«Το κύμα των προσφύγων δεν πρόκειται να σταματήσει. Η λογική που λέει ότι χτίζοντας τείχη θα αποτρέψουν τους πρόσφυγες να περάσουν τα σύνορα της χώρας είναι αφελής και επικίνδυνη. Το ίδιο πίστευε και η Ελλάδα, όταν έχτιζε το φράχτη στον Έβρο, με αποτέλεσμα τώρα να έρχονται μέσω θαλάσσης και να πνίγονται. Αυτό θα συμβεί και στην Ευρώπη. Κάτω από το φράχτη της Ουγγαρίας έχουν αρχίσει να σκάβουν λαγούμια και κάποια στιγμή θα θρηνήσουμε νεκρούς, που θα έχουν θαφτεί κάτω από το χώμα» εξηγεί στην Εποχή ο Γιώργος Τσιάκαλος, καθηγητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Την προηγούμενη eβδομάδα σημειώθηκαν δύο ναυάγια λέμβων, που μετέφεραν πρόσφυγες, με αποτέλεσμα να πνιγούν δεκάδες άνθρωποι, ανάμεσά τους και πολλά μικρά παιδιά.
Την Κυριακή το πρωί, κοντά στο Φαρμακονήσι, σημειώθηκε το πρώτο ναυάγιο, που στοίχισε τη ζωή σε 34 ανθρώπους. Οι σοροί τους έχουν μεταφερθεί στη Ρόδο, όπου έγινε και η νεκροψία, ενώ την Πέμπτη κλήθηκαν οι επιζώντες συγγενείς προς αναγνώριση, από τη Λέρο όπου έχουν μεταφερθεί. Το λιμενικό διεξάγει προανάκριση για το συμβάν, με πιθανότερο αίτιο τους ισχυρούς ανέμους, που ανέτρεψαν τη βάρκα. Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν 11 παιδιά και 4 βρέφη και εικάζεται ότι ο πνιγμός τους οφείλεται σε παγίδευσή τους στο αμπάρι.
Λίγες μέρες μετά, την Τρίτη, βυθίστηκε, ανοιχτά της Τουρκίας, μια ακόμα λέμβος, που είχε προορισμό την Κω, με αποτέλεσμα το θάνατο 22 ανθρώπων. Το τούρκικο λιμενικό κατάφερε να διασώσει 211 άτομα, που επέβαιναν σε μια βάρκα μόλις 20 μέτρων.
Αναδίπλωση της Ευρώπης
Την ίδια μέρα η Ευρώπη, παρά τις καθημερινές τραγικές εξελίξεις, έδειξε πως αδυνατεί να λάβει τα κατάλληλα μέτρα, αφού η σύνοδος των υπουργών Εσωτερικών δεν κατάφερε να ψηφίσει την πρόταση Γιούνκερ, που προέβλεπε τη μετεγκατάσταση 120.000 προσφύγων από την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ουγγαρία σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
«Το γεγονός ότι δεν ψηφίστηκε η πρόταση οφείλεται σε εθνικιστικούς λεονταρισμούς κάποιων κυβερνήσεων, που δεν θα καταφέρουν, όμως, να υπονομεύσουν την προσπάθεια για τη μετάβαση σε μια ανθρωπιστική πολιτική» εκτιμά ο Βασίλης Τσιάνος, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την πρόταση της Επιτροπής την Πέμπτη, με 370 ψήφους υπέρ, 134 κατά και 52 αποχές. Πολλοί ευρωβουλευτές κατέκριναν την αδυναμία της συνόδου των υπουργών και έστειλαν ξεκάθαρο μήνυμα για την κατεύθυνση, που πρέπει να ακολουθήσει η επόμενη (Τρίτη, 22 Σεπτέμβρη).
