Συζητάμε με τον υπουργό Οικονομίας, Γιώργο Σταθάκη, για τις επιπτώσεις της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, τη στρατηγική διαπραγμάτευσης της ελληνικής πλευράς και τους επόμενους σχεδιασμούς.
Τη συνέντευξη πήραν η Ιωάννα Δρόσου και ο Παύλος Κλαυδιανός
Ύστερα από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην Αγγλία, πραγματοποιήθηκε η πρώτη Σύνοδος με παρόντα τα 27 από τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ. Πώς αποτιμάτε την απόφαση της Αγγλίας για έξοδο και πώς αυτή θα επηρεάσει την Ευρώπη;
Η απόφαση της Αγγλίας πρέπει να είναι σαφές ότι είναι επιζήμια για την ίδια, αλλά και για την Ευρώπη. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι το χρηματοπιστωτικό κέντρο της Ευρώπης, καλύπτοντας το 70% των σχετικών δραστηριοτήτων, ενώ η οικονομία του είναι απόλυτα δεμένη με την ευρωπαϊκή, αφού το 50% των συναλλαγών του είναι με την ΕΕ. Η απόφαση, λοιπόν, για έξοδο, εκ των πραγμάτων, επιβάλει τον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων του Η. Βασιλείου με την Ευρώπη. Από την άλλη, με δεδομένο ότι θα υπάρξουν οικονομικές αναδιατάξεις, η Ευρώπη πρέπει να δει πώς θα κινηθεί το επόμενο διάστημα. Είναι σίγουρο ότι θα οξυνθεί η αντιπαράθεση ανάμεσα στις δυνάμεις που θεωρούν ότι η λιτότητα δεν μπορεί να είναι ο μονόδρομος της Ευρώπης και σε αυτές που θα προσπαθήσουν να αντιμετωπίσουν και αυτή την κρίση με τον ίδιο τρόπο που χειρίζονται την οικονομική κρίση από το 2008. Γι’ αυτό θεωρώ πως το επόμενο διάστημα ο επανασχεδιασμός της αρχιτεκτονικής του ευρωπαϊκού οικοδομήματος θα είναι στο επίκεντρο των συζητήσεων.
Οι πρώτες δηλώσεις που έγιναν κατά τη Σύνοδο ήταν πολύ σκληρές…
Προφανώς θα υπάρξουν εξελίξεις και σύντομα, μάλιστα. Πρέπει να είμαστε συγκρατημένοι και να δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα τις επόμενες εβδομάδες.
Οι αναταραχές δεν επηρεάζουν την Ελλάδα
Το Brexit επηρεάζει την Ελλάδα; Σύμφωνα με τον κ. Ντάισεμπλουμ αν τηρηθεί απαρέγκλιτα το ελληνικό πρόγραμμα, η χώρα μας είναι η πιο προστατευμένη της Ευρώπης.
Η συγκυρία είναι ευνοϊκή, από τη στιγμή που έχει κλείσει η πρώτη αξιολόγηση, δημιουργώντας πολιτική και οικονομική σταθερότητα στην Ελλάδα. Επομένως, οι αναταραχές που προκαλούνται από την έξοδο της Αγγλίας, δεν θεωρώ ότι επηρεάζουν άμεσα τη χώρα μας. Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει μέρος των διεργασιών και των εξελίξεων που θα γίνουν αναφορικά με το μέλλον της Ευρώπης, ώστε να έχει ισχυρό λόγο στο πώς θα συνδιαμορφωθούν οι ευρωπαϊκές εξελίξεις.
Πρόωρο να προδιαγράψουμε την πορεία της ΕΕ
Ωστόσο, και πάλι στη Σύνοδο συζητήθηκε η επιβολή προστίμων στην Ισπανία και την Πορτογαλία, ενώ προτάθηκε νέο πρόγραμμα στήριξης για την Πορτογαλία. Μήπως αποτελούν προπομπό σκλήρυνσης της στάσης των εταίρων;
Νομίζω πως είναι πρόωρο ένα τέτοιο συμπέρασμα. Η διαπραγμάτευση φαίνεται πως θα παραμείνει σε ένα επίπεδο παρόμοιο με αυτό που έχουμε πετύχει μέχρι τώρα. Εκ των πραγμάτων, πάντως, τίθενται θέματα χαλάρωσης στην Ευρώπη. Ήδη η Γαλλία και η Ιταλία, που αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους της Ευρώπης, τοποθετήθηκαν υπέρ στο σχεδιασμό μιας άλλης πολιτικής. Επομένως, είναι πρόωρο να προδιαγράψουμε την πορεία που θα ακολουθήσει η ΕΕ τους επόμενους μήνες και να μην έχουμε αμφιβολία πως θα τεθούν ζητήματα που θα αφορούν την αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης.
