Του Γιάννη-Ορέστη Παπαδημητρίου
Ενας νέος πανικός προέκυψε αυτή την εβδομάδα από την κυκλοφορία δύο αγγλόφωνων ηλεκτρονικών βιβλίων στα κοινωνικά δίκτυα με συμβουλευτική διάθεση προς επίδοξους νεαρούς τζιχαντιστές. Τα “How to Survive in the West” («Πώς να επιβιώσεις στη Δύση») και “Hijrah to Al Dawla” («Μεταναστεύοντας σε δυτικό κράτος») γρήγορα βρήκαν θέση σε όλα τα ηλεκτρονικά παρατηρητήρια της τζιχαντιστικής δραστηριότητας, συνοδευόμενα από κραυγές αγωνίας για την προαγωγή των δράσεων του ISIS στον Δυτικό Κόσμο. Παρότι απορρίφθηκαν από τα επίσημα ειδησεογραφικά μέσα (πλην του Vice News που ορθώς προτίμησε να δώσει έμφαση στις διασκεδαστικές όψεις του περιεχομένου τους), η κυκλοφορία τους μέσα από ακροδεξιούς ιστότοπους και η απουσία κριτηρίων για τη μη-αυθεντικότητά τους, ευνόησαν για μία εισέτι φορά τη δημιουργία ενός ηθικού πανικού για την επικείμενη εισβολή.
Τα ταξίδια του επίδοξου τζιχαντιστή
Ωστόσο, τόσο από άποψη θεματογραφίας, όσο κι από άποψη προέλευσης, τα δύο εγχειρίδια παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές. Το “Hijrah” (αναφορά στο προσκύνημα του Μωάμεθ απ’ τη Μέκκα στη Μεδίνα), αποσκοπεί στο να βοηθήσει τον νεαρό επίδοξο τζιχαντιστή να πραγματοποιήσει το ταξίδι από τις χώρες της Δύσης προς τις γεωγραφικές περιοχές δράσης του Ισλαμικού Κράτους. Η πορεία που περιγράφεται προς τη Συρία και το Ιράκ διέρχεται από την Τουρκία και το μεγαλύτερο μέρος του εγχειριδίου είναι αφιερωμένο στα συμπεριφορικά «τρικ», ώστε να μην προκαλέσουν οι ταξιδιώτες το ενδιαφέρον της αντιτρομοκρατικής και των μυστικών υπηρεσιών. Το υπόλοιπο, περιέχει συμβουλές για εξοπλισμό και θρησκευτικά ζητήματα (για τις ασυνόδευτες γυναίκες, για παράδειγμα), ενώ μεγάλο μέρος καταλαμβάνει και μια συλλογή άρθρων από διάφορα ΜΜΕ με εμπειρίες τζιχαντιστών που πραγματοποίησαν το ταξίδι προς το ISIS.
To “Hijrah” δίνει μεγάλη έμφαση στο twitter, μέσα απ’ το οποίο διαδόθηκε και το ίδιο το βιβλίο. Οι περισσότεροι λογαριασμοί που αναφέρονται μέσα, τόσο του συγγραφέα (@Abdul_Aliy_4), όσο και των «χρήσιμων επαφών» που συναντάει ο αναγνώστης στο παράρτημα, έχουν πια πέσει, με τον κάτοχο ενός εξ’ αυτών, να έχει σκοτωθεί σε σύγκρουση με Κούρδους στη Ροζάβα. Τα «αποχαιρετιστήρια» σχόλια των χρηστών προς τους λογαριασμούς, δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολίας για την αφοσίωσή τους στην τζιχαντιστική προπαγάνδα. Το μόνο στοιχείο που μπορεί να αμφισβητήσει την αυθεντικότητα του “Hijrah” είναι οι – ιδιαίτερα επιτυχημένοι ενίοτε – αστεϊσμοί του συγγραφέα σε σημεία του εγχειριδίου.
