Χάος κάτω από τη Στέγη του Κόσμου
Του Νίκου Σερβετά
Οι συνέπειες του καταστροφικού σεισμού, σε μία σχετικά ανοργάνωτη χώρα με παραπαίοντα κρατικό μηχανισμό, καθώς και οι κάθε λογής απατεώνες, πολιτικοί και οικονομικοί, που διεισδύουν μέσω της παγκόσμιας προσπάθειας για ανθρωπιστική βοήθεια που φθάνει στο Νεπάλ, είναι αυτά που πρέπει να αντιμετωπίσουν οι κάτοικοί του, τη στιγμή που, ενώ ακόμα αναζητούν επιζώντες στα ερείπια, προσπαθούν να επιβιώσουν οι ίδιοι χωρίς ρεύμα, με λιγοστό νερό και σχεδόν ανύπαρκτα μέσα επικοινωνίας και μεταφοράς.
«Ο αδελφός μου κι εγώ εργαζόμαστε σε οικοδομές και ξέρουμε ότι τα κτίρια χτίζονται χωρίς τους στοιχειώδεις κανόνες ασφαλείας», είπε σε ξένους δημοσιογράφους ο Ασουτράζ Σουμπέντι, ο οποίος τραυματίστηκε όταν κατέρρευσε το σπίτι του, επιβεβαιώνοντας για μία ακόμα φορά ότι τους ανθρώπους δεν τους σκοτώνουν οι σεισμοί αλλά τα κτίρια.
Περιπλέκονται οι προσπάθειες
Η χώρα των περίπου 27 εκατομμυρίων κατοίκων βρισκόταν σε πολιτική και οικονομική αναταραχή πριν ακόμη σημειωθεί ο σεισμός της περασμένης βδομάδα, έντασης 7,8 ρίχτερ. Η φυσική αυτή καταστροφή είναι βέβαιο ότι θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο τις προσπάθειες να επουλωθούν τα τραύματα που έχουν προκαλέσει δεκαετίες πολέμου και πολιτικής παράλυσης. Αυτή τη στιγμή, η μόνη βοήθεια που έχουν οι κάτοικοι του Νεπάλ είναι αυτή που με χίλιες δυσκολίες, λόγω της καταστροφής των ούτως ή άλλως στοιχειωδών υποδομών του, φθάνει από το εξωτερικό. Κι από ’κει, όμως, τα πράγματα δεν είναι τόσο ρόδινα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα σε διεθνή ειδησεογραφική ιστοσελίδα, αμερικανικό εκκλησιαστικό ίδρυμα έστειλε στο Νεπάλ, ως βοήθεια, 100.000 Βίβλους, προκειμένου «οι άνθρωποι που έχουν πληγεί από την καταστροφή να μπορούν να θρέψουν την ψυχή τους». Αν ανατρέξει κάποιος στην ιστοσελίδα του ιδρύματος αυτού, δεν μπορεί να επιβεβαιώσει την είδηση, η οποία παρ’ όλα αυτά έχει διακινηθεί με ταχύτητα σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται, όμως, για ένα σαφές δείγμα της εκμετάλλευσης παρόμοιων καταστάσεων, είτε από «ειδικούς» που στοχεύουν στο προσωπικό κέρδος εκμεταλλευόμενοι την ανθρώπινη ανάγκη είτε από «άσχετους» που δεν γνωρίζουν τίποτα άλλο παρά το δικό τους κόσμο. Ας μην ξεχνάμε το είδος της βοήθειας που έστειλε η Εκκλησία της Ελλάδας, επί των ημερών του Χριστόδουλου, σε αυτούς που είχαν πληγεί από το τσουνάμι (γούνες και εσώρουχα πολυτελείας), ας δει ο καθένας τα μηνύματα που φθάνουν με e-mail από παντελώς άγνωστους οργανισμούς με πλαστούς αλλά βαρύγδουπους τίτλους, ζητώντας την οικονομική συνδρομή του καθένα μας.
Ως ακραίο παράδειγμα αυθόρμητης και έντιμης βοήθειας προς τους σεισμόπληκτους, η οποία όμως δεν είχε καμία σχέση με τις πραγματικές ανάγκες τους, αναφέρεται ομάδα από 25 ψυχολόγους και ψυχοθεραπευτές, η οποία κατάφερε, σε δύο μέρες, μέσω SMS, να συγκεντρώσει χρηματικό ποσό περίπου 30.000 ευρώ, για την κάλυψη των εξόδων της, μετέβη στο Νεπάλ και όταν έφθασε σε χωριό που απέχει μερικά χιλιόμετρα από το Κατμαντού, διαπίστωσε ότι οι κάτοικοι του ούτε ήξεραν τι σημαίνει ψυχολόγος, ούτε αποτελεί στοιχείο του πολιτισμού τους να μιλούν για προσωπικά τους ζητήματα σε ξένους, ούτε υπήρχε γλώσσα προφορικής επαφής.
Η περίπτωση του μεταγωγικού αεροπλάνου που μετέφερε εκατοντάδες σκηνές για τους άστεγους σεισμόπληκτους, προσπάθησε τρεις φορές να προσγειωθεί στο αεροδρόμιο του Κατμαντού, λόγω υπερβολικής κίνησης στους αεροδιαδρόμους δεν τα κατάφερε και, τέλος, λόγω μείωσης των καυσίμων του αναγκάστηκε να αποχωρήσει και να μεταβεί σε αεροδρόμιο της Ινδίας, αναφέρεται πλέον ως σύνηθες περιστατικό.