Ο πρωτοσέλιδος τίτλος της περασμένης βδομάδας ήταν «Ευρώπη, κοίτα τι έκανες». Η άνοδος της ακροδεξιάς και η αδράνεια των ευρωπαίων ηγετών απέναντι σε αυτό το φαινόμενο, σε συνδυασμό με την επιμονή στις πολιτικές λιτότητας ενίσχυσαν την τάση εξόδου από την ΕΕ. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη;
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Ευρώπη που ήταν ταυτισμένη με τη σύγκλιση των οικονομιών για 40 χρόνια, από το 2000 και ύστερα ακολουθεί πολιτικές που δημιουργούν απόκλιση στις οικονομίες των κρατών μελών και διευρύνουν τις κοινωνικές ανισότητες. Αυτό το δεδομένο δεν μπορεί κανείς να το παραγνωρίσει. Φυσικά δεν ευθύνεται αποκλειστικά αυτό το στοιχείο για την άνοδο της ακροδεξιάς, ωστόσο αναμφίβολα διευκόλυνε την εμφάνιση αυτών των ιδεών.
Η Α. Μέρκελ σε δήλωσή της ανάφερε πως είναι επιτακτική η ανάγκη ενίσχυσης της εσωτερικής ασφάλειας, αλλά και αντιμετώπισης της ανεργίας. Πώς σχολιάζετε αυτή τη διττή εκτίμηση για την αντιμετώπιση του Brexit;
Η κ. Μέρκελ ταυτίστηκε με μια μετριοπαθή και θετική ταυτόχρονα στάση απέναντι στο μεταναστευτικό. Η Γερμανία υποδέχτηκε πέρυσι ένα εκατομμύριο πρόσφυγες, τους περισσότερους σε όλη την Ευρώπη. Επομένως, η Γερμανία στη δεδομένη συγκυρία πήρε τη σωστή θέση σε σχέση με το μεταναστευτικό. Από εκεί και πέρα, προφανώς ασκούνται τεράστιες πιέσεις στο εσωτερικό της χώρας και από ότι φαίνεται το βρετανικό δημοψήφισμα έπαιξε σημαντικό ρόλο, παρότι η Αγγλία είχε πολύ μικρά ποσοστά μετανάστευσης το 2015. Γι’ αυτό θεωρώ πως η άνοδος της ακροδεξιάς χρειάζεται πολιτικές ερμηνείες και όχι οικονομικές.
Οι επόμενες διαπραγματεύσεις
Παρά την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης, η διαπραγμάτευση συνεχίζεται. Τον Σεπτέμβρη θα συζητηθούν νέα προαπαιτούμενα. Ποια θα είναι η γραμμή της ελληνικής πλευράς;
Η πρώτη αξιολόγηση έκλεισε δύο μεγάλες ενότητες: τη δημοσιονομική σταθερότητα και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Άρα σε αυτό το σημείο, η κυβέρνηση θα συνεχίσει να εφαρμόζει αυτά που έχουν συμφωνηθεί. Η επόμενη ενότητα των διαπραγματεύσεων αφορά τα εργασιακά και τις διαρθρωτικές αλλαγές που αφορούν το επιχειρηματικό περιβάλλον. Στο τελευταίο νομίζω πως υπάρχει σε αδρές γραμμές μια κοινή κατεύθυνση, και δεν πιστεύω πως θα υπάρξουν προβλήματα, εφόσον δεν υπάρξουν ανατροπές στα οικονομικά δεδομένα, τις οποίες τις αποκλείω. Όσον αφορά τα εργασιακά, νομίζω είναι σαφής η γραμμή της ελληνικής κυβέρνησης, για την αποκατάσταση ενός σταθερού πλαισίου προστασίας της εργασίας, ανάλογου με αυτό που ισχύει στις περισσότερες χώρες.