Παρόλα αυτά, ακόμα και με τη ψήφιση της πρότασης, το αντίκτυπο του μέτρου θα είναι σταγόνα στον ωκεανό. «Τα νούμερα που αφορούν στην μετεγκατάσταση των προσφύγων είναι πολύ μικρά, είναι σαν να μην συζητιέται καν, στην πραγματικότητα, το πρόβλημα. Όταν η Γερμανία έχει πει ότι θα δεχτεί 800.000 ανθρώπους, το να συζητάει η Ευρώπη για 120.000 είναι απλά αστείο. Στην πραγματικότητα πρέπει να μοιραστούν εκατομμύρια άνθρωποι» επισημαίνει ο Γιώργος Τσιάκαλος.
Την ίδια στιγμή υπάρχει κίνδυνος το μέτρο μετεγκατάστασης να λειτουργήσει αρνητικά για την Ελλάδα και την Ιταλία μετατρέποντάς τις σε ζώνες αποθήκης ψυχών, μέχρι να ανοίξουν τα σύνορα των υπολοίπων κρατών. «Μέσα από τα κείμενα της συνόδου διαφαινόταν ότι θα πρέπει να είναι υπό μια μορφή κράτησης στις χώρες πρώτης εισόδου, μέχρι να επαναγκατασταθούν οι πρόσφυγες. Εμείς απαντήσαμε πως ούτε θέλουμε, ούτε μπορούμε και ούτε δικαιούμαστε να τους έχουμε υπό κράτηση, βάσει δικαίου. Θα γίνεται η ταυτοποίησή τους και η ελεύθερη φιλοξενία τους σε κέντρα. Δεν δεχθήκαμε μετέπειτα αντιρρήσεις σε αυτό το σημείο» διευκρινίζει ο Γιάννης Μουζάλας, υπηρεσιακός υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής.
Σκοπιμότητες σε βάρος ανθρώπινων ζωών
Παράλληλα, η Γερμανία έχει άρει προσωρινά τη συνθήκη Σένγκεν, απαγορεύοντας την είσοδο στους πρόσφυγες και διενεργώντας στα σύνορά της ελέγχους.
«Η Γερμανία, αφού μας εξέπληξε πολύ ευχάριστα με την αναστολή του Δουβλίνου, άρει τώρα τη συνθήκη Σένγκεν με το αιτιολογικό ότι δεν προλαβαίνει να κάνει τις ταυτοποιήσεις, λόγω της μεγάλης εισόδου προσφύγων στη χώρα. Πράγματι υπάρχει τέτοιο πρόβλημα, όπως και στην Ελλάδα. Δεν αποτελεί, όμως, ικανό λόγο να αναστείλει κάποιο κράτος τη συνθήκη, που υποτίθεται ότι αποτελεί την κορωνίδα της ελεύθερης διακίνησης των Ευρωπαίων πολιτών και των προσφύγων. Φοβάμαι ότι οι εξελίξεις δεν βαίνουν προς τη σωστή κατεύθυνση, δεδομένου ότι θα αρχίσουν από τον Οκτώβριο και οι επιχειρήσεις επέμβασης στα ανοιχτά της Λιβύης στα σκάφη των διακινητών, θέτοντας σε κίνδυνο τις ζωές των προσφύγων και την ειρήνη της περιοχής» δηλώνει η Τασία Χριστοδουλοπούλου, πρώην υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής.
«Η προσωρινή αναστολή της συνθήκης του Σένγκεν από τη Γερμανία οφείλεται στο γεγονός ότι η κυβέρνηση της καγκελαρίου Μέρκελ δέχεται πίεση από το δεξιό κομμάτι του συνασπισμού της. Υπάρχουν και μικροπολιτικοί λόγοι, όπως ότι το Μόναχο αυτή τη στιγμή δεν θέλει να χαλάσει το τουριστικό του προσωπείο με το να έχει κάποιες χιλιάδες προσφύγων στο σιδηροδρομικό σταθμό, λόγω της γιορτής της μπύρας. Ταυτόχρονα ασκεί πίεση, όμως, κατ’ αυτόν τον τρόπο και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες να δεχθούν και αυτές πρόσφυγες» εξηγεί ο Βασίλης Τσιάνος.