Το έτερο εγχειρίδιο, “How to Survive in the West”, δεν δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις γεωγραφικές μετακινήσεις. Σκοπός του είναι να μυήσει τον νεαρό τζιχαντιστή στις λεγόμενες “lone wolf” (μοναχικές) επιθέσεις στον τόπο διαμονής του. Παρότι αναφέρεται (και δήθεν απευθύνεται) στους οπαδούς του ISIS, το εγχειρίδιο προσπαθεί να «ξεκλειδώσει» τα μυστικά των πρωτοβουλιακών επιθέσεων του μοντέλου της Αλ Κάιντα, όπου οι πυρήνες αυτοστρατολογούνται, επιλέγουν τις δράσεις τους και δεν έχουν καμία επαφή με το κέντρο της οργάνωσης. Συμβουλές απόκρυψης της μουσουλμανικής ταυτότητας αναμιγνύονται με οδηγίες παρασκευής βομβιστικών μηχανισμών που φαίνεται να έχουν ξεσηκωθεί από τον Τσελεμεντέ του Αναρχικού ή τα εξτρεμιστικά μπλογκς. Όπως σχολιάστηκε ευρέως δε, η αντίληψη του εγχειριδίου για τις μεταμφιέσεις και την ινκόγκνιτο παρουσία, κουβαλάει όλα τα κλισέ των υπερπαραγωγών του αμερικάνικου κινηματογράφου.
Πλαστά εγχειρίδια;
Η διακίνηση του συγκεκριμένου εγχειριδίου είναι λίαν ασαφής. Το αρχείο προέρχεται από τον – σβησμένο πια – λογαριασμό Shahadah Stories στο Twitter, με ομώνυμο προφίλ να εμφανίζεται μόνο στο Facebook, ανήκοντας στο πρότζεκτ μιας καλλιτέχνιδας απ’ τη Βόρεια Καρολίνα – γνωστή ως μία εκ των προοδευτικότερων αμερικάνικων πολιτειών – που εκθέτει με ιδιαίτερα αισθητικοποιημένο τρόπο προσωπικές ιστορίες πιστών του Ισλάμ. Σε κάποιες εκδοχές του δε, το ηλεκτρονικό βιβλίο κυκλοφορεί με τη στάμπα ενός ακόμα «αντι-τζιχαντιστικού» (ισλαμοφοβικού) παρατηρητηρίου.
Εν αντιθέσει με το “Hijrah”, το “How to Survive in the West” έχει πολύ ισχυρά επιχειρήματα για την πλαστότητά του. Η απεύθυνση στους οπαδούς του ISIS με τακτικές της Αλ Κάιντα, η χολιγουντιανή γελοιότητα που διέπει το βιβλίο, η εξύμνηση της σφαγής του Charlie Hebdo, ίσως να αρκούσαν από μόνα τους να υπονομεύσουν τις αξιώσεις αυθεντικότητας. Αλλά το στοιχείο που προδίδει καταφανώς τον συγγραφέα του βιβλίου και τους σκοπούς του, είναι το κεφάλαιο όπου στοχοποιούνται οι αντιφασιστικές και αντιρατσιστικές οργανώσεις και πορείες, τις οποίες μπορούν δήθεν να καπηλευτούν οι τζιχαντιστές για να επιτεθούν στους νεο-ναζί που παρουσιάζονται ως το μεγαλύτερο ανάχωμα στη δράση τους στον Δυτικό Κόσμο.
Διαδικτυακή κινδυνολογία
Το “How to Survive in the West” δεν είναι το πρώτο υλικό που δημιουργούν και διακινούν διαδικτυακά φασιστικές οργανώσεις για να μεγιστοποιήσουν την κινδυνολογία που ευνοεί τα ισλαμοφοβικά αισθήματα. Κατά πολύ ενδιαφέροντα τρόπο, ωστόσο, αυτό που στερεί τη δυνατότητα να έχει κανείς κριτήρια αλήθειας για οποιοδήποτε σχετικό υλικό, βάσει του οποίου θα μπορούσε να αξιολογηθεί η απειλή, είναι η ίδια η προσπάθεια των μεγάλων κοινωνικών δικτύων να μπλοκάρουν τη δράση του ISIS. Τον Απρίλιο, το Twitter διέγραψε μέσα σε μία ημέρα 10.000 λογαριασμούς που θεωρήθηκε πως συνδέονται με το ISIS, οι οποίοι έκτοτε ανασταίνονται ξανά και ξανά, χωρίς κανένα πρόβλημα. Αντίθετα, κάθε φορά που η δημοφιλής πλατφόρμα επιτίθεται σε τζιχαντιστικό λογαριασμό, αυτό που εξαφανίζεται είναι τα τεκμήρια που θα μπορούσαν να διαλύσουν την ακροδεξιά προπαγάνδα. Είναι, αλήθεια, ένας περίεργος κόσμος το ίντερνετ· και όσο προσπαθεί κανείς να τον οργανώσει, τόσο γιγαντώνει την ασάφειά του.
•