Σε ποιες συμμαχίες θα στηριχθεί η ελληνική κυβέρνηση, σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Δυστυχώς, στην Ισπανία το εκλογικό αποτέλεσμα δεν γεννά νέες ελπίδες για εμάς.
Η Ελλάδα δεν ήταν μόνη της στην Ευρώπη. Είχε συμμαχίες και συνεχίζει να τις διατηρεί. Ένα καλύτερο εκλογικό αποτέλεσμα στην Ισπανία θα ενίσχυε σαφώς τη θέση μας. Ωστόσο, η ιδέα της απομονωμένης Ελλάδας έχει διαψευστεί από το προηγούμενο εξάμηνο και η κυβέρνηση έχει χτίσει ισχυρές διασυνδέσεις και συμμαχίες, με ευρύτερο φάσμα δυνάμεων χωρών, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και άλλες.
Οι πολιτικές μας επιλογές
Εκφράζονται ενστάσεις ως προς το πρόσημο που έχει η στρατηγική που έχει παρουσιαστεί. Τι άλλο να περιμένουμε από την κυβέρνηση ώστε να γίνει εμφανές το στίγμα της αριστεράς;
Η αντιπαράθεση με τους αντιπάλους μας είναι στο αν θα έρθει η ανάπτυξη μέσα από τη μείωση των φορολογικών συντελεστών, την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, τη μείωση του εργατικού κόστους, όπως ισχυρίζονται εκείνοι, ή από δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίες, παραγωγικές, με μικρομεσαία δομή, σταθερό εργασιακό περιβάλλον, σταθερούς μισθούς και δίκαιη κατανομή των ωφελειών. Η αντιπαράθεση με τους αντιπάλους μας, επομένως, αφορά την ίδια τη στρατηγική της ανάπτυξης. Για παράδειγμα, ο προηγούμενος Αναπτυξιακός Νόμος αφορούσε μεγάλες επενδύσεις, ο νέος Νόμος κινείται στον αντίποδα αυτού. Πλέον δεν δίνουμε οριζόντια ενισχύσεις, οι οποίες μέχρι σήμερα κατέληγαν σε λίγες και μεγάλες επιχειρήσεις, κυρίως του τουρισμού και της ενέργειας. Αντιθέτως στοχεύουμε στη στήριξη μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, σε συγκεκριμένους κλάδους όπως το αγροδιατροφικό σύμπλεγμα και οι τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας (ICT). Αναπτύσσουμε τις συνέργειες, στηρίζουμε την κοινωνική οικονομία και τους συνεταιρισμούς.
Ασκείται έντονη κριτική ότι επιλέχθηκε από την κυβέρνηση η υπεφορολόγηση, η οποία ενισχύει τη φοροδιαφυγή.
Η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής αποτελεί στρατηγικό σημείο για την κυβέρνηση. Γι’ αυτό και επακολουθεί σειρά νομοσχεδίων που θα επικεντρώνεται στην αντιμετώπισή της. Κανείς δεν υπεραμύνεται της ιδέας ότι οι πολλοί φόροι μπορούν να αποτελέσουν λύση του προβλήματος. Εντούτοις, υπεραμυνόμαστε της άποψης ότι με τα δεδομένα δημοσιονομικά στοιχεία της χώρας, η κυβέρνηση έπρεπε να πάρει μια στρατηγική απόφαση είτε να κόψει περαιτέρω τις συντάξεις και τις δημόσιες δαπάνες σε υγεία και παιδεία, είτε να προσπαθήσει να κάνει μεγάλες τομές στο φορολογικό σύστημα, που να κατανείμει δικαιότερα τα φορολογικά βάρη. Νομίζω ότι πήραμε τη σωστή απόφαση. Διαφορετικά θα οδηγούμασταν σε ένα φαύλο κύκλο, στον οποίο είχαν εγκλωβιστεί οι προηγούμενες κυβερνήσεις.
