Του Δημήτρη Σμυρναίου
Μπορεί το περιοδικό ΤΙΜΕ να την ανακήρυξε «πρόσωπο της χρονιάς», αλλά στην περίπτωση της Ανγκέλα Μέρκελ φαίνεται να αναζητά την δικαίωσή της η παροιμία που λέει «ουδείς προφήτης στον τόπο του». Ποτέ άλλοτε η αμφισβήτησή της, έστω και ως ένα βαθμό υπόγεια, δεν ήταν τόσο έντονη μέσα στο συντηρητικό στρατόπεδο. Η «Φράνκφουρτερ Αλγκεμάινε» (FAZ) έφτανε μάλιστα την Παρασκευή να αναρωτιέται αν το συνέδριο της Χριστιανοδημοκρατικής Ενωσης (CDU), που ξεκινά την Δευτέρα στην Καρλσρούη θα μπορούσε να είναι και η αρχή του πολιτικού τέλους της.
Δεν πρόκειται για ένα συνέδριο εκλογής προέδρου, αλλά για ένα συνέδριο θέσεων. Και οι πιο συντηρητικές δυνάμεις μέσα στο κόμμα ετοιμάζουν τους κεραυνούς τους ενάντια στο πιο σημαντικό κείμενο, δηλαδή στην πρόταση θέσεων για το προσφυγικό. Κείμενο που φέρει την προσωπική σφραγίδα της καγκελαρίου αφού συνεχίζει να αρνείται την «περιχαράκωση» και την θέσπιση ανώτατων ορίων για τον αριθμό των προσφύγων που θα μπορούσε να δεχτεί η χώρα.
Στο προσφυγικό θα κριθεί πιθανότατα το μέλλον της Ευρώπης, αλλά αναπόφευκτα και της Μέρκελ. Τα αποτελέσματα στις περιφερειακές εκλογές στη Γαλλία είναι νωπά και η επίδρασή τους και στη γερμανική πολιτική σκηνή είναι μεγάλη.
Η λέξη της χρονιάς
Παρεμπιπτόντως η λέξη «πρόσφυγες» είναι η λέξη της χρονιάς σύμφωνα με την ετήσια ανακοίνωση της Εταιρείας Γερμανικής Γλώσσας, κάτι που επιβεβαιώνει και …γλωσσικά την πολιτική εκτίμηση, που η ίδια η Μέρκελ είχε κάνει αρκετά νωρίτερα: Στο προσφυγικό θα κριθεί πιθανότατα το μέλλον της Ευρώπης. Αλλά αναπόφευκτα και της ίδιας.
Τα αποτελέσματα στις περιφερειακές εκλογές στη Γαλλία είναι νωπά και η επίδρασή τους και στη γερμανική πολιτική σκηνή είναι μεγάλη. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν και στη Γερμανία άνοδο της ξενοφοβικής «Εναλλακτικής» (AfD), το 2016 φέρνει πάλι μια σειρά εκλογών σε ομόσπονδα κρατίδια το Μάρτιο σε Ρηνανία-Παλατινάτο, Βάδη-Βούρτεμβέργη και Σαξωνία-Ανχαλτ και κάποιοι προσπαθούν να αναβιώσουν στην πιο λαϊκιστική εκδοχή της την άποψη του Χέλμουτ Κολ, ότι στα δεξιά της CDU δεν επιτρέπεται να υπάρχει καμιά υπολογίσιμη πολιτική δύναμη. Βεβαίως η AfD δεν είναι ακριβώς το Εθνικό Μέτωπο της Λεπέν και στη Γερμανία δεν συναντά κανείς την πλήρη κοινωνική αποσύνθεση, το τεράστιο χάσμα μεταξύ πλούσιων και εξαθλιωμένων με τη μορφή τουλάχιστον που αυτό έχει μετατραπεί σε εφιάλτη της πολιτικής στα προάστια πολλών γαλλικών μεγαλουπόλεων.
Αλλά και στη Γερμανία η πόλωση είναι υπαρκτή και η ακροδεξιά έχει όχι απλώς ξεμυτίσει, αλλά κόβει βόλτες ανενόχλητη σε δρόμους και πλατείες. Αυτό κάνει πολλούς Χριστιανοδημοκράτες να είναι έτοιμοι να υιοθετήσουν σκληρότερες θέσεις. Το ενδιαφέρον είναι ότι και στις τάξεις της νεολαίας της CDU, υπάρχει μια διαμορφωμένη πλειοψηφία εναντίον του κειμένου θέσεων για το προσφυγικό, όπως το υποστηρίζει η Ανγκέλα Μέρκελ. Μια πιθανή απόρριψή του στο συνέδριο ή ακόμα και μια έγκρισή του με μικρή πλειοψηφία θα αποτελούσε την πρώτη κραυγαλέα αμφισβήτηση της Ανγκέλα Μέρκελ, όχι μόνο ως αρχηγού του κόμματος αλλά και ως καγκελαρίου και θα άνοιγε το δρόμο για απρόβλεπτες εξελίξεις. Στους κεραυνούς των σκληροπυρηνικών της Δεξιάς η «μητερούλα» δεν θα επιστρατεύσει απλά όλο της το προσωπικό πολιτικό κεφάλαιο. Σκοπεύει να χρησιμοποιήσει ως αλεξικέραυνο και κάποια άλλα κείμενα, που θα εκφράζουν τη «διαφωνία» του κόμματος με τη δημόσια χρήση της μπούρκας στη Γερμανία, την ανάγκη για καλύτερη προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ (θέμα που αφορά άμεσα την χώρα μας), αλλά και το πρόσφατα ψηφισμένο νομοσχέδιο για το μεταναστευτικό που περιέχει σαφώς αυστηρότερες προϋποθέσεις. Το αν αυτά θα είναι αρκετά για να αποκρούσουν την αμφισβήτηση εναντίον της είναι προς το παρόν δύσκολο να προβλεφθεί.
