Να κερδίσουμε την κοινωνία

Η Αριστερά δεν «πουλάει».

Επικεντρώνοντας στα ποσοστά των ευρωεκλογών, αντί για τους πραγματικούς αριθμούς διαφεύγουν κρίσιμα δεδομένα:

Η ακροδεξιά δεν αύξησε την εκλογική επιρροή της σε ψήφους, παρέμεινε στάσιμη.
Η Δεξιά και σε μικρότερο βαθμό το κέντρο και η κεντροαριστερά έχασαν ψηφοφόρους, με πιο εντυπωσιακές τις απώλειες της ΝΔ (~50%), ενώ το ΠΑΣΟΚ απώλεσε επίσης περίπου το 20%, από τις Εθνικές εκλογές του 2023.
Η δεξιά (μετα-δημοκρατική και σχεδόν εθνικιστική) στροφή του ΣΥΡΙΖΑ δεν απέδωσε. Αντίθετα συνεχίστηκε με τον ίδιο ρυθμό (30+%) η απώλεια ψήφων.
Το πολιτικό σκηνικό είναι σε κρίση νομιμοποίησης, με συμμετοχή λίγο πάνω από το 40%.
Ακόμη και με αυτά τα δεδομένα, ο νέος τρι-κομματισμός μετά βίας συγκεντρώνει το 55% των ψήφων, ακόμη ένα στοιχείο της κρίσης του πολιτικού συστήματος.
Μέρος του συντηρητικού κοινού στράφηκε στην Πλεύση, μια ακόμη μετα-δημοκρατική εκδοχή του ακραίου κέντρου, με εθνικιστικές τάσεις.
Τα πράσινα κόμματα δεν μπορούν να συγκροτήσουν ούτε την αρχή μιας εν δυνάμει πολιτικής προοπτικής
Παρόλα αυτά, η ελκυστικότητα της Αριστεράς επίσης μειώθηκε. Όλα τα ψηφοδέλτια έχασαν ψήφους: ΚΚΕ ~10%, ΜΕΡΑ25(+ΛΑΕ) περίπου 30%.
Η Νέα Αριστερά δεν πρόλαβε/μπόρεσε να περάσει το συμβολικό και ουσιαστικό εκλογικό όριο του 3%, ή να παράγει γεγονότα, αν και συγκρότησε αξιόλογη οργανωτική δομή σε μεγάλο μέρος της χώρας.

Ακόμη και τα ποιοτικά στοιχεία των -, έχουν περιορισμένη χρησιμότητα. Εστιάζοντας στο εκλογικό πολιτικό σκηνικό, υποτιμούμε τη σημασία και τη δυναμική της αποχής, που πλέον είναι σχεδόν ισομεγέθης με τη συμμετοχή.

Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι η Αριστερά (σε όλες τις εκδοχές της) δεν έχει διαμορφώσει μία πειστική πρόταση (Θεωρία της Πράξης) που θα κινητοποιήσει κοινωνικές δυνάμεις και θα παράγει πολιτικό αποτέλεσμα. Το ΚΚΕ και άλλα αριστερά σχήματα παραμένουν στάσιμα, ενώ όσοι στρέφονται προς το κέντρο φθίνουν με γοργούς ρυθμούς.

Με λίγα λόγια υπάρχει ένα παράθυρο ευκαιρίας απεγκλωβισμού κοινωνικών δυνάμεων και μέρους του εκλογικού σώματος από τις συμπληγάδες ακραίου-κέντρου και ακροδεξιάς, όμως η Αριστερά – ως έχει – δεν είναι σε θέση να συγκροτήσει πειστικό λόγο και πρόταση.

Η λύση δεν βρίσκεται σε μεσσιανικές αναζητήσεις και τεχνητές αθροίσεις για μία ενότητα δίχως περιεχόμενο

Δυστυχώς η συζήτηση στην ευρύτερη Αριστερά εστιάζει – και με τη βοήθεια των ΜΜΕ – στο περιτύλιγμα και τα προσχήματα. Διαμορφώνεται μία πασαρέλα προσώπων, ετοιμάζεται μία ακόμη μετα-δημοκρατική διαδικασία «αδιαμεσολάβητης» εκλογής δίχως ουσία, διεξάγεται ένας ανούσιος επικοινωνιακός ανταγωνισμός για το ποιος είναι περισσότερο υπέρ της ενότητας δίχως περιεχόμενο.

