ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικύρωσε την περασμένη Τετάρτη τη νέα στρατηγική για δημιουργία Ενεργειακής Ένωσης. Εκτός των άλλων θέτει υπό τον έλεγχό της όλες τις συμφωνίες για την προμήθεια υδρογονανθράκων και άλλων ενεργειακών πρώτων υλών των χωρών-μελών της ΕΕ. Στόχος για τα επόμενα χρόνια είναι η μείωση της εξάρτησης από το ρώσικο φυσικό αέριο και η αντικατάσταση μέρους του από τις χώρες της Κασπίας. Η στρατηγική αυτή στην πράξη σημαίνει, ότι η αποφάσεις για προμήθεια υδρογονανθράκων δεν θα λαμβάνονται από τις χώρες με βάση τις ανάγκες τους, αλλά θα εγκρίνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Είναι φανερό, ότι η διάταξη αυτή μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στη Ρωσία. Οι κοινές προϋποθέσεις για όλες τις χώρες της ΕΕ προς το παρόν προσκρούουν στη σημερινή πραγματικότητα, αφού η διαφορά στις τιμές, για παράδειγμα που πουλάει η «Γκαζπρόμ», κυμαίνονται από χώρα σε χώρα στο 20-30%. Οι κοινές προδιαγραφές δεν είναι σίγουρο ότι συμφέρουν όλες τις χώρες-μέλη της ΕΕ. Αν και στο τελικό κείμενο δεν κατονομάζεται η «Γκαζπρόμ», ρώσοι ειδικοί θεωρούν ότι το ρώσικο μονοπώλιο «υπονοείται πίσω από κάθε γράμμα της νέας στρατηγικής».
Η ΕΕ, σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μάρος Σέφτσοβιτς, ενδιαφέρεται για τη μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία και σκοπεύει να προμηθεύεται φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, το Καζαχστάν και να αυξήσει τις προμήθειες από την Αλγερία. Σε συνέντευξή του στους «Financial Times» υποστήριξε ότι η ΕΕ ρίχνει μεγάλο βάρος στην υλοποίηση του «Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου», που θα ενοποιήσει τη διεύρυνση του αγωγού του Νοτίου Καυκάσου (Μπακού, Τιφλίδα, Ερζερούμ) με τον ΤΑΝΑΡ και τον ΤΑΡ. Ο ΤΑΡ θα είναι ο τελευταίος κρίκος, ο οποίος μέσω της Ελλάδας, της Αλβανίας και της Αδριατικής θα καταλήγει στη Νότια Ιταλία. Ο κ. Σέφτσοβιτς δήλωσε ότι το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία έχουν εκδηλώσει έντονο ενδιαφέρον για την υλοποίηση του « Νότιου Διαδρόμου» και ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο μέσω αυτού του δικτύου αγωγών να περνάει και φυσικό αέριο από το Τουρκμενιστάν.
Επιφυλάξεις και διαφωνίες
Είναι φανερό ότι γίνονται προσπάθειες να εξευρεθούν νέες ποσότητες φυσικού αερίου από το Τουρκμενιστάν ή ενδεχομένως από το Ιράν, γιατί οι ποσότητες του κοιτάσματος Σαχ – Ντενίζ είναι πολύ μικρές (περίπου 1 δισ. κυβικά και αυτές οι ποσότητες, σύμφωνα με εκτιμήσεις, θα είναι διαθέσιμες όχι νωρίτερα από το 2024-2025). Υπάρχουν, όμως, έντονες επιφυλάξεις αν το Τουρκμενιστάν μπορεί να συνδεθεί με το «Νότιο Διά��ρομο Φυσικού Αερίου» επειδή τις μεγαλύτερες ποσότητες τις πουλάει ήδη στην Κίνα και, με βάση τα συμβόλαια που έχει ήδη υπογράψει μαζί της, θα πρέπει να προχωρήσει σε νέες εξορύξεις. Επίσης, δεν έχει ακόμη πλήρως προσδιοριστεί το καθεστώς της Κασπίας και τα δικαιώματα που απορρέουν για τις χώρες που την περιβάλλουν. Υπάρχουν διαφωνίες για κάποια κοιτάσματα μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και του Τουρκμενιστάν. Για παράδειγμα, το Αζερμπαϊτζάν εκμεταλλεύεται το κοίτασμα «Κιαπάζ», ενώ το Τουρκμενιστάν θεωρεί ότι είναι δικό του. Είναι δύσκολο να μειωθεί δραστικά η προμήθεια φυσικού αερίου της ΕΕ από τη Ρωσία. Η «Γκαζπρόμ» προμηθεύει ετησίως τις χώρες της ΕΕ με 140-150 δισ. κυβικά φυσικού αερίου. Έξι χώρες-μέλη της ΕΕ (Βουλγαρία, Εσθονία Λετονία, Λιθουανία, Φινλανδία και Σλοβακία) εξαρτώνται 100% από το ρώσικο φυσικό αέριο.
Μ.Ρ.
