Φωτο: Antalya Diplomacy Forum 2025
Οι αναλύσεις, μετά και τις ρωσο-ουκρανικές συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη, κάνουν λόγο για τον ενισχυμένο ρόλο της τουρκικής διπλωματίας, δηλαδή του προέδρου Ερντογάν, που φαίνεται πως όντως αναλαμβάνει τον ρόλο τον οποίο διεκδίκησε για τον ίδιο και την κυβέρνησή του και για τον οποίο εργάστηκε για χρόνια: του σημαντικού περιφερειακού παίκτη, που δεν είναι δεδομένος σύμμαχος κανενός, διαμορφώνοντας πολιτική ανάλογα με τη συγκυρία και τα εκάστοτε συμφέροντά του. Σε αυτή την προσπάθεια έμπαιναν και μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα συμφωνίες, διεθνείς συμβάσεις, προηγούμενες διακηρύξεις, καθώς ο σκοπός αγιάζει τα μέσα (και μπορεί να ενδυθεί και να απεκδυθεί και θρησκευτικό μανδύα) όπου χρειάζεται.
Η έντονη –επιθετική θα μπορούσαμε να πούμε– εξωστρέφεια της τουρκικής πολιτικής εκφράστηκε και εκφράζεται διεκδικώντας χώρο και λόγο –και στρατιωτικό– στη Συρία, στη Λιβύη, στον Καύκασο και στο Κέρας της Αφρικής με παρεμβάσεις που διεκδικούν και συχνά επιβάλλουν την εμπλοκή της Τουρκίας στις εξελίξεις, δικαιολογώντας αυτές τις επεμβάσεις στη γεωγραφική της θέση, αλλά και του ρόλου που «επιβάλλεται» κατά τον Πρόεδρο να παίξει η Τουρκία ως μεγάλη δύναμη. Λόγου χάρη στο πλαίσιο πρόσφατων δηλώσεών του για την άρση των CAATSA (κυρώσεις των ΗΠΑ κατά εχθρικών κρατών) προς την Τουρκία δήλωσε ότι και οι δύο χώρες (ΗΠΑ και Τουρκία) είναι «δύο μεγάλες σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, δεν θα έπρεπε να υπάρχουν περιορισμοί ή εμπόδια μεταξύ μας στον τομέα της άμυνας». Πρόσθεσε δε ότι η Τουρκία «έχει αδιαπραγμάτευτο ρόλο στο μέλλον της Ευρώπης», καθώς «ήρθε η ώρα να ξεπεράσουμε τα πολιτικά εμπόδια και τις προκαταλήψεις που παρεμποδίζουν βαθύτερη συνεργασία, διαφορετικά, η Ευρώπη δεν θα πετύχει τον αναγκαίο μετασχηματισμό και η ανταγωνιστικότητά της θα μειωθεί περαιτέρω». Άρα για τον τούρκο πρόεδρο η Ευρώπη έχει ανάγκη την περαιτέρω προσέγγιση με την Τουρκία μάλλον και όχι το αντίστροφο.
Ο τρόπος με τον οποίο πολιτεύεται ο τούρκος πρόεδρος φαίνεται πως τελευταία έχει αρχίσει να αποδίδει περισσότερο σε σχέση με το παρελθόν και αυτό οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στη συγκυρία. Οι σχέσεις της χώρας με τις ΗΠΑ είχαν φτάσει πριν μια πενταετία σε κρίση με τις γνωστές ακραίες δηλώσεις του αμερικανού προέδρου, τώρα ωστόσο αναθερμαίνονται, καθώς, η επαναπροσέγγιση φαίνεται να εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα όπως τα αντιλαμβάνεται ο πρόεδρος Τραμπ. Με την αμερικάνικη στήριξη, η τουρκική διπλωματία μπόρεσε να πλαισιώσει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων Ρωσίας-Ουκρανίας, διατηρώντας για τον εαυτό της ρόλο προνομιακού συνομιλητή –ενίοτε και στρατιωτικού προμηθευτή– της Ρωσίας και της Ουκρανίας.
