Ο «Φύλακας στη σίκαλη» έγινε μόλις 75 χρονών. Είναι παράδοξο για ένα ταυτισμένο με την πιο άγουρη νεότητα έργο τέχνης να γερνάει. Και ταυτόχρονα εξίσου παράδοξο να μην μετακινείται από την ευστοχία που πέτυχε εκείνο το πρώτο καλοκαίρι του 1951. Και ίσως εκεί να βρίσκεται όλο το μεγαλείο του. Στο γεγονός δηλαδή πως κατάφερε να εγκιβωτίσει τη νεότητα στην πιο κυριολεκτική της έκφραση χωρίς αυτή να μετατοπίζεται από τις χρονικές παλινωδίες. Ο Χόλντεν Κόλφιλντ, ο ήρωας του Σάλιντζερ έχει πάντοτε την ίδια ηλικία ανεξάρτητα από τη χρονολογία. Πάντοτε τα λόγια του ακούγονται με τον ίδιο τρόπο, η δυσαρέσκειά του με το ίδιο μάγκωμα, το αδιέξοδό του με την ίδια φωνή.
Ο Χόλντεν Κόλφιλντ δεν γερνάει. Σε αντίθεση με εμάς που τον παρατηρούμε. Συνεχίζει να υπάρχει όπως ακριβώς υπήρχε. Υπενθυμίζοντάς μας ακριβώς το σημείο εκείνο. Και εσύ θα διαβάσεις το βιβλίο. Αν είσαι τυχερός κάπου εκεί στα 16 σου, όταν όλη του η ύπαρξη θα κυριολεκτεί και θα βρίσκει αντιστοιχία με τη δική σου ύπαρξη, εκείνη της εφηβείας και της συνολικής δυσαρέσκειας. Κάποια στιγμή αργότερα, όταν θα σηκώσεις το βιβλίο ως ανάμνηση και μέσα από τα λόγια του θα επιστρέψεις στην δική σου στιγμή, στη δική σου ηλικία των 16. Και ύστερα πιο μετά όταν θα διαβάσεις το βιβλίο για τη λογοτεχνική του αξία, για τους όρους με τους οποίους γράφτηκε, για τον τρόπο που ένας συγγραφέας συνέταξε μια ψυχοσύνθεση, την άφησε να διαβαίνει στους δρόμους της Νέας Υόρκης και μέσα από αυτό το απλό εύρημα βρήκε μια θέση στο καταφύγιο των κλασσικών. Και ίσως λίγο πιο μετά, όταν τόσο η τέχνη όσο και η λογοτεχνία θα έχουν μικρότερη αξία. Στη στιγμή αυτή που δεν σε νοιάζει να συμπληρώσεις τις αναγνώσεις σου στο πάνθεο των κλασσικών. Τις στιγμές εκείνες που διαβάζεις απλώς ψάχνοντας κάτι που δεν γνωρίζεις καν τι είναι. Που έχεις ανάγκη από γραπτές φωνές που μιλάνε σαν ανθρώπινες φωνές και αυτή η φωνή μιλά ίσα μέχρι τα σωθικά σου. Ναι, κυρίως για αυτή τη στιγμή που συνειδητοποιείς πως ολόκληρη η λογοτεχνία μπορεί να μην είναι τίποτα περισσότερο από ένα απλό παιχνίδι, αλλά ένα παιχνίδι ζωτικής σημασίας, ένα παιχνίδι που αυτό το μαλακισμένο του 1951 ξέρει να το παίξει στην εντέλεια. Και κάπου εκεί αντηχεί ο συνολικός εαυτός σου, όλες οι ηλικίες ταυτόχρονα, όλες οι προθέσεις, οι διαψεύσεις και τα άγνωστα μελλούμενα που ειπωμένα σαν εσωτερικός μονόλογος συνεχίζουν να αντηχούν.
Ο «Φύλακας στη σίκαλη» έγινε 75 χρονών. Δεν γέρασε αλλά παρέμεινε σταθερός. Σαν μια ανάμνηση του προσώπου μας που μπορούμε να ανακαλέσουμε στην εντέλειά της. Με κάθε λεπτομέρεια, με κάθε μικρό χαρακτηριστικό που την ξεχωρίζει από όλες τις άλλες του ηλικίες. Μια σχολική φωτογραφία, μια στιγμή μπροστά στον καθρέφτη εντυπωμένη, μια αντίδραση των αγαπημένων μας που περιγράφει την όψη μας. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη κατάκτηση στην τέχνη από την ψευδαίσθηση του οικείου. Από τη δημιουργία ενός χαρακτήρα που μπορεί να διεκδικήσει μια καθολική ταύτιση. Πόσο μάλλον όταν αυτή η ταύτιση αποσπάται από την εποχή, τον τόπο και τον χρόνο. Το 75 είναι εντυπωσιακό ακριβώς γιατί το 16 είναι ατόφιο. Γιατί ό,τι δεν γερνάει ακόμα και αν είναι ανήλικο ζει από πάντα. Πριν καν δημιουργηθεί, πριν καν καταγραφεί. Ο Χόλντεν Κόλφιλντ είναι τα 16 μας, αλλά και μαζί και τα 30, τα 40 ή τα 50 μας και μαζί και η τελευταία ηλικία στην οποία θα διαβάσουμε το βιβλίο.
Γιατί η τέχνη, αυτή η τέχνη, είναι μια ηλικία ατόφια. Μια ηλικία που δεν γερνά και μαζί εμποδίζει και εμάς από το να γεράσουμε.
Credits
Edwardaaronart / DeviantArt
