Φωτο: Emmanuel Ikwuegbu / Unsplash
Μετά τη Βενεζουέλα ο αυτοπροτεινόμενος για το Νόμπελ Ειρήνης πρόεδρος των ΗΠΑ παραβιάζοντας κάθε αρχή του διεθνούς δικαίου ζήτησε από το υπουργείο Πολέμου, το παλιό Πεντάγωνο, να προετοιμάσει ένα σχέδιο αεροπορικών επιδρομών ή στρατιωτικής επέμβασης εναντίον της πετρελαιοπαραγωγού Νιγηρίας για να αυτοανακηρυχθεί προστάτης των χριστιανικών πληθυσμών από τις σφαγές των τζιχαντιστών, των οργανωμένων συμμοριών και των παραστρατιωτικών ομάδων, που διαψεύδοντας τον πρόεδρο Τραμπ σφάζουν αδιακρίτως χριστιανούς και μουσουλμάνους χωρίς διαπιστευτήρια από τους ιερείς και τους ιμάμηδες στη μεγαλύτερη σε πληθυσμό χώρα της Αφρικής, της οποίας περίπου οι μισοί από τα 237 εκατομμύρια κατοίκους είναι χριστιανοί. Η έκταση της Νιγηρίας πλησιάζει τη συνολική έκταση της Γερμανίας και της Γαλλίας.
Οι απειλές του Τραμπ για στρατιωτική επέμβαση ήρθαν την επομένη της συμπερίληψης της Νιγηρίας στη λίστα των «Χωρών Ιδιαίτερου Ενδιαφέροντος», αυτών που σύμφωνα με τις ΗΠΑ παραβιάζουν τις θρησκευτικές ελευθερίες, όπως η Κίνα, η Μιανμάρ, η Βόρεια Κορέα, η Ρωσία και το Πακιστάν.
Φονταμενταλιστές ευαγγελιστές και MAGA
«Εάν η κυβέρνηση της Νιγηρίας συνεχίσει να επιτρέπει τους θανάτους χριστιανών οι ΗΠΑ θα διακόψουν όλη τη βοήθεια και τη στήριξη της Νιγηρίας… και θα μπορούσαμε κάλλιστα να μπούμε στην δυσφημισμένη και απαξιωμένη χώρα με τα όπλα στο χέρι για να εξαλείψουμε εντελώς τους ισλαμιστές τρομοκράτες που διαπράττουν αυτές τις φρικτές θηριωδίες», προειδοποίησε ο Τραμπ.
Ο Σύμβουλος του Τραμπ για αραβικές και αφρικανικές υποθέσεις Μασάντ Μπούλος υπογράμμισε τον Οκτώβριο στα αμερικανικά ΜΜΕ ότι «η Μπόκο Χαράμ και το Ισλαμικό Κράτος σκοτώνουν περισσότερους μουσουλμάνους παρά χριστιανούς» και ότι «τα άτομα υποφέρουν ανεξάρτητα από την προέλευσή τους». Δεν ήταν όμως αρκετό για να καθησυχάζει τους φονταμενταλιστές ευαγγελιστές και ιεροκήρυκες και τους φανατικούς του κινήματος MAGA του Τραμπ, συμπεριλαμβανομένου και τους ακροδεξιού γερουσιαστή Τοντ Κρουζ, που μιλούν για «γενοκτονία των χριστιανών από τους ισλαμιστές». Παλαιότερα ο Τραμπ είχε αναφερθεί και στη «γενοκτονία των λευκών» στη Νότια Αφρική και είχε προσφέρει άσυλο σε «αφρικάνερς», απογόνους των ολλανδών αποίκων, προκαλώντας την οργή της Πρετόρια και της νοτιοαφρικανικής κοινωνίας. Οργή που επεκτάθηκε διεθνώς με τη μεροληπτική του ευαισθησία μπροστά στη γενοκτονία στη Γάζα.
Ανεξαρτησία, ανεξιθρησκεία, κράτος δικαίου
Ο πρόεδρος της Νιγηρίας Μπόλα Τινούμπου υπογράμμισε ότι «η θρησκευτική ελευθερία και η ανεξιθρησκεία είναι στην καρδιά της συλλογικής μας ταυτότητας» και ότι ο χαρακτηρισμός της Νιγηρίας ως χώρας της «θρησκευτικής μισαλλοδοξίας δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητά μας σε εθνικό επίπεδο».
Ο πρόεδρος και ο ΥΠΕΞ της Νιγηρίας υποστήριξαν ότι το σύνταγμα της χώρας προβλέπει την ανεξιθρησκεία και το κράτος δικαίου και ότι διαφυλάσσεται ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους ακόμη και σε περιοχές του Βορρά που εφαρμόζεται η Σαρία από τις τοπικές κυβερνήσεις. «Αγαπητέ υπουργέ Ρούμπιο, δεν πραγματοποιείται αυτή τη στιγμή καμία σφαγή χιλιάδων χριστιανών στη Νιγηρία. Αυτή είναι μια κατάφωρη υπερβολή της κατάστασης στη Νιγηρία. Χριστιανοί, μουσουλμάνοι, εκκλησίες και τζαμιά δέχονται επιθέσεις τυχαία», τόνισε ο ειδικός σύμβουλος του προέδρου της Νιγηρίας, Μπάιο Ονανούγκα.