«Μακριά απ’ την πόρτα μου»
Στην Ελλάδα προς το παρόν η κατάσταση των προσφύγων έχει σημειώσει μια μικρή βελτίωση. «Αυτή τη στιγμή η κατάσταση στα νησιά είναι καλύτερη. Γίνεται γρήγορα η καταγραφή τους και η διαμονή τους στα κέντρα φιλοξενίας. Δεν μπορούμε να ξέρουμε, όμως, αν θα συνεχιστεί έτσι, αφού οι εισροές των προσφύγων είναι απρόβλεπτες» περιγράφει ο Γιάννης Μουζάλας. Ενώ επισημαίνει για την πλατεία Βικτωρίας ότι υπάρχει πρόβλημα, αλλά όχι μεγάλο και μόνιμο, αφού πρόκειται για τόπο συνάντησης, ουσιαστικά, των προσφύγων που δεν διαμένουν όλη την ώρα εκεί, αλλά ότι σκοπίμως διογκώνεται το θέμα από τα ΜΜΕ.
«Στην Ειδομένη η κατάσταση αλλάζει συνεχώς. Την προηγούμενη εβδομάδα είχαν αποκλειστεί υπό βροχή στα σύνορα με την ΠΓΔΜ 10.000 άνθρωποι, γιατί περνούσαν κάθε δύο ώρες μόνο 50 άτομα. Τώρα η ΠΓΔΜ επιτρέπει να περνούν τα σύνορα κάθε 15 λεπτά και έτσι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ιδιαίτερο πρόβλημα. Ένα μεγάλο αγκάθι αποτελεί ότι ακόμα δεν έχουμε καταφέρει να υπάρχουν μεγάλα αντίσκηνα και υπόστεγα. Υποδομές απαραίτητες, τώρα που χαλάει ο καιρός» αναφέρει ο Γιώργος Τσιάκαλος.
Ενώ γίνονται προσπάθειες να διευθετηθεί το προσφυγικό ζήτημα, υποσκάπτονται συνεχώς από τοπικές αναλγησίες, που δεν δέχονται τη δημιουργία κέντρων φιλοξενίας στην περιοχή τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο δήμος του Λαυρίου, όπου σχεδιάζεται η δημιουργία ανοιχτού κέντρου σε χώρο της πολεμικής βιομηχανίας ΕΒΟ ΠΥΡΚΑΛ.
«Έγινε έκτακτο δημοτικό συμβούλιο, όπου όλοι οι σύμβουλοι, εκτός του δημάρχου που ακολουθεί μια ανθρωπιστική πολιτική και άλλων δύο, τάχθηκαν κατά της ύπαρξης κέντρου φιλοξενίας σε όλη τη Λαυρεωτική. Αυτοί θα συστήσουν μια επιτροπή που θα επισκεφθεί τον αρμόδιο υπουργό της κυβέρνησης, που θα προκύψει από τις εκλογές και θα επιμείνουν στο να μην δεχθούν πρόσφυγες στο δήμο. Τα επιχειρήματά τους είναι καθαρά ρατσιστικά» ενημερώνει ο Στέλιος Καφετζής, μέλος του ΣΥΡΙΖΑ Λαυρίου. Ταυτόχρονα, όμως, τονίζει πως η κοινωνία του Λαυρίου είχε πάντα καλή σχέση με τους πρόσφυγες και ότι υπάρχει καταλληλότερος χώρος για το κέντρο, στις κατασκηνώσεις του υπουργείου Γεωργίας.