Μια συνολικότερη αμφισβήτηση
Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι …ανέκαμψαν αυτή την εβδομάδα και οι δυνάμεις που αμφισβητούν συνολικά την ευρωπαϊκή πολιτική της Μέρκελ με αιχμή του δόρατος την οικονομική κρίση στην Ελλάδα. Οι προειδοποιητικές βολές του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ήρθαν να υπογραμμίσουν την πεποίθησή του ότι η κυβέρνηση Τσίπρα θα προσπαθήσει πάλι να «ξεγλυστρήσει» από τις υποχρεώσεις της, κάτι που ο υπουργός Οικονομικών θεωρούσε βέβαιο από το περασμένο καλοκαίρι και κάτι που είναι αποφασισμένος να αντιμετωπίσει με …τιμωρητική διάθεση. Οταν λοιπόν αναφέρεται στα «συμφωνηθέντα» Αθήνας Βρυξελλών δεν το κάνει για να το ακούσει μόνο το …Μέγαρο Μαξίμου αλλά και η καγκελαρία.
Δεν έχει άδικο λοιπόν ο αντιπρόεδρος του SPD, Ραλφ Στέγκνερ να δηλώνει ότι «η κυρία Μέρκελ μπορεί να διατηρεί υψηλά ποσοστά δημοτικότητας, αλλά είναι μια βασίλισσα χωρίς βασίλειο», αφού κατά τη γνώμη του μέσα στην Χριστιανοδημοκρατία επικρατεί αυτή τη στιγμή χάος. Κατά τη γνώμη του η κατάσταση είναι καλύτερη στο δικό του κόμμα, αφού εκεί ταυτίζονται οι απόψεις βάσης και ηγεσίας. Το πρόβλημα των σοσιαλδημοκρατών είναι, ωστόσο, πως ό,τι και να συμβεί στη χώρα ή στην Ευρώπη, αυτοί δε μπορούν να ξεκολλήσουν από το 25%. Την περασμένη εβδομάδα είχαν και αυτοί το συνέδριο τους, το οποίο δε μπόρεσε να κρύψει ούτε τα πολιτικά τους αδιέξοδα, ούτε και την έλλειψη μιας ηγετικής φυσιογνωμίας, που θα μπορούσε να δώσει μια νέα δυναμική σε ένα κόμμα, που μοιάζει γερασμένο και βολεμένο. Ο αρχηγός του και αντικαγκελάριος Ζίγκμαρ Γκάμπριελ δεν εμπνέει, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Φρανκ Βάλτερ Στάινμαϊερ, θεωρείται σοβαρός και αξιόπιστος από ένα μεγάλο κομμάτι της κοινής γνώμης, χωρίς όμως αυτό να αντικατοτπρίζεται και σε ποσοστά υποστήριξης σε περίπτωση, που θα ήταν αυτός ο επόμενος υποψήφιος καγκελάριος.
Με άλλα λόγια, αν στη Γαλλία αντικατοπτρίζονται με τον πιο σκληρό τρόπο τα τεράστια κοινωνικά προβλήματα που συσσώρευσε σε ολόκληρη την Ευρώπη ο νεοφιλελευθερισμός, στην Ιταλία και στην Ισπανία τα αδιέξοδα ενός μοντέλου, που στηρίχτηκε στη διαπλοκή και στην παραοικονομία, στη σημερινή Γερμανία γίνεται εμφανής η …εμπλοκή στο σύστημα του «αγιοποιημένου» δικομματισμού με …«συμπληρώματα», που παγιώθηκε μεταπολεμικά στη Δυτική Ευρώπη ως η «σταθερά» της ευημερίας και της ασφάλειας. Η Κεντροδεξιά δεν αντέχει στον πειρασμό να στρίψει δεξιότερα και η Κεντροαριστερά μοιάζει να κάνει κύκλους γύρω από τον εαυτό της χωρίς να μπορεί να αποφασίσει για τον προσανατολισμό. Ο δικομματισμός όμως μπάζει από παντού και το ερώτημα είναι αν η Αριστερά θα μπορέσει να προσφέρει μια αξιόπιστη άλλη πρόταση σε κοινωνίες πολιτικά κορεσμένες και οικονομικά ανασφαλείς.
