Του Βασίλη Κωτούλα
Το Σάββατο 28/3 πολλοί φίλοι και σύντροφοι του Γιάννη Μπανιά, στην επέτειο των τριών χρόνων από τον θάνατό του, επισκεφθήκαμε τον τάφο του. Εκεί εντελώς αυθόρμητα ένιωσα την ανάγκη να πω λίγα λόγια, να εκφράσω φωναχτά τα συναισθήματα και τις σκέψεις της στιγμής. Τα λόγια, επειδή ειπώθηκαν αυθόρμητα και μερικά με σχετική ασάφεια, μπορεί κάποιους να ενόχλησαν. Παρακάτω θα αναπτύξω περισσότερο τα όσα είπα και θα γίνουν οι απαιτούμενες αποσαφηνίσεις.
Οι δύο αρετές του σύντροφου Γιάννη Μπανιά
Ο σύντροφος Γιάννης Μπανιάς ήταν μια γλυκιά, ανθρώπινη και χαμηλών τόνων ηγετική προσωπικότητα της κομμουνιστικής και ευρύτερης αριστεράς. Για πεντέμισι περίπου δεκαετίες ήταν στην πρώτη γραμμή των σκληρών αγώνων του εργατικού, αριστερού, σοσιαλιστικού και κομμουνιστικού κινήματος. Η ζωή του, οι αγώνες του και το παράδειγμά του είναι μια πλούσια παρακαταθήκη για προβληματισμό και έμπνευση.
Στο μνημόσυνο αναφέρθηκα σε δύο μόνο αρετές του. Ήταν ένας πραγματικός κομμουνιστής της ανανέωσης από τότε που προέκυψε αυτό το ρεύμα, κυρίως με τη διάσπαση του 1968, με σταθερή και παρούσα σ’ όλο το βίο του την υπ’ αριθμό ένα αξία της αριστεράς, που είναι, πρέπει να είναι, η ανιδιοτέλεια της προσφοράς. Σ’ ό, τι αφορά την υλική διάσταση της ανιδιοτέλειάς του, αρκεί να πω ότι μπήκε στον αγώνα σχετικά εύπορος και πέθανε, αν όχι φτωχός, λιγότερο εύπορος. Οι δυνατότητές του και ευκαιρίες για πλουτισμό ήταν πολλές, ήταν καλός μηχανικός και θα μπορούσε άνετα να γίνει μεγαλοεργολάβος και πάμπλουτος. Δεν ήταν αυτή η επιλογή ζωής. Ο πλούτος γι’ αυτόν ήταν οι αγώνες του για τα ιδανικά της αριστεράς.
Η δεύτερη αρετή και παρακαταθήκη που μας άφησε, είναι ότι σ’ όλη την αγωνιστική ιστορία του ήταν σταθερός, συνεπής, αταλάντευτος και επίμονος στις πολιτικές επιλογές του, στις επιλογές του δημοκρατικού σοσιαλισμού και του ανανεωτικού κομμουνιστικού οράματος. Ταυτόχρονα, σ’ όλες τις συζητήσεις, τις εντάσεις και τις ρήξεις που υπήρξαν στο εσωτερικό των φορέων της αριστεράς, δεν ήταν ποτέ, μα ποτέ δογματικός και σεχταριστικά αμετακίνητος. Και τότε, στα μέσα της δεκαετίας του ’80 που ήταν γραμματέας του ΚΚΕ Εσωτερικού, αντιτάχθηκε σθεναρά στις επιλογές που ένα τμήμα της ηγεσίας του προωθούσε, γιατί σωστά εκτίμησε ότι εκείνες οι επιλογές άνοιγαν διαδικασίες ιδεολογικής αποσταθεροποίησης του χώρου της κομμουνιστικής ανανέωσης. Ανησυχούσε ότι οι προτεινόμενες Μετεξελίξεις σε εκείνες τις συγκυρίες και σ’ εκείνη τη χρονική περίοδο θα άνοιγαν δυναμικές ουσιαστικής από-κομμουνιστικοποίησης και στο βάθος απο-αριστεροποίησης. Αντιτάχθηκε και μαζί του όλοι όσοι αντιταχθήκαμε, το 43% – 45% του ΚΚΕ Εσωτερικού, όχι από δογματικές και σεχταριστικές θέσεις, όχι από θέσεις ακινησίας. Μιλούσαμε για την ανάγκη βαθιάς, ουσιαστικής, πολύπλευρης οργανωτικής, πολιτικής, ιδεολογικής και στρατηγικής Αναβάθμισης του περιεχομένου του Δημοκρατικού Δρόμου προς το σοσιαλισμό.
