Ο κήπος του γείτονα αργεί να ανθίσει
Παρά τη βαθειά οικονομική κρίση που μαστίζει εδώ και χρόνια τη βουλγαρική κοινωνία, με τις οριακές αποδοχές και την απελπιστικά χαμηλή ποιότητα ζωής των εργαζομένων να κάνουν την ελληνική μνημονιακή πραγματικότητα στα μάτια τους σχεδόν ελκυστική, η αριστερά δεν μοιάζει να δείχνει σημεία ανάκαμψης. Εξορισμένη από την κεντρική πολιτική σκηνή της χώρας, με ποσοστό που δεν έχει ακόμη αγγίξει τη μονάδα, η «Βουλγαρική Αριστερά» που ιδρύθηκε από πρώην μέλη του Σοσιαλιστικού Κόμματος εξακολουθεί να παλεύει με τους δαίμονες της: την κληρονομιά του ιστορικού τραύματος της εποχής του «υπαρκτού», που την ακυρώνει στη συνείδηση μεγάλου τμήματος της κοινωνίας, την απροθυμία όσων νέων ριζοσπαστικοποιούνται σε πολιτικό και -πρωτίστως- κοινωνικό επίπεδο να δεσμευτούν ως κομματικά μέλη επιλέγοντας δικές τους οργανωτικές δομές, την έλλειψη πόρων και το μάλλον γερασμένο δυναμικό της.
Η έλλειψη νέου αίματος αποτυπώνεται ως ένα βαθμό και στη βασική ρητορική του κόμματος που ενίοτε μοιάζει να έχει σταματήσει στην (ένδοξη για κάποιους) εποχή Ζίβκοφ. Ρητορική που στηρίζεται συχνά στον οικονομισμό και στερείται ευρύτερων κοινωνικών αναφορών και αναλύσεων, ενώ μοιάζει να απουσιάζει σχεδόν ολοκληρωτικά το κινηματικό στοιχείο. Μία ενδιαφέρουσα ερμηνεία που δίνουν κομματικά στελέχη συνδέει την έλλειψη κινηματικής πρακτικής με την κατά παράδοση έλλειψη διεκδικητικότητας στη δημόσια ζωή. Εχοντας κληρονομήσει την αντίληψη του κράτους-προστάτη που αναλαμβάνει ερήμην των πολιτών να φροντίσει για την ευημερία τους -με αντίτιμο βεβαίως την άνευ όρων αποδοχή της παντοδυναμίας του- η πολιτική κουλτούρα της χώρας εξακολουθεί να βασίζεται στον ενδοτισμό απέναντι στον ισχυρότερο και σε μία στάση αναμονής σχεδόν μοιρολατρική.
Μαζί με έναν περισσότερο ή λιγότερο έντονο εθνικισμό που στους κόλπους της αριστεράς εμφανίζεται ως πατριωτισμός, παραμένει ισχυρή η απόρριψη του διαφορετικού: ενώ οι τσιγγάνοι πιστώνονται κάθε πράξη παραβατικότητας στα μάτια της πλειοψηφίας των πολιτών, η διαφορετικότητα στο σεξουαλικό προσανατολισμό δεν γίνεται εύκολα ανεκτή ούτε από την αριστερά, ενώ θέματα περιβάλλοντος εμφανίζονται υποβαθμισμένα στην κομματική ατζέντα (η συνέχιση ή ο τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος -για παράδειγμα- αποτελεί και σήμερα σημείο εσωκομματικής τριβής).
Ο ρόλος των ΜΜΕ
Καταλυτικό ρόλο στην περιθωριοποίηση της αριστεράς παίζει και ο αποκλεισμός της από τα μέσα ενημέρωσης της χώρας. Με σημαντικό τμήμα του βουλγαρικού Τύπου να έχει αγοραστεί από γερμανικά κεφάλαια, η βασική πολιτική γραμμή που αναδεικνύεται υπηρετεί πλήρως τις επιλογές νεοφιλελεύθερης λιτότητας της κυβέρνησης Μέρκελ και του συμμαχικού της τόξου. Καθημερινή είναι η προσπάθεια να ακυρωθεί οποιαδήποτε εναλλακτική πρόταση, όσο πρωτόλεια και αν είναι, με όπλο τη λασπολογία και την πλήρη διαστρέβλωση απόψεων αλλά και προθέσεων όσων εμφανίζονται να υιοθετούν άλλα παραδείγματα εκτός της νεοφιλελεύθερης ατζέντας.
Ακόμη και η συμπαράταξη με τον ΣΥΡΙΖΑ στο πλαίσιο του Κόμματος Ευρωπαϊκής Αριστεράς, κάθε άλλο παρά φαίνεται να τονώνει τη δημοφιλία και την κοινωνική διεισδυτικότητα της Βουλγαρικής Αριστεράς. Κι αυτό γιατί ως ο πλέον ισχυρός αντινεοφιλελεύθερος πόλος με κυβερνητική πλέον δυναμική, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν παρουσιάζεται απλώς με τα μελανότερα χρώματα από τα βουλγαρικά μέσα ενημέρωσης, αλλά γίνεται αντικείμενο ειρωνικού σχολιασμού και επιθετικής χυδαιολογίας, παρά το γεγονός ότι μετά την εκλογική του νίκη, βουλγαρικά ακροδεξιά σχήματα προσπάθησαν να εμφανιστούν ως ΣΥΡΙΖικό ανάλογο, επιδιώκοντας να παρουσιάσουν την εθνικιστικής αναδίπλωσης κοινωνικά μισαλλόδοξη ρητορική τους ως ριζοσπαστική πρόταση διακυβέρνησης, ικανή να επικρατήσει.
Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο καλείται η ηγεσία της Βουλγαρικής Αριστεράς να διαμορφώσει νέους εσωκομματικούς συσχετισμούς, να ανανεώσει τον πολιτικό της λόγο, να εμπλουτίσει τις προτεραιότητες και να επιχειρήσει νέες συμμαχίες, ώστε να επιδιώξει τόσο την πολιτική της χειραφέτηση από το βεβαρημένο παρελθόν των προγόνων της όσο και την κατάκτηση της ιδεολογικής ηγεμονίας μίας χώρας που δείχνει να παρασύρεται όλο και περισσότερο σε ολισθηρά μονοπάτια κοινωνικού αυτισμού. Πρόκειται σίγουρα για ένα εξαιρετικά δύσκολο στοίχημα.
Ολγα Αθανίτη