Πολιτικό χάος
Η χαοτική κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο Νεπάλ έρχεται να δέσει με μία ακόμα πιο χαοτική πολιτική συγκυρία, αποτέλεσμα του κοινωνικού χάσματος μεταξύ των κατοίκων της χώρας. Για να γίνει στοιχειωδώς αντιληπτή η οικονομική και η κοινωνική κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο Νεπάλ θα πρέπει, πέρα από τις γνώσεις περί πολιτικών συστημάτων, να επιστρατεύσουμε και τις γνώσεις μας από λαογραφικές περιγραφές και κυρίως μυθιστορήματα που αναφέρονται στο Βυζάντιο και τον Μεσαίωνα. Έντονη θρησκοληψία, απόλυτη κυριαρχία του βασιλιά, αιματηρές επαναστάσεις, ενδομοναρχικές ίντριγκες: Ο σχιζοφρενής πρίγκιπας Ντιπέντρα δολοφόνησε, ο ίδιος με το όπλο του, τον βασιλιά Μπιρέντρα και τους περισσότερους πρίγκιπες-διαδόχους της δυναστείας τον Ιούνιο του 2001.
Ήταν η περίοδος που μαινόταν η επανάσταση την οποία είχαν αρχίσει το 1995 οι μαοϊκοί αντάρτες, η αρχή του τέλους της μοναρχίας. Αυτής της μοναρχίας που κράτησε 240 χρόνια, κυριάρχησε απόλυτα από τη δεκαετία του ’50 και μετά, όταν η χώρα έπαψε να είναι αγγλικό προτεκτοράτο, και κατάφερε να αντιμετωπίσει κάμποσες επαναστάσεις μαοϊκών ανταρτών. Όχι όμως και την πρόσφατη, στην οποία οι αντάρτες κυριάρχησαν και οδήγησαν τη χώρα στις ιστορικές εκλογές του 2008. Φυσικά, το κόμμα που υποστήριξαν οι αντάρτες νίκησε στις εκλογές, σχηματίζοντας την πρώτη κυβέρνηση της Δημοκρατίας του Νεπάλ. Ο ηγέτης της εξέγερσης, ο Πούσπα Καμάλ Νταχάλ έγινε ο πρώτος πρωθυπουργός της χώρας.
Η κυβέρνηση του Κ.Κ. κατέρρευσε το 2012, καθώς δεν κατάφερε να έρθει σε συμφωνία με την ελίτ της χώρας για θεσμικές αλλαγές. Η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για την αδυναμία των επαναστατών να φέρουν γρήγορα ριζικές αλλαγές καταγράφηκε στις εκλογές του Νοέμβρη 2013, όταν το Ενωμένο Κομμουνιστικό Κόμμα του Νεπάλ (ΕΚΚΝ) βγήκε μόλις τρίτο. Σε κυβέρνηση συνασπισμού στην οποία συμμετέχουν και στελέχη του ΕΚΚΝ, πρωθυπουργός ανέλαβε ο «διάδοχος» στην κομματική ηγεσία, γιός του ιδρυτή του συντηρητικού κόμματος του Κογκρέσου, Σουσίλ Κοϊράλα. Τον υπερήλικα και ασθενή Κοϊράλα, ο σεισμός του περασμένου Σαββάτου βρήκε σε νοσοκομείο του εξωτερικού.
Με άλυτο το πρόβλημα της θέσπισης νέου συντάγματος, που θα καταργεί τα προνόμια της θρησκευτικής ελίτ και των απογόνων της μοναρχίας και ταυτόχρονα θα δίνει στον πάμφτωχο λαό τμήμα της σχετικά άγονης γης, για να την καλλιεργήσει με τον ούτως ή άλλως πρωτόγονο τρόπο που ξέρει και μπορεί να εφαρμόσει, τόσο η υποτυπώδης κυβέρνηση και ο στοιχειώδης κρατικός μηχανισμός, όσο και ο περιορισμένης ενημέρωσης λαός πρέπει τώρα να αντιμετωπίσουν τις καταστροφικές συνέπειες ενός φυσικού φαινομένου, του μόνου στοιχείου για το οποίο κανείς δεν φέρει καμία απολύτως ευθύνη.
«Ελπίζω ότι αυτή η τρομερή καταστροφή θα επιβάλει επιτέλους μια συναίνεση στην πολιτική ελίτ της χώρας», είπε σε δημοσιογράφους ο Σιάμ Σαράν, πρώην πρεσβευτής της Ινδίας στο Νεπάλ, ο οποίος, όμως, δεν εξέφρασε παρά το ενδιαφέρον της δικής του χώρας για τις εξελίξεις στο Κατμαντού σε σχέση με την άλλη, ανταγωνιστική δύναμη, που δεκαετίες τώρα προσπαθεί να επηρεάσει αυτές τις εξελίξεις, την Κίνα.
Η Ινδία και η Κίνα είναι οι μόνες χώρες με τις οποίες συνορεύει το Νεπάλ.