Η λύση προϋποθέτει τη δημιουργία μιας καινούριας σχέσης με τον κόσμο. Για την πλειοψηφία της κοινωνίας, το τηλε-ριάλιτυ, είναι άνοστο και αδιάφορο. Μία συζήτηση που αφορά μηχανισμούς – εντός και εκτός κομμάτων – ελάχιστα συγκινεί ή αφορά την κοινωνία. Αντίθετα στο διαγωνισμό εύνοιας των ΜΜΕ ο κίνδυνος συνθηκολόγησης με ουσιαστικά αντιευρωπαϊκές απόψεις που αποδέχονται τη διολίσθηση στην οικονομία πολέμου εντείνεται.

Όπως είπε και ο Αλέξης Χαρίτσης, η συζήτηση διεξάγεται «με τους χειρότερους όρους».

Τι να κάνουμε

Είναι ξεκάθαρο ότι το ζήτημα για την κοινωνία δεν είναι «ποιος μπορεί να κερδίσει το Μητσοτάκη», αλλά ποιος μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και να λύσει τα προβλήματα.

Όσο η συζήτηση θα εστιάζει στα πρόσωπα ή την προσχηματική ενότητα, η ΝΔ θα αλωνίζει διαλύοντας το κοινωνικό κράτος και τους δημοκρατικούς θεσμούς, αποδιαρθρώνοντας τον παραγωγικό ιστό, αποσπώντας πόρους. Η ακροδεξιά θα φυτρώσει στα κοινωνικά ερείπια, αν η Αριστερά δεν καλλιεργήσει τη δική της θετική, ανταγωνιστική πρόταση.

Η Νέα Αριστερά είναι σε θέση και οφείλει να αναλάβει ουσιαστικές πρωτοβουλίες που θα θέτουν τις προγραμματικές προτεραιότητες στο επίκεντρο της συζήτησης, και θα διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για ουσιαστική προγραμματική ενότητα, πέρα από πρόσωπα και μηχανισμούς. Με την κοινωνία και όχι ερήμην της. Να συνομιλήσουμε με όλες τις κοινωνικές ομάδες στη γλώσσα τους, για τα προβλήματά τους και τις επιθυμίες τους.

Να πάει τη συζήτηση μπροστά, από το τι πρέπει, να γίνει στο πως θα γίνει, από ένα πολιτικό ευχολόγιο σε ένα σχέδιο/όραμα για την επόμενη 10ετία σε ελληνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Να ανοίξει, στο πλαίσιο του 1^ου Συνεδρίου της, το διάλογο – και πέρα από τα κόμματα, σε κινήσεις πολιτών, πρωτοβουλίες και επεξεργασίες – σε προγραμματικούς άξονες, αντίστοιχους με του Νέου Λαϊκού Μετώπου στη Γαλλία:

