ουσιαστικά εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στην ομιλία του (όπως η ολοκλήρωση της ηλεκτροκίνησης στο σιδηροδρομικό ΠΑΘΕ, η επέκταση του μετρό και του τραμ στην Αθήνα κλπ), αλλά και τα έργα ανάπτυξης του ενεργειακού δικτύου.
Ως κεντρικό στοιχείο της «δίκαιης ανάπτυξης» ο πρωθυπουργός τόνισε «τη σταδιακή ένταξη στην παραγωγή όλου του δυναμικού, που βρίσκεται στη γκρίζα ζώνη της ανεργίας», προσδιορίζοντας ως στόχο το 2021 «η Ελλάδα να έχει καταφέρει να μειώσει την ανεργία στο μισό», στόχο που χαρακτήρισε «φιλόδοξο, αλλά πέρα για πέρα ρεαλιστικό».
Στην παρουσίαση του συγκεκριμένου αναπτυξιακού σχεδίου, παρά την επιμονή του πρωθυπουργού να βάζει δίπλα στην ανάπτυξη και την αναδιανομή τις «σταθερές και καλά (ή αξιοπρεπώς) αμειβόμενες θέσεις εργασίας», ήταν εμφανής η έλλειψη σύνδεσης αυτού του σχεδίου με στοιχεία «του παράλληλου προγράμματος» που έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ.
Θα αποδειχθεί ικανή αυτή η έκθεση του αναπτυξιακού σχεδίου, να αλλάξει το χαρακτήρα της πολιτικής αντιπαράθεσης κυβέρνησης – αξιωματικής αντιπολίτευσης; Δεν αποκλείεται, αν κρίνει κανείς από την εμφανή διάσταση, που καταγράφεται στο εσωτερικό της ΝΔ μεταξύ της γραμμής της ανειρήνευτης αντιπολίτευσης σε όλα τα μέτωπα και της γραμμής, σύμφωνα με την οποία δεν γίνεται η ΝΔ να παίξει εν ου παικτοίς, δηλαδή, με ζητήματα που σχετίζονται με την οικονομία.
Παύλος Κλαυδιανός
