Στις ευρωκλογές, το ΚΙΝΑΛ φαίνεται να έβαλε τέλος σε μία φρενήρη πτωτική πορεία κοντά δέκα χρόνων. Αυτό εξελήφθη από τα στελέχη του ως νίκη. Όχι τελείως άδικα, θαρρώ. Κάτι ανάλογο αισθάνονται και οι γάλλοι σοσιαλιστές που μετά από μία εξίσου καταστροφική δεκαετία ανάσαναν, παίρνοντας στις πρόσφατες ευρωεκλογές 6,2%. Αξιοσημείωτο και στις δύο περιπτώσεις είναι ότι τα δύο κόμματα που μέχρι τώρα προσέλκυσαν το μεγαλύτερο όγκο των ψηφοφόρων τους, ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα, η Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν στη Γαλλία, δεν τα πήγαν καλά στις εκλογές. Ο ΣΥΡΙΖΑ είδε τα ποσοστά του να πέφτουν σημαντικά, η Ανυπότακτη Γαλλία συνετρίβη (6,3%).
Μπορεί να ατενίσει το μέλλον με αισιοδοξία;
Τα πράγματα για τους γάλλους σοσιαλιστές, όπως και για το ΚΙΝΑΛ, φαίνονται σήμερα πιο ευοίωνα καθώς αρκετά σοσιαλιστικά-σοσιαλδημοκρατικά ή εργατικά κόμματα ανέκαμψαν στις ευρωεκλογές. Μπορεί στην Γερμανία, την Βρετανία και την Βουλγαρία να τα πήγαν έως και πολύ άσχημα, σε αρκετές ωστόσο χώρες (Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Δανία, Σουηδία, Μάλτα..) τα πήγαν καλά έως πολύ καλά. Μπορεί λοιπόν το ΚΙΝΑΛ να ατενίσει το μέλλον με αισιοδοξία;
Οι γάλλοι σοσιαλιστές έχουν περισσότερους λόγους να ελπίζουν. Έχουν σχετικά σαφή φυσιογνωμία. Είναι φιλοευρωπαϊστές, αυτο-τοποθετούνται στην Αριστερά (στα ελληνικά δεδομένα θα έλεγα κεντρο-αριστερά), έχουν στο στόχαστρό τους τις δυνάμεις που βρίσκονται δεξιότερά τους και δεν κλείνουν την πόρτα της συνεργασίας με τους οικολόγους και όσους αυτοτοποθετούνται Αριστερά τους.
Το ΚΙΝΑΛ δεν βρίσκεται σε ανάλογη θέση. Η κυβερνητική συνεργασία με τη ΝΔ, η προσέλκυση του μεγαλύτερου μέρους της εκλογικής βάσης του ΠΑΣΟΚ από το ΣΥΡΙΖΑ το οδήγησαν σε κρίση αν όχι απώλεια της πολιτικής και ιδεολογικής του ταυτότητας. Με μερική εξαίρεση τις τελευταίες εκλογές που εμφανιζόταν ως αριστερότερα από τη «Δεξιά» (ΝΔ) και τη «νέα Δεξιά» (ΣΥΡΙΖΑ), ο λόγος και οι πρακτικές του θύμιζαν αρκετά την Ένωση Κέντρου μετά το 1974, η οποία προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο πόλους, Δεξιά και Αριστερά. Η δυσχέρεια του ΚΙΝΑΛ μεγάλωνε από την παρουσία βαρόνων με το δικό τους προσωπικό στίγμα και λόγο. Έτσι, καθώς ο διμέτωπος δεν συνοδευόταν από ένα συνεκτικό λόγο, συχνά παράδερνε σε μία αποσπασματική και όχι πολύ συνεκτική πολιτική δράση.
Διπλά «τυχερό»
Η προαναφερθείσα πολιτική μέχρι τώρα πήγαινε από κακό στο χειρότερο. Το ΚΙΝΑΛ στάθηκε διπλά «τυχερό» στις τελευταίες εκλογές. Από τη μια συνετρίβησαν όμορες πολιτικές δυνάμεις μέρος των οποίων καρπώθηκε λογικά και το ίδιο. Από την άλλη, η ήττα του ΣΥΡΙΖΑ επέτρεψε στο ΚΙΝΑΛ να ανασχέσει τις προς αυτό απώλειες και μάλιστα να του αποσπάσει κοντά μισή ποσοστιαία μονάδα. Την ίδια στιγμή, όμως, σημαντικό μέρος ψηφοφόρων του, το 13% σύμφωνα με τα exit polls, ψήφισε ΝΔ.