Πρωτοβουλίες για την «ανακατάληψη της Ευρώπης» από το ζουρλομανδύα του μονεταρισμού και του νεοφιλελευθερισμού που την οδηγούν στην αγκαλιά της ακροδεξιάς, επιστρέφοντας στην παράδοση του Ventotene, για μία δημοκρατική Ευρώπη των πολιτών και των λαών με ίδια δικαιώματα παντού, μία ανοικτή Ευρώπη με ουσιαστική πολιτική αυτονομία, παράγοντα ειρήνης και πρωτοπόρο στη μείωση των ανισοτήτων και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Με ευρωπαϊκούς μηχανισμούς αναδιανομής για την άρση των ανισοτήτων και τη θεμελίωση ίσης καθολικής πρόσβασης στο κοινωνικό κράτος και τα κοινωνικά και ατομικά δικαιώματα σε όλη την Ευρώπη.
Στην Ελλάδα, ουσιαστικό δημοκρατικό εκσυγχρονισμό και επαναθεμελίωση των δημοκρατικών θεσμών, στη δικαιοσύνη, στο πολιτικό/κομματικό σύστημα, στη αυτοδιοίκηση, στην κοινωνική συμμετοχή και διαβούλευση, στη λογοδοσία και στο δημόσιο έλεγχο, κλπ.
Οικοδόμηση του σύγχρονου κοινωνικού κράτους, ως θεμέλιο για ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, που θα παρέχει την εξασφάλιση παλαιών και νέων κοινωνικών δικαιωμάτων στην υγεία, στην δημόσια δωρεάν παιδεία, στη στέγη, στην ενέργεια, στο νερό, στο περιβάλλον, στην εργασία, στη σύνταξη, στην ψηφιακή πρόσβαση, στην έκφραση, για την εξάλειψη των διακρίσεων, για τις παρούσες και τις επόμενες γενιές.
Διαμόρφωση ενός οδικού χάρτη για ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης για δίκαιη ψηφιακή και ενεργειακή μετάβαση, που δεν βασίζεται στην εκμετάλλευση ανθρώπων και στην καταστροφή του περιβάλλοντος, αλλά στη δημιουργία πραγματικής εγχώρια προστιθέμενης αξίας με κριτήριο τις κοινωνικές ανάγκες.
- Με ένα σχέδιο στρατηγικών επενδύσεων στην ενέργεια, τις μεταφορές, τη στέγη, τις ψηφιακές υποδομές, στην έρευνα και στην καινοτομία για την αντιμετώπιση των πολλαπλών δομικών κρίσεων, παραγωγικής, οικονομικής, περιβαλλοντικής, κλιματικής, κοινωνικής.
- Με ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο που θα βασίζεται σε συλλογικές συμβάσεις και στη μείωση του χρόνου πλήρους απασχόλησης, στην επένδυση στον άνθρωπο μέσα από την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, με κριτήριο την μείωση των κοινωνικών και χωρικών ανισοτήτων, και την πλήρη απασχόληση.
- Με διαφύλαξη και ενίσχυση του ρόλου του κράτους, της δημόσιας περιουσίας και των συλλογικών αγαθών.
- Με χωροταξικό και περιφερειακό σχεδιασμό.
- Με δίκαιο προοδευτικό φορολογικό σύστημα.
- Με εργαλεία και μηχανισμούς συμμετοχικού σχεδιασμού.
- Με νέα παραγωγικά υποκείμενα που θα βασίζονται στις αρχές της αλληλέγγυας οικονομίας.
Τέλος, η Αριστερά δεν θα είναι αποτελεσματική αν δεν κατανοήσει και αντιμετωπίσει ένα έλλειμα που έχει αγνοήσει για δεκαετίες. Μαζί με τα πολιτικά και κοινωνικά υποκείμενα να αναπτύξει και τα οικονομικά-παραγωγικά υποκείμενα. Ανατρέχοντας στην ιστορία του διεθνούς εργατικού κινήματος και της Ελληνικής Αριστεράς, θα βρούμε ότι ένας σημαντικός πυλώνας που συμβάλλει και στη δική της στρατηγική αυτονομία είναι η ανάπτυξη του δικού της παραδείγματος στη σφαίρα της παραγωγής και της οικονομίας. Με καταναλωτικούς και παραγωγικούς συνεταιρισμούς, κοπερατίβες εργαζομένων, συνεταιριστικές ψηφιακές πλατφόρμες, ενεργειακές κοινότητες σε ένα ανταγωνιστικό οικοσύστημα αλληλέγγυας οικονομίας. Με λέσχες πολιτισμού και δημιουργικής έκφρασης. Η συλλογικότητα να κυριαρχήσει επί του ατομισμού.

Η πρόκληση δεν είναι εύκολη. Η επικοινωνιακή επίθεση κυβέρνησης και ΜΜΕ και η ιδιοτελείς στρατηγικές εντός των τειχών ωθούν σε απλοϊκές συζητήσεις και λύσεις. Όμως τα προβλήματα είναι πολύπλοκα και συχνά απαιτούν ρηξικέλευθες λύσεις. Είναι σημαντικό να μην φοβηθούμε αυτή τη συζήτηση και να εμπιστευθούμε την κοινωνία, που συχνά είναι πιο μπροστά από εμάς. Να φέρουμε τη συζήτηση στο συνδικαλισμό, στα κοινωνικά κινήματα, στην κοινωνία των πολιτών. Ο κοινωνικός/οικολογικός μετασχηματισμός είναι το κλειδί.