Η στρατηγική για την ανάπτυξη
Πλέον έχει ψηφιστεί ο αναπτυξιακός νόμος, ενώ παρουσιάστηκε από τον πρωθυπουργό το πλάνο ανάπτυξης. Ποιοι είναι οι στόχοι της κυβέρνησης και ποιες οι μέριμνες για τη μείωση της ανεργίας;
Η κυβέρνηση έχει μια συγκεκριμένη στρατηγική για την ανάπτυξη, η οποία αποτυπώθηκε στην ομιλία του πρωθυπουργού. Μια ενότητα έχει να κάνει με τη χρηματοδότηση και τη στήριξη της ανάπτυξης. Είναι σαφές ότι με τα ΕΣΠΑ επιδιώκουμε να στηρίξουμε τη μικρή επιχειρηματικότητα και πρωτίστως κοινωνικές ομάδες, όπως είναι νέοι επιστήμονες. Ο αναπτυξιακός νόμος είναι ταυτισμένος με την μικρομεσαία επιχείρηση, η οποία δραστηριοποιείται στην παραγωγή, στην καινοτομία και άλλους τομείς αιχμής. Μια τρίτη ενότητα είναι οι μεγάλες επενδύσεις, για τις οποίες βασικό εργαλείο αποτελεί ο θεσμός των στρατηγικών επενδύσεων, το 12ετές σταθερό φορολογικό σύστημα. Τέλος, μεγάλη τομή θα αποτελέσει και η οριζόντια στρατηγική για την απλοποίηση της αδειοδότησης των επιχειρήσεων, για την οποία άμεσα θα προωθηθεί σχέδιο νόμου προς ψήφιση στη Βουλή. Με αυτή τη στρατηγική στοχεύουμε στην ανάκαμψη της απασχόλησης και προσδοκούμε ότι θα αντιμετωπίσουμε ένα μέρος του προβλήματος. Ταυτόχρονα, συνεχίζονται οι κοινωνικές πολιτικές, που επίσης έχουν αντίκτυπο στην απασχόληση, με τα προγράμματα στήριξης των εισοδημάτων και αντιμετώπισης της ακραίας φτώχειας. Τέλος, η ολοκλήρωση δημόσιων έργων που ξαναμπήκαν σε τροχιά θεωρούμε πως επίσης θα συμβάλουν στην κατεύθυνση αυτή. Με αυτό το στρατηγικό πλάνο πιστεύουμε ότι το δεύτερο εξάμηνο του 2016 θα αποτελέσει την αφετηρία μεταστροφής της οικονομίας.
Οι ενστάσεις για την ΤΤΙΡ και CETA
Συζητείται αρκετά το ζήτημα της ΤΤΙΡ και της CETA. Ποια θεωρείτε ότι πρέπει να είναι η στάση της ελληνικής πλευράς;
Έχουμε ήδη τοποθετηθεί σε δύο συμβούλια αρχηγών. Στο πρώτο θέσαμε το ζήτημα της διαφάνειας και της απελευθέρωσης της αναγνωσιμότητας των κειμένων, το οποίο και έγινε, όπως και το θέμα να επικυρωθεί η συμφωνία από τα εθνικά κοινοβούλια. Ακόμα θέσαμε το ζήτημα πως η διαπραγμάτευση περιλαμβάνει ένα θέμα αιχμής, που είναι αυτό της ασφάλειας των επενδυτών κατά του κράτους και το οποίο δεν μπορεί να επιλύεται όπως προβλεπόταν αρχικά, από ad hoc δικαστήρια, διότι πρέπει να ενταχθεί στους κανόνες του εθνικού και ευρωπαϊκού δικαίου. Τα ζητήματα αυτά εξέφρασαν και άλλες χώρες και έτσι υπήρξε μια νέα βάση δεδομένων στη συζήτηση, γι’ αυτό και έγιναν αποδεκτά τα περισσότερα. Στο δεύτερο συμβούλιο, η θέση που πήραμε ήταν ότι η συμφωνία έχει αρκετά θέματα ουσίας, που πρέπει να αποτελέσουν κόκκινες γραμμές για την ΕΕ και αυτά είναι τα περιβαλλοντικά, οι ονομασίες προέλευσης, τα πνευματικά δικαιώματα κ.λπ. Σε αυτή την κατεύθυνση τοποθετήθηκε και η Γαλλία και η Γερμανία. Επομένως, έχει ήδη δοθεί από την ελληνική πλευρά μια κατεύθυνση ως προς τη διαπραγματευτική στρατηγική που πρέπει να έχει η Κομισιόν, η οποία έχει αναλάβει τη διαπραγμάτευση. Πλέον η συζήτηση έχει παραταθεί για μετά τις αμερικάνικες εκλογές. Επομένως, υπάρχει χρόνος για ένα νέο κύκλο συζητήσεων.
