Στις 28 και 29 του Ιούνη πραγματοποιήθηκε στην Πάτρα το 5ο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ, το οποίο οργανώνεται ετησίως από την Κίνηση Υπεράσπισης Δικαιωμάτων Προσφύγων/ισσών και Μεταναστών/τριών. Μεταξύ πολλών παρουσιάσεων, συζητήσεων, προβολών και συναυλιών, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ οργανώθηκε πάνελ, με τίτλο «Μιλώντας για τον ρατσισμό και τους κοινωνικούς αποκλεισμούς». Ακούστηκαν εισηγήσεις από την Μαριλένα Σουλοζέκη (Πρωτοβουλία Αλβανών Μεταναστών και Αλληλέγγυων), από τον Αντώνη Ρέλλα (Κίνηση Χειραφέτησης Αναπήρων «Μηδενική Ανοχή»), από την Ελεάνα Κόλλια (Κουήρ κοινότητα) και από τον Θεόδωρο Μεγαλοοικονόμου (ψυχίατρο, ακτιβιστή γύρω από θέματα ψυχικής υγείας).
H εισαγωγική τοποθέτηση που ακολουθεί, έγινε από τον Αργύρη Αρχάκη,
μέλος της Κίνησης Υπεράσπισης Δικαιωμάτων Προσφύγων/ισσών και Μεταναστών/τριών:
«Τον ρατσιστικό αποκλεισμό τον βιώνουν παραδειγματικά οι μετανάστες/τριες, γιατί διαφέρουν γλωσσικά, πολιτισμικά, θρησκευτικά από εμάς, τους εθνικούς πλειονοτικούς. Οι μετανάστες/τριες γίνονται αντιληπτοί/ές σαν εισβολείς, που θα απειλήσουν την κοινωνική και οικονομική μας κανονικότητα σαν μιάσματα, που θα μολύνουν την πολιτισμική μας καθαρότητα. Απειλητικές και μολυσματικές, ωστόσο, είναι και οι διαφορετικότητες των αναπήρων, των τοξικο-εξαρτημένων, των κουήρ, οι οποίες υπονομεύουν τις συνοριογραμμές της εθνικής, φυσιολογικής και ετεροκανονικής μας τάξης και κατάταξης. Ως εκ τούτου, διαφορετικότητες όπως οι παραπάνω είτε εκδιώκονται, είτε γίνονται το αντικείμενο μιας υποκριτικής και διαχειριστικής συμπερίληψης που φροντίζει για τον ευνουχισμό τους.
Ας μιλήσουμε γι’ αυτές τις “απειλητικές και μολυσματικές” διαφορετικότητες, τις οποίες, εμείς στην Κίνηση, τις νιώθουμε δικές μας, εμπνεόμαστε και προσδιοριζόμαστε από αυτές.
Χρήσιμες, ωστόσο, είναι κάποιες διευκρινίσεις:
Τι δεν είναι για μας οι διαφορετικότητες:
Εμείς δεν μιλάμε για χαρούμενες και ανέμελες διαφορετικότητες, κομμένες και ταιριασμένες στα νεοφιλελεύθερα γούστα, αναλώσιμες και ευπώλητες.
Δεν μιλάμε για διαφορετικότητες-μουσειακά είδη, στις οποίες ρίχνουν κλεφτές ματιές περιέργειας οι σοβαροφανείς νοικοκυραίοι, κρατώντας πάντα αποστάσεις ασφαλείας.
Δεν μιλάμε για διαφορετικότητες τις οποίες πρέπει απλώς να ανεχτούμε, καθώς ο καθένας μπορεί να είναι ό,τι θέλει στον ιδιωτικό του χώρο, αρκεί να μην ταράζει τις λιμνάζουσες νόρμες του δημόσιου “κανονικού” χώρου.
Δεν ανεχόμαστε. Η ανοχή αποτελεί μία υπό όρους πατερναλιστική παραχώρηση και συνεπάγεται φοβία, αλλά και βαθύτερη απαξίωση προς όσους δεν ευθυγραμμίζονται. Γι’ αυτό και η ανοχή είναι φορέας της νέας, αθέατης μορφής ρατσισμού, του ρευστού ρατσισμού. Του ρατσισμού που δίνει την ψευδαίσθηση ότι δεν είναι ρατσιστές/τριες όσοι/ες μπορούν να ανέχονται τις διαφορετικότητες, ενώ είναι αυτοί/ές που κατεξοχήν δεν τις αποδέχονται.
