Ο δρό­μος για την Ελλά­δα εί­ναι πο­λύ στε­νός

Tου Πιερ Καλφά

Το «ό­χι» που εί­παν οι Έλλη­νες στο δη­μο­ψή­φι­σμα, θα μπο­ρού­σε να εί­ναι μια πο­λύ με­γά­λη ευ­και­ρία για την Ευ­ρώ­πη. Θα μπο­ρού­σε να γί­νει α­φορ­μή για μια πραγ­μα­τι­κά δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση που να α­φο­ρά τη φύ­ση του ευ­ρω­παϊκού οι­κο­δο­μή­μα­τος. Προ­φα­νώς, αυ­τό το εν­δε­χό­με­νο δεν ή­ταν σε θέ­ση να το α­ντέ­ξουν οι ευ­ρω­παίοι η­γέ­τες. Έτσι, μό­λις α­ναγ­γέλ­θη­κε το δη­μο­ψή­φι­σμα, η χρη­μα­το­πι­στω­τι­κή α­σφυ­ξία της χώ­ρας ε­πι­δει­νώ­θη­κε και το κλεί­σι­μο των τρα­πε­ζών που α­κο­λού­θη­σε τεί­νει να προ­κα­λέ­σει οι­κο­νο­μι­κή πα­ρά­λυ­ση, κα­θώς πλα­νά­ται η α­πει­λή της πτώ­χευ­σής τους ε­ξαι­τίας των με­γά­λων δυ­σκο­λιών που α­ντι­με­τω­πί­ζουν στη χρη­μα­το­δό­τη­σή τους α­πό την Ε­ΚΤ.
Πε­ρισ­σό­τε­ρο α­πό ο­ποια­δή­πο­τε άλ­λη φο­ρά η ε­πι­λο­γή που ά­φη­σαν ευ­ρω­παίοι η­γέ­τες στην ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση συ­νο­ψί­ζε­ται στο δί­λημ­μα «συν­θη­κο­λό­γη­ση ή έ­ξο­δος α­πό το ευ­ρώ». Αυ­τό το δί­λημ­μα προ­σπά­θη­σε ο Αλέ­ξης Τσί­πρας να α­πο­φύ­γει πα­λεύο­ντας για έ­να συμ­βι­βα­σμό, που θα μπο­ρού­σε να του α­φή­σει αρ­κε­τά πε­ρι­θώ­ρια χει­ρι­σμών, ώ­στε να α­σκή­σει μια νέα πο­λι­τι­κή. Το δη­μο­ψή­φι­σμα υ­πήρ­ξε μια ε­κρη­κτι­κή μαρ­τυ­ρία της α­ξιο­πρέ­πειας του ελ­λη­νι­κού λα­ού, αλ­λά δεν άλ­λα­ξε το συ­σχε­τι­σμό δύ­να­μης στην Ευ­ρώ­πη. Η έκ­φρα­ση της λαϊκής θέ­λη­σης έ­πρε­πε να πε­θά­νει πριν α­κό­μα γεν­νη­θεί. Γι’ αυ­τό α­κο­λού­θη­σε η α­πει­λή α­πο­βο­λής της Ελλά­δας α­πό τη ζώ­νη του ευ­ρώ με την ο­λο­κλή­ρω­ση της χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής α­σφυ­ξίας και το τε­λε­σί­γρα­φο που ε­πι­δό­θη­κε στην ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Ο Αλέ­ξης Τσί­πρας ό­φει­λε να κα­τα­θέ­σει τις νέες προ­τά­σεις με το μα­χαί­ρι στο λαι­μό.
Το κεί­με­νο που κα­τα­τέ­θη­κε στις 9 Ιου­λίου δέ­χε­ται τη λο­γι­κή των ευ­ρω­παίων η­γε­τών και του ΔΝΤ ως προς τα πρω­το­γε­νή δη­μο­σιο­νο­μι­κά πλε­ο­νά­σμα­τα για την ε­ξό­φλη­ση του χρέ­ους: 1% του Α­ΕΠ το 2015, πα­ρό­τι η οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα έ­χει συ­στα­λεί, 2% για το 2016, 3% για το 2017 και 3,5% για το 2018 και με­τά. Πρό­κει­ται για την ί­δια λο­γι­κή που ε­φαρ­μό­στη­κε ε­πί πέ­ντε χρό­νια και κα­τέ­λη­ξε στην κοι­νω­νι­κή και οι­κο­νο­μι­κή κα­τα­στρο­φή, αλ­λά και στη διό­γκω­ση του χρέ­ους. Βέ­βαια, μια υ­πο­ση­μείω­ση υ­πο­δει­κνύει ό­τι «η ε­πί­τευ­ξη του στό­χου 3,5% για το πρω­το­γε­νές πλεό­να­σμα θα συ­ζη­τη­θεί με τους θε­σμούς εν ό­ψει των προ­σε­χών οι­κο­νο­μι­κών ε­ξε­λί­ξεων». Πράγ­μα που ση­μαί­νει ό­τι μπο­ρεί να υ­πάρ­ξει έ­να πε­ρι­θώ­ριο χει­ρι­σμών στη διά­θε­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης. Αξί­ζει, ε­πί­σης, να ε­πι­ση­μαν­θεί ό­τι για τη ρύθ­μι­ση της α­γο­ράς