Ενίσχυσε την παρουσία της στη Συρία, καθώς απομακρύνθηκε το ενδεχόμενο δημιουργίας κουρδικού κράτους, με τουρκική στήριξη στις δυνάμεις του Τζολάνι, ενώ η επόμενη μέρα στη χώρα θα είναι με μεταβατικό πρόεδρο τον Αχμέντ Αλ Σάρα, πρόσωπο που εγκρίνει ο πρόεδρος Ερντογάν, οι Σαουδάραβες αλλά και οι ΗΠΑ, (συναντήθηκε με τον Εμμανουέλ Μακρόν, ενώ στο παλάτι του Ριάντ, παρουσία του σαουδάραβα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, είχε χειραψία με τον αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος έχει δεσμευτεί για άρση των κυρώσεων στη Συρία και μάλιστα τον εγκωμίασε ως «ελκυστική, δυναμική προσωπικότητα»).
Αν συνυπολογίσουμε και τη δέσμευση του PKK να αυτοδιαλυθεί και να σταματήσει τον ένοπλο αγώνα προκρίνοντας πολιτική δράση και οργάνωση σε νέο πλαίσιο για τους Κούρδους της Τουρκίας, τότε μπορούμε να πούμε ότι –για τώρα– βασικά εσωτερικά και εξωτερικά προβλήματα της τουρκικής κυβέρνησης βρίσκονται σε ύφεση, λόγω και της ευνοϊκής συγκυρίας που αναφέραμε παραπάνω, δηλαδή, της ευθυγράμμισης των αμερικανικών με τα τουρκικά συμφέροντα στις συγκεκριμένες περιοχές και, θα μπορούσε να πει κανείς και της ταύτισης της πολιτικής οπτικής των δύο προέδρων Τραμπ και Ερντογάν, υπό την έννοια ότι η ισχύς και το άμεσο οικονομικό όφελος –το δόγμα Make America Great Again, America First, και αντίστοιχα το τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» κ.τ.λ.–, προκρίνονται έναντι όλων των υπολοίπων αρχών στις διεθνείς σχέσεις και τη διπλωματία.
Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι ο τούρκος πρόεδρος επιδιώκει να λειτουργεί στο εξωτερικό ως παράγων σταθερότητας και δυνάμει ειρηνοποιός, ενώ στην Τουρκία ο βασικός του κομματικός αντίπαλος για τις εκλογές (όταν και αν αυτές γίνουν) είναι εδώ και δύο μήνες στη φυλακή χωρίς ξεκάθαρο λόγο, μαζί με 100 συνεργάτες του και στελέχη της αντιπολίτευσης, καθώς έχουν γίνει περίπου 3.000 προσαγωγές και περισσότερες από 500 συλλήψεις πολιτών και δημοσιογράφων και ενώ ο λαός της Τουρκίας εξέφρασε την αντίθεσή του στο καθεστώς με μεγάλες διαδηλώσεις. Το CHP, το Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό κόμμα του Ιμάμογλου έχει επικρίνει τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα στην Ευρώπη που δεν αντιδρούν όσο έντονα θα έπρεπε στην πολιτική εξουδετέρωση και φυλάκιση του επιφανέστερου στελέχους τους.
Ωστόσο, οι αντιδράσεις στην Ευρώπη είναι αλήθεια ότι παραμένουν μάλλον σε επίπεδο αφηρημένης νουθεσίας για τον τούρκο πρόεδρο για τις «παρεμβάσεις» που κάνει εντός και εκτός συνόρων (επεμβάσεις συστηματικές για τις οποίες η τουρκοκυπριακή κοινότητα έχει αντιρρήσεις σε μεγάλο ποσοστό και αντιστέκεται συμβαίνουν και στις κατεχόμενες περιοχές στη Βόρεια Κύπρο) ενώ φαίνεται πως θα υπάρξει ρόλος για την Τουρκία στο ReArm Europe (ήδη Ιταλία, Πολωνία και Γερμανία έχουν ξεκινήσει συνεργασίες) παρά το γεγονός ότι η χώρα δεν είναι μέλος και παρά τις αντιρρήσεις Ελλάδας και Κύπρου.





