Ίσως δεν υπάρχει άλλος που να χάρηκε περισσότερο τη σημαντική εκλογική επιτυχία της Ντι Λίνκε, από ό,τι η συλλογικότητα των ανθρώπων της «Εποχής». Που να εγκολπώθηκε το μήνυμά της ότι οι επίμονες προσπάθειες μπορούν να αποδώσουν, ότι το πολιτικό σχέδιο που υπηρετείται με ορθές επιλογές, μπορεί να βρει άμεση ανταπόκριση αποκαθιστώντας μια σχέση εμπιστοσύνης με ένα σημαντικό τμήμα των λαϊκών τάξεων, ιδίως των νέων, και αφήνοντας πίσω τις χειρότερες μέρες, που έκαναν πολλούς να πιστεύουν ότι πολλά είχαν οριστικά χαθεί.
Η ανάγκη να ψάξουμε για να δούμε πώς έγινε αυτό το «θαύμα» αυτονόητη. Το ίδιο και η ανάγκη να ρωτήσουμε και να μάθουμε τι και πώς απ’ όλα αυτά τα ερωτήματα και τις απαντήσεις μπορεί να φανεί χρήσιμο και στην καθ’ ημάς Αριστερά. Που δεν βρίσκεται και σε πολύ καλύτερη θέση από ό,τι η Ντι Λίνκε πριν από κάμποσους μήνες.
Οι διαφορές είναι ίσως πιο σημαντικές
Μόνο να μην σταθούμε αποκλειστικά στις ομοιότητες από πρώτη ματιά. Είναι προτιμότερο, αν θέλουμε ασφαλέστερα και χρησιμότερα συμπεράσματα, να προσεγγίσουμε πρώτα τις διαφορές. Τα πραγματικά στοιχεία εκείνα, που κάνουν πιο απαιτητική τη δουλειά όσων νοιάζονται για την αξιοποίηση μιας θετικής πείρας στις δικές μας συνθήκες. Κάτι τέτοιο σίγουρα κάνει ακόμα πιο αποδοτική την προσεκτική ανάγνωση του γερμανικού παραδείγματος.
Ας αρχίσουμε απ’ όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό της Αριστεράς μας. Η Ντι Λίνκε, εκτός από τις δυσκολίες που είχε να αντιμετωπίσει από τις αντίπαλες πολιτικά δυνάμεις, είχε να αναμετρηθεί κυρίως με τις απώλειες και τα προβλήματα που της προκάλεσε, και σε ένα βαθμό της προκαλεί, η δημιουργία του κόμματος της Σάρας Βάγκενκνεχτ. Κατά τα άλλα, παρότι σίγουρα θα υπάρχουν και στη Γερμανία μικρότερες πολιτικές δυνάμεις της Αριστεράς, η Ντι Λίνκε δεν αντιμάχεται με δυνάμεις στο εσωτερικό της Αριστεράς, στον βαθμό που αυτό συμβαίνει στην Ελλάδα. Η Ντι Λίνκε, μάλιστα, παρά τη διάσπαση που γνώρισε, δεν έπαψε να αποτελεί στην πραγματικότητα κόμμα συνασπισμό δυνάμεων της γερμανικής Αριστεράς, με σημαντικές διαφορές μεταξύ τους, αλλά και με στοιχεία ουσιαστικής συνοχής.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, μετά τα ιλαροτραγικά που συνέβησαν στον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ από το 2019 ως το 2024, κόμμα της Αριστεράς τέτοιου συμμαχικού χαρακτήρα δεν υπάρχει. Οι δυνάμεις που κάποτε συναποτελούσαν ένα τέτοιο κόμμα είναι κατακερματισμένες και οι εκλογικές επιδιώξεις τους απειλούν την πραγματοποίηση των επιδιώξεων όλων των άλλων. Σχεδόν μισή ντουζίνα κόμματα της Αριστεράς διεκδικούν αυτοτελώς την είσοδό τους στη Βουλή αυτή τη στιγμή. Όσο δε για τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στη σημερινή κατάστασή του, ούτε κατά διάνοια προσεγγίζει το είδος του κόμματος συνασπισμού της Αριστεράς. Τόσο διακηρυκτικά, όσο και στην πράξη. Από την άλλη, κόμματα που θα μπορούσαν να θελήσουν να διεκδικήσουν ρόλο σαν της Ντι Λίνκε, δεν συγκεντρώνουν για την ώρα όσες προϋποθέσεις είναι αντικειμενικά απαραίτητες για να το επιχειρήσουν. Οι συνθήκες στα καθ’ ημάς βρίσκονται τουλάχιστον αρκετά βήματα πίσω.