«Καλωσορίζουμε την αμερικανική βοήθεια εφόσον αναγνωρίζει την εδαφική ακεραιότητά μας», δήλωσε ο σύμβουλος του νιγηριανού προέδρου Μπουάλα, χαμηλώνοντας τους τόνους της αντιπαράθεσης με τον Τραμπ, και ερμηνεύοντας παράλληλα τις δηλώσεις του ως μια διαπραγματευτική τακτική. «Η καταπολέμηση της τρομοκρατίας ενδιαφέρει ολόκληρο τον κόσμο. Δεν περιμένουμε στρατιωτική επέμβαση στη Νιγηρία, αλλά πιστεύουμε ότι οι δύο πρόεδροι μπορούν να καταλήξουν σε κοινή αντίληψη», υπογράμμισε ο Μπουάλα, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο συνάντησης των δύο προέδρων.
Η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Νιγηρίας άδειασε στην κυριολεξία τον Τραμπ υποστηρίζοντας ότι θα δεχθεί οποιαδήποτε στρατιωτική και άλλη βοήθεια από τις ΗΠΑ εναντίον της τρομοκρατίας, που αποτελεί το αληθινό πρόβλημα της χώρας και των χριστιανικών και μουσουλμανικών κοινοτήτων, με μια και μόνη προϋπόθεση, το σεβασμό της εθνικής ανεξαρτησίας της χώρας.
Το ηγετικό στέλεχος της χριστιανικής κοινότητας Ντίκσον Αούτα υπογράμμισε ότι θύματα υπάρχουν και μεταξύ των μουσουλμάνων, ενώ ο επίσης χριστιανός κυβερνήτης της Πολιτείας Σολούντο, απέρριψε το ενδεχόμενο αμερικανικής επέμβασης, απαιτώντας το σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου από τις ΗΠΑ.
Το σουνιτικό Ισλαμικό Κράτος Δυτικής Αφρικής (Iswap), το Μπόκο Χαράμ, που δρα κυρίως στη Βόρια Νιγηρία, έχοντας κάνει και επιθέσεις σε περιοχές του Τσαντ, του Νίγηρα και του Καμερούν, ομάδες τις Αλ Κάιντα και κάθε είδους συμμορίες και πολιτοφυλακές εκμεταλλεύονται την απουσία του επίσημου κράτους για να επιβάλλουν τον δικό τους αιματηρό νόμο σε μεγάλες περιοχές και αδιακρίτως στον πληθυσμό της χώρας.
Ο κύκλος βίας ενισχύεται και από τις συγκρούσεις στις αχανείς εκτάσεις μεταξύ καλλιεργητών και κτηνοτρόφων, κυρίως στην αποκαλούμενη «Μέση Ζώνη» της Νιγηρίας, που συχνά παρουσιάζονται ως θρησκευτικές ή εθνοτικές.
Στοιχεία από χριστιανικές οργανώσεις εκτιμούν ότι την περίοδο 2019-2023 δολοφονήθηκαν περίπου 17 χιλιάδες χριστιανοί και τουλάχιστον 17 εκατομμύρια αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα χωριά τους, κυρίως από τη «Μέση Ζώνη», για να βρουν αλλού καταφύγιο, ενώ άλλες στατιστικές από επίσης χριστιανικές οργανώσεις ανεβάζουν τους νεκρούς χριστιανούς σε 43.000 και τους μουσουλμάνους σε τουλάχιστον 29.000 μεταξύ 2019-2021.
Μαύρος χρυσός και μπίζνες;
Ο πρόεδρος των δασμών και της μπίζνας μπορεί να έχει άλλα κίνητρα. Για τη Wall Street Journal, ο Τραμπ έστρεψε το ενδιαφέρον του στη Νιγηρία μετά τις αλλαγές στο στρατό που προώθησε ο Τινούμπου στα τέλη του περασμένου μήνα και κυρίως μετά τις φήμες για αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος στις αρχές Οκτωβρίου, τη στροφή του προς τους BRICS, τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζει και την άρνησή του να δεχθεί τους Νιγηριανούς πολίτες που θέλουν να απελάσουν οι ΗΠΑ.
Η Νιγηρία στοχεύει να διπλασιάσει την παραγωγή του τεράστιου διυλιστηρίου Dangote στο Λάγος στα 1,4 εκατ. βαρέλια την ημέρα, που επεξεργάζεται πλέον μόνο νιγηριανό πετρέλαιο και πλησιάζει να καλύψει τις ανάγκες της χώρας σε βενζίνη ακυρώνοντας τις εισαγωγές πετρελαίου και καυσίμων από άλλες χώρες, κυρίως των ΗΠΑ, στις οποίες επιβάλλονται δασμοί 15%.