ερ­γα­σίας προ­βλέ­πε­ται ό­τι «θα λη­φθούν υ­πό­ψη οι βέλ­τι­στες ευ­ρω­παϊκές πρα­κτι­κές» σε συμ­φω­νία με τους κα­νό­νες του Διε­θνούς Γρα­φείου Εργα­σίας. Εκ προοι­μίου, λοι­πόν, τα δι­καιώ­μα­τα των μι­σθω­τών θα α­να­κτη­θούν. Ωστό­σο, πέ­ρα α­πό το πρό­γραμ­μα των ι­διω­τι­κο­ποιή­σεων, έ­νας α­ριθ­μός μέ­τρων βρί­σκο­νται στην κα­τεύ­θυν­ση μιας λι­τό­τη­τας που ε­πα­νέρ­χε­ται. Σε α­ντι­στάθ­μι­σμα, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση ε­πι­θυ­μεί να λά­βει την υ­πό­σχε­ση α­να­διάρ­θρω­σης του χρέ­ους και την α­πο­δέ­σμευ­ση των 35 δισ. α­πό τα ευ­ρω­παϊκά τα­μεία, με τα ο­ποία θα της ε­πι­τρα­πεί να ε­φαρ­μό­σει έ­να σχέ­διο οι­κο­νο­μι­κής ε­πα­νεκ­κί­νη­σης.
Θα μπο­ρού­σε να εί­ναι δια­φο­ρε­τι­κή η ε­ξέ­λι­ξη των πραγ­μά­των με το δε­δο­μέ­νο συ­σχε­τι­σμό δύ­να­μης; Θα μπο­ρού­σε, αλ­λά με την προϋπό­θε­ση ό­τι θα υ­πήρ­χε μια ε­ντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή στρα­τη­γι­κή. Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση δεν προ­χώ­ρη­σε σε μο­νο­με­ρή μέ­τρα φο­βού­με­νη μή­πως ε­μπλα­κεί σε μια λο­γι­κή που θα κα­τέ­λη­γε στην έ­ξο­δο α­πό την ευ­ρω­ζώ­νη. Πε­ριο­ρί­στη­κε, συ­νε­πώς, σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις χω­ρίς ι­σορ­ρο­πία δυ­νά­μεων στε­ρώ­ντας έ­τσι τον ε­αυ­τό της α­πό τα μέ­σα ε­κεί­να που θα της εί­χαν ε­πι­τρέ­ψει να ε­πι­χει­ρή­σει βελ­τίω­ση του συ­σχε­τι­σμού δύ­να­μης. Ο έ­λεγ­χος κε­φα­λαίων θα έ­πρε­πε να ε­πι­βλη­θεί πο­λύ νω­ρί­τε­ρα, ώ­στε να α­να­κό­ψει τη χρη­μα­το­πι­στω­τι­κή αι­μορ­ρα­γία και την α­πο­δυ­νά­μω­ση του τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος. Ένα προ­σω­ρι­νό μο­ρα­τό­ριουμ στην α­πο­πλη­ρω­μή ό­λου ή μέ­ρους του χρέ­ους για το 2015 θα μπο­ρού­σε ε­πί­σης να α­πο­φα­σι­στεί. Τέ­λος, σε πε­ρί­πτω­ση που πα­ρου­σια­ζό­ταν κρί­ση ρευ­στό­τη­τας, η κυ­βέρ­νη­ση θα μπο­ρού­σε να εκ­δώ­σει α­πο­δει­κτι­κά υ­πό­σχε­σης πλη­ρω­μής (IOU), έ­να συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό «νό­μι­σμα», που την α­ξία του θα εί­χε ως εγ­γύη­ση τα φο­ρο­λο­γι­κά έ­σο­δα.
Τα α­πο­τε­λέ­σμα­τα ε­νός τέ­τοιου μπρα ντε φε­ρ, προ­φα­νώς, δεν θα ή­ταν εγ­γυη­μέ­να και κα­νείς δεν μπο­ρεί εκ των προ­τέ­ρων να πει αν θα μπο­ρού­σε να α­πο­φύ­γει τε­λι­κά η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση το δί­λημ­μα «συν­θη­κο­λό­γη­ση ή έ­ξο­δος α­πό το ευ­ρώ». Μπο­ρού­με, ό­μως, να δι­δαχ­θού­με α­πό ό­σα συ­νέ­βη­σαν ε­δώ και τρεις μή­νες. Εί­ναι μά­ταιο να πι­στεύου­με ό­τι εί­ναι δυ­να­τόν να ζη­τή­σου­με το δί­κιο μας α­πό τους ευ­ρω­παίους η­γέ­τες. Δεν θα υ­πάρ­ξει ε­ναλ­λα­κτι­κή προο­πτι­κή στη θέ­ση τής νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης πο­λι­τι­κής, αν δεν εκ­δη­λω­θεί μια πο­λι­τι­κή κρί­ση στην Ευ­ρώ­πη.

* Ο Πιερ Καλφά είναι μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του ATTAC και συνπρόεδρος του Ιδρύματος Κοπέρνικος.