Το πλεονέκτημα της αυτόνομης πορείας
Αλλά και στη μεγάλη εικόνα να κοιτάξουμε, εκείνο που κάνει αμέσως εντύπωση είναι οι σημαντικές διαφορές. Η Ντι Λίνκε όφειλε να χαράξει μια πολιτική προβολής του δικού της πολιτικού σχεδίου στο όνομα της Αριστεράς, σε ένα εθνικό πολιτικό πλαίσιο, όπου ο σχηματισμός κυβέρνησης με τη συνεργασία ανόμοιων πολιτικών δυνάμεων αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια «κανονικότητα». Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, που θεωρητικά θα μπορούσε να είναι ένας πιθανός σύμμαχος, προτιμά τους Χριστιανοδημοκράτες, γιατί η πολιτική τους δεν έχει τεράστιες διαφορές. Η ιδιομορφία αυτή δεν επηρεάζει αποφασιστικά την τακτική και τη στρατηγική της Ντι Λίνκε, που χαράζει την πορεία της ανεξάρτητα από τις δικές τους επιλογές στην κεντρική πολιτική σκηνή.
Πρόκειται για κατάσταση πολύ διαφορετική από την ελληνική. Εδώ, η εκλογική πορεία τουλάχιστον της Αριστεράς εξαρτάται άμεσα από τη στάση των αντίστοιχων δυνάμεων. Καθώς στο κομματικό σύστημα εμφανίζονται ως αντίπαλοι της Δεξιάς και αποκλειστικοί διεκδικητές της κυβέρνησης από εκείνη, η δική τους προκοπή εμφανίζεται αντιστρόφως ανάλογη με την προκοπή της Αριστεράς. Αυτό που στη Γερμανία είναι το σύνηθες, δηλαδή οι παντός είδους κυβερνητικοί συνασπισμοί εξαιρέσει της Αριστεράς, στην Ελλάδα μία φορά που αυτό συνέβη (μνημονιακές κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ-ΝΔ), προκάλεσε ανατροπές στο πολιτικό σύστημα και αποτέλεσε τη βάση για την εκτίναξη της Αριστεράς στο πρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ. Η Ντι Λίνκε μπορεί να χαράζει την πολιτική της χωρίς τέτοιου είδους περισπάσεις –και αυτό αποτελεί πλεονέκτημα.
Έχουμε πολλά χρήσιμα να μάθουμε
Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι το παράδειγμα της γερμανικής Αριστεράς δεν μας αφορά. Το αντίθετο. Κάνουν πιο απαιτητική την προσπάθεια ανάγνωσης του παραδείγματός της και πιο ουσιαστικό το επιδιωκόμενο όφελος. Έχουν ειπωθεί ήδη πολλά και σίγουρα θα ειπωθούν περισσότερα και ουσιαστικότερα. Κι εμείς, ως «Εποχή» οφείλουμε να αναζητήσουμε την πληροφορία από πρώτο χέρι, με συνεντεύξεις και ρεπορτάζ στην πηγή.
Είναι φανερό ήδη ότι η ανανέωση όχι μόνο του δημόσιου προσώπου του κόμματος, αλλά και του λόγου του, του τρόπου επικοινωνίας με τον κόσμο, ενσώματης και ψηφιακής, η αιχμηρή και συνοπτική, με σαφήνεια διατύπωση των βασικών προγραμματικών θέσεών του, η θεαματική στροφή στους νέους και τις ιδιαίτερες ανάγκες τους, ο συνδυασμός του ριζοσπαστισμού με την πειστικότητα των εναλλακτικών λύσεων στα κοινωνικά προβλήματα είναι ένα μέρος μόνο από όσα θα μπορούσε να αναζητήσει όποιος πολιτικός σχηματισμός της ελληνικής Αριστεράς θα ήθελε να εμπνευστεί από ένα παράδειγμα προς μίμηση. Σίγουρα υπάρχουν κι άλλα, περισσότερα και βαθύτερα.