Η κατάσταση αυτή δίνει εικόνα τόσο του κομματικού πεδίου όσο και της ιδεολογικής φυσιογνωμίας του ΚΙΝΑΛ. Η μέχρι πρότινος εκλογική του αιμορραγία και προς τα Δεξιά και προς τα Αριστερά μαρτυρά την πίεση που δεχόταν από τις δύο πλευρές αλλά και την θολή, θα έλεγα, ιδεολογική και πολιτική του ταυτότητα. Η πίεση φαίνεται σήμερα μικρότερη, καθώς η πόλωση ανάμεσα σε ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ αποδυναμώθηκε λόγω της εκλογικής διαφοράς στις ευρωεκλογές. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα το ΚΙΝΑΛ είναι σε καλύτερη θέση για να «θωρακισθεί» απέναντι σε αυτόν που το απειλεί εκλογικά περισσότερο, τη ΝΔ. Η δυναμική που απέκτησε η τελευταία μετά τη νίκη τις στις εκλογές αναμένεται να το συμπιέσει περαιτέρω εφόσον το ζητούμενο γι’ αυτήν θα είναι η κοινοβουλευτική της αυτοδυναμία. Πίεση θα δεχτεί προφανώς, πολύ μικρότερη όμως, και από το ΣΥΡΙΖΑ που θα επιδιώξει την ανατροπή των εκλογικών συσχετισμών.
Θα ανταπεξέλθει στην πίεση;
Θα ανταπεξέλθει το ΚΙΝΑΛ στην πίεση αυτή; Παρότι σήμερα είναι σε πολύ καλύτερη θέση απ’ ότι πριν λίγο καιρό δεν είμαι σίγουρος. Οι αμφιβολίες μου έχουν περισσότερο να κάνουν με την πολιτική και ιδεολογική του εξέλιξη τα τελευταία χρόνια. Η συγκυβέρνηση με τη ΝΔ και η σφοδρή αντιπαράθεση με τον ΣΥΡΙΖΑ συνέβαλε στο να μετατοπιστεί «δεξιότερα». Αυτό αποτυπώνεται ιδιαίτερα στο λόγο των νέων στελεχών του, που έχουν ελάχιστες αναφορές στο ΠΑΣΟΚ όχι μόνο του Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά ακόμη και αυτό του Κώστα Σημίτη.
Έτσι διαμορφώνεται μία νέα διαιρετική τομή στο εσωτερικό του που σ’ ένα βαθμό εξηγεί και την ετεροβαρή ηλικιακά εκλογική απήχηση του ΚΙΝΑΛ, αλλά και τη δυσχέρεια συμπόρευσης με τον ΣΥΡΙΖΑ σε Ελλάδα και Ευρώπη. Από τη μία, οι «παλιοί», που αναφέρονται συχνά-πυκνά στο παρελθόν και την ιστορία του ΠΑΣΟΚ, και, από την άλλη, μία νέα γενιά στελεχών χωρίς αναφορές στο παρελθόν, με ένα λόγο εστιασμένο περισσότερο στη συγκυρία. Αυτός θαρρώ είναι ένας από τους λόγους που η απήχηση του ΚΙΝΑΛ στους νέους, παρά την ηλικιακή ανανέωση του στελεχικού του προσωπικού, είναι πολύ αδύναμη. Από την άλλη, η εξέλιξη αυτή, καθιστά πιθανότερη τη συμπόρευση με τη ΝΔ και δυσχερέστερη αυτή με το ΣΥΡΙΖΑ. Αν συμβεί αυτό τότε το ΚΙΝΑΛ δεν μπορεί να ελπίζει βάσιμα σε καλύτερες μέρες. Θα παραμείνει εσωτερικά διχασμένο και δεν θα καταφέρει να αποκτήσει συνεκτικό λόγο και ταυτότητα.
Μάριος Σπύρου