«Στο Λαύριο, το επόμενο 20ημερο, θα λειτουργήσει το κέντρο φιλοξενίας. Η εγκατάσταση είναι καλή και ασφαλής. Κάναμε αυτοψία στο χώρο και δεν προκύπτει ότι υπάρχει κάποιος κίνδυνος για τους ανθρώπους. Προσπαθούμε να βρούμε χώρους και όλοι οι δήμοι θέλουν να ρίξουν το βάρος στο διπλανό. Νεκρούς τους πρόσφυγες όλοι τους συμπονούν, αλλά ζωντανούς δεν τους θέλει κανείς» δηλώνει, αγανακτισμένος, ο Γιάννης Μουζάλας.
Μόνη λύση η δημιουργία νόμιμων διόδων
«Μια κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να διεκδικήσει από την Ευρώπη τη μόνη λύση, που εγγυάται την προστασία της ανθρώπινης ζωής και της αξιοπρέπειας των προσφύγων. Στις χώρες διέλευσης και προέλευσης πρέπει να παρέχεται από τα προξενεία βίζα για τις χώρες της Ευρώπης, ώστε να μην μπαίνουν στον κίνδυνο οι πρόσφυγες να πνίγονται και να εγκλωβίζονται κατά τη διαδρομή τους από τα τείχη που υψώνονται. Ταυτόχρονα, οι συντηρητικές ευρωπαϊκές χώρες που φέρουν αντιρρήσεις και έχουν μόνο μέλημά τους την ασφάλεια, πρέπει να γνωρίζουν πως μέσω των προξενείων ο έλεγχος θα είναι καλύτερος» καταλήγει η Τασία Χριστοδουλοπούλου.
Απαράδεκτη βία κατά των προσφύγων
Και ενώ η προσπάθεια για μετεγκατάσταση των προσφύγων τορπιλίζεται, η Ουγγαρία σκληραίνει ακόμα περισσότερο τη στάση της.
Η παράτυπη είσοδος σε μια χώρα του Σένγκεν θεωρείται πταίσμα. Η Ουγγαρία είναι η πρώτη χώρα που ήρε τη σύμβαση, μετατρέποντας το γεγονός σε εγκληματική πράξη, προβλέποντας τρία χρόνια φυλάκιση. Η κύρωση είναι δυνατόν να φθάσει και τα πέντε χρόνια φυλάκισης σε περίπτωση πρόκλησης ζημιάς σε συνοριακή εγκατάσταση, εννοώντας με αυτό απλά την πράξη των προσφύγων να σηκώνουν το συρματόπλεγμα για να περάσουν.
Βάσει αυτού του νομοθετήματος οι Ούγγροι συνοριοφύλακες έχουν προχωρήσει από την Τρίτη σε δεκάδες συλλήψεις προσφύγων, παρά τις διεθνείς συμβάσεις. Έντονα ήταν και τα επεισόδια αστυνομικής βίας σε βάρος των προσφύγων, με χρήση δακρυγόνων και αντλιών νερού για την απώθηση των ανθρώπων από τα σύνορα με τη Σερβία.
Προς βοήθεια και περίθαλψη των τραυματισμένων προσφύγων έσπευσαν σέρβικα ασθενοφόρα, ενώ μια έγκυος γυναίκα γέννησε εν μέσω των συγκρούσεων, σύμφωνα με πληροφορίες του AP. «Έχουμε έρθει από εμπόλεμη ζώνη. Δεν περιμέναμε τέτοια κτηνώδη και απάνθρωπη συμπεριφορά από την Ευρώπη» κατηγορεί ο Αμίρ Χασάν, πρόσφυγας από το Ιράκ.
«Είμαι συγκλονισμένος από το πώς μεταχειρίζονται τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Είναι απαράδεκτο. Αφού πρόκειται για ανθρώπους που προσπαθούν να ξεφύγουν από τη βία και τις διώξεις, πρέπει οι ηγεσίες να δείξουν αλληλεγγύη», δήλωσε στα μέσα για τη στάση της Ουγγαρίας ο Μπαν Κι Μουν, γενικός γραμματέας του ΟΗΕ.
Τζέλα Αλιπράντη