Οι διαφορετικότητες δεν είναι περιχαρακωμένες, μονοδιάστατες ταυτότητες κάποιων άλλων, έξω και πέρα από εμάς. Ούτε και είναι αρκετό να τις εντάξουμε στη ρηχή συνήθως διαχείριση των ατομικών δικαιωμάτων. Τις διαφορετικότητες οφείλουμε να τις επεξεργαστούμε σε βάθος και κυρίως πολιτικά.
Τι είναι για μας οι διαφορετικότητες:
Οι διαφορετικότητες για μας είναι πηγές: έμπνευσης, εκφραστικών μέσων, σύνθεσης, αισθητικής, σεξουαλικότητας. Εντέλει πηγές πολιτικής δράσης.
Οι εμπειρίες και οι θεωρίες διαφορετικότητας αποτελούν πυξίδες. Μας καθοδηγούν. Μας δείχνουν πώς να εγκαταλείψουμε τις βεβαιότητές μας και να ξε-γίνουμε από αυτό που είμαστε. Μας δείχνουν πώς να απαλλαγούμε από τις κατασκευές της “ευτυχισμένης” κανονικότητας και της “χαρούμενης” φυσιολογικότητας, με τις οποίες οι περισσότεροι και οι περισσότερες από μας έχουμε σφιχτοδεθεί. Μας δείχνουν πώς να απαλλαγούμε από την ύπνωση της ψυχαναλυτικής υγείας. Πώς να συναντήσουμε την κατάθλιψη της αφύπνισης, την εγρήγορση και τη διέγερση της απόκλισης, τον θυμό της υποτίμησής μας. Πώς να αποστρεφόμαστε τα υποστυλωμένα με ψυχοφάρμακα καταναλωτικά στερεότυπα ομορφιάς και ομοιομορφίας. Μας δείχνουν εντέλει πώς να επιδιώκουμε την περίεργη, παράδοξη και απρόβλεπτη ανατροπή. Πώς να γίνουμε επικίνδυνοι/ες πολιτικοί/ές δράστες/τριες.
Ποια, λοιπόν, είναι για μας τα πολιτικά διακυβεύματα;
Μιλώντας για διαφορετικότητες δεν αντιπαλεύουμε μόνο τις χρόνιες εθνο-ρατσιστικές σταθερές ομογενοποίησης που αποτέλεσαν τους πυλώνες του καπιταλιστικού έθνους-κράτους, όπως είναι: η συζυγική δυαδικότητα, η πατριαρχική οικογένεια, η καπιταλιστικά εκμεταλλεύσιμη αρτιμέλεια, η ψυχική “ισορροπία” ως εγγύηση της εργασιακής αποδοτικότητας, η γλωσσοπολιτισμική αρχαιολατρία.
Αντιπαλεύουμε, επίσης, και με σφοδρότητα τις νέες παγκοσμιοποιημένες, νεοφιλελεύθερες, αποικιοκρατικές σταθερές ομογενοποίησης που κλίνουν υποκριτικά το μάτι στις διαφορετικότητες μας, μετασχηματίζοντάς τις σε αναλώσιμα και καταναλώσιμα “αγαθά”. Που μας καλούν να είμαστε ό,τι θέλουμε στις ιδιωτικές μας τρύπες, αρκεί να είμαστε άτομα, άριστα, ανταγωνιστικά και παραγωγικά στις σύγχρονες γαλέρες, τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Απαντούμε ότι οι διαφορετικότητές μας είναι συλλογικές και κινηματικές. Γεννιούνται πολλαπλασιαστικά από απρόβλεπτες και ακατάτακτες διασταυρώσεις και μίξεις. Στους δρόμους, τις πλατείες και τις καταλήψεις. Εκεί όπου καταθέτουμε τις διαρκείς αρνήσεις μας στις άνωθεν επιβαλλόμενες εθνικές, διεθνικές και παγκοσμιοποιημένες κανονικότητες και φυσιολογικότητές τους. Εκεί όπου απο-νομιμοποιούμε την τάξη τους για να επιβάλλουμε την α-ταξία των διαφορετικοτήτων μας».