Πιο απλά, η Νιγηρία φαίνεται να βρέθηκε στο στόχαστρο του Τραμπ γιατί δεν είναι διατεθειμένη να απορροφήσει τμήμα του πλεονάσματος του αζήτητου αμερικανικού πετρελαίου εξαιτίας της μείωσης της ζήτησης στις ΗΠΑ, το κλείσιμο ορισμένων ασιατικών αγορών για το αμερικανικό αργό, και πρωτίστως της Κίνας, και την αύξηση των τιμών εξαιτίας των αμερικανικών δασμών.
Όχι στις ξένες πετρελαϊκές
Η Νιγηρία έχει προχωρήσει σε ριζική αλλαγή της πολιτικής στον ενεργειακό τομέα και έχει απαγορεύσει σε ξένες εταιρείες να διατηρούν πλειοψηφικά πακέτα, ενώ την ίδια στιγμή προσπαθεί να διαπραγματευτεί με τις τοπικές κυβερνήσεις, τους φυλάρχους και πολέμαρχους την αντιμετώπιση των μεγάλων οικολογικών καταστροφών από τις διαρροές των πετρελαιαγωγών, τις εξορύξεις και την παράνομη διακίνηση καυσίμων.
Το θέμα είναι ότι από τις αρχές του 2025 δεν υπάρχουν ξένες εταιρείες που να διαχειρίζονται αγωγούς, διυλιστήρια και άλλες υποδομές παραγωγής και εμπορίου υδρογονανθράκων στη Νιγηρία με τη βρετανική Shell, την ιταλική Eni, τη γαλλική TotalEnergies και τις άλλες ξένες εταιρείες να έχουν πωλήσει την πλειοψηφία των μετοχών σε εγχώριες εταιρείες. Η δίκη εναντίον της Shell, που έχει προκαλέσει 12.000 θύματα και τεράστια οικολογικά καταστροφή, μετατέθηκε για το δεύτερο εξάμηνου του 2027. Η Shell μόνο το 2024 κατέβαλλε 1,2 δισ. δολάρια σε φόρους και royalties στη Νιγηρία.
Η κυβέρνηση και οι τοπικοί φύλαρχοι έχουν συμφωνήσει να δρομολογηθούν νέες γεωτρήσεις, κυρίως στη Νότια περιοχή των Ογκόνι, που έχουν και τις μεγαλύτερες διαρροές και κλοπές από τους πετρελαιαγωγούς και μόλυνση.
Ράπισμα Τραμπ από Wall Street
Η Νιγηρία εντάχθηκε και επισήμως στους BRICS τον Ιανουάριο του 2025 στοχεύοντας σε έναν νέο ρόλο στον νέο πολυπολικό και πολυμερή κόσμο και στη διασφάλιση εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης, προμηθειών και εμπορίου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η τόσο προσφιλής ελεύθερη αγορά επιφύλαξε ένα μεγάλο ράπισμα για τον Τραμπ. Οι επενδυτές δεν φαίνεται να είδαν με καλό μάτι τις απειλές του αμερικανού προέδρου και έκαναν ουρά για να αγοράσουν τα ομόλογα της Νιγηρίας με τη ζήτηση να ξεπερνά κατά τουλάχιστον 5 φορές την προσφορά, με την κυβέρνηση να εκδίδει ομόλογα αξίας 2,35 δισ. δολαρίων και τους επενδυτές να έχουν εγγραφεί για 13 δισ. δολάρια. «Ήταν η μεγαλύτερη ζήτηση ομολόγων στην ιστορία της Νιγηρίας», τόνισε η δημόσια υπηρεσία διαχείρισης του χρέους της χώρας, υπογραμμίζοντας ότι πολλοί επενδυτές από τη Βόρεια Αμερική και την Ασία δεν κατάφεραν να αγοράσουν ούτε ένα ομόλογο.
Για τον Τινούμπου, οι επενδυτές αδιαφόρησαν για τις απειλές του Τραμπ και έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνησή του και στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που προωθεί, μεταξύ των άλλων στον τραπεζικό και ενεργειακό τομέα, στήριξαν το νόμισμα της χώρας, με τα συναλλαγματικά αποθέματα να κυμαίνονται στα 42 δισ. δολάρια, και το μέσο όρο ανάπτυξης να ξεπερνά τις προσδοκίες. Μόνο που ο Τινούμπου παρέλειψε να τονίσει ότι ο πληθωρισμός ξεπερνά το 20% και η φτώχεια μαστίζει το μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού.
Πολλές χώρες της υποσαχάριας Αφρικής ακολουθούν πλέον μια θετική πορεία στις αγορές και εκδίδουν ομόλογα έχοντας την εμπιστοσύνη των επενδυτών, με την Ακτή Ελεφαντοστού, την Κένυα, την Γκαμπόν ή ακόμη και τη Δημοκρατία του Κονγκό, που μετά από μια 20ετία επέστρεψε τις αγορές για να διαπραγματευτεί επίσης ένα πρόγραμμα μείωσης των ρύπων και αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης. Η Κένυα και η Αιθιοπία εξετάζουν την εγκατάλειψη το δολαρίου και την υιοθέτηση του κινέζικου γουάν, για να μειώσουν τα επιτόκια που καταβάλλουν και να δημιουργήσουν νέες εμπορικές και οικονομικές συμμαχίες.