Η προσφορά του στη δημιουργία του ΣΥΡΙΖΑ
Η μετέπειτα δράση του ΚΚΕ Εσωτερικού – Ανανεωτική Αριστερά και στη συνέχεια της ΑΚΟΑ είναι και αυτή ενδιαφέρουσα εμπειρία στο πλαίσιο της οποίας αναπτύχθηκε η αποφασιστική συνεισφορά του σ. Γιάννη Μπανιά, για να φθάσουμε, με πολλά πισωγυρίσματα, στη δημιουργία του ΣΥΡΙΖΑ. Σταθερή και επίμονη ήταν η επιλογή του για την ανάγκη της ανασύνθεσης όλης της αριστεράς, κάτι που σε μεγάλο βαθμό επιτεύχθηκε με τη δημιουργία του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο σύντροφος Γιάννης Μπανιάς πέθανε δύο περίπου μήνες πριν από τις εκλογές του Μαΐου του 2012, εκλογές στις οποίες ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε το πρώτο άλμα από το 5% περίπου του 2009 στο 17% και η δυναμική του ήταν τέτοια που ένα μήνα μετά στις εκλογές του Ιουνίου εκτινάχθηκε στο 27%. Τον Γενάρη του 2015 κατέκτησε το 37% περίπου και σήμερα έχουμε κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ σε συνεργασία και με τους ΑΝΕΛ και πρωθυπουργό τον σύντροφο Α. Τσίπρα. Η δυναμική στήριξης του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης φθάνει σήμερα τα ποσοστά 60% με 70% και του ΣΥΡΙΖΑ από το 37% στο 47% περίπου.
Κυβέρνηση και ο ΣΥΡΙΖΑ σήμερα
Η δυναμική του ΣΥΡΙΖΑ στην κοινωνία τα προηγούμενα τέσσερα περίπου χρόνια τον «εξανάγκασε» σε βίαια ωρίμανση. Οι επιτυχίες του οφείλονται στη δράση όλων των αγωνιστών του και στον αποφασιστικά θετικό ρόλο του αναμφισβήτητου πλέον και λαϊκού και ικανού ηγέτη της αριστεράς, του σύντροφου Α. Τσίπρα.
Το ξέρω, είναι αυθαίρετο να λες τι θα έλεγε σήμερα ένας σύντροφος που πέθανε. Μπορεί έτσι τις απόψεις σου, τον υποκειμενισμό σου, έστω και αθέλητα, να τα «σιγουρεύεις» βάζοντάς τα στο στόμα ενός ηγέτη τόσο αγαπητού. Παρ’ όλα αυτά, νομίζω ότι δεν έκανα κάτι τέτοιο όταν στο μνημόσυνο είπα ότι ο σύντροφος Γιάννης Μπανιάς για τη συγκυρία θα έλεγε τουλάχιστον τα εξής δύο πράγματα. Πρώτον, η κυβέρνηση δρα σε σωστή κατεύθυνση, αλλά πρέπει να επιταχύνει τα βήματά της. Αυτό είπα απευθυνόμενος με αγάπη και συντροφικότητα και στους υπουργούς που ήταν εκεί. Εδώ τώρα προσθέτω ότι, όπως φαίνεται, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν τόσο έτοιμη όσο έλεγε για την ανάληψη της κυβέρνησης. Δεν παραγνωρίζω τις τεράστιες δυσκολίες, το ότι οι ακραίοι νεοφιλελεύθεροι που κυριαρχούν στην Ευρώπη, οι Βενιζέλοι και οι Σαμαράδες της Ευρώπη, δεν μας δίνουν ούτε την ελάχιστη ανάσα χρόνου, μας έχουν τη θηλιά στον λαιμό και μόνο ο κίνδυνος ότι θα μπορούσε να γίνει μπάχαλο όλη η Ευρώπη τους αναγκάζει να μη μας πνίγουν με την ασφυξία της ρευστότητας.
Το δεύτερο που είπα στο μνημόσυνο, και είναι πιο σοβαρό, είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει τάχιστα να γίνει πιο δυνατός, ποσοτικά και ποιοτικά, για να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες. Την τελευταία περίοδο της δράσης του ο σύντροφος Γιάννης Μπανιάς, στις ομιλίες και τα γραπτά του, επέμενε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε με γρηγορότερους ρυθμούς να «γειωνόταν» στην κοινωνία και τις ανάγκες της.
Πρέπει άμεσα να υπάρξουν πρωτοβουλίες και αναδιάταξη του στελεχικού δυναμικού του ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να καλυφθεί η μεγάλη αναντιστοιχία που υπάρχει ανάμεσα στην πολιτική, εκλογική και δημοσκοπική αποδοχή της κυβέρνησης και του ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα είναι το κύριο εργαλείο με το οποίο θα μετατρέψουμε την πολιτική εκλογική επιρροή σε ουσιαστικότερη συνειδητή στήριξη και ένταξη των εργαζομένων και λαϊκών στρωμάτων και τάξεων στο σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα δεν ωρίμασε ακόμη όσο θα έπρεπε και όσο απαιτούν οι καιροί. Αυτό αφορά όλη τη δομή του από την κορυφή μέχρι τη βάση. Παρακολούθησα την πρόσφατη συνεδρίαση της κεντρικής επιτροπής που εκτίμησε την πρώτη φάση των διαπραγματεύσεων με τους δανειστές και τη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου. Είναι κάτι περισσότερο από φανερό πως, αν δεν έκανε βήματα προς τα πίσω ο ΣΥΡΙΖΑ σ’ ό,τι αφορά την ενοποίησή του, την ωρίμανσή του και τη συνοχή του, δεν έκανε πάντως σημαντικά βήματα προς τα μπρος.
Το κόμμα έχει την ευθύνη να φωτίζει, να φορτίζει και να εντάσσει την κυβερνητική πολιτική, τις κυβερνητικές μεταρρυθμίσεις και επιτυχίες στην προοπτική των βαθιών αλλαγών, των διαδοχικών τομών και ρήξεων με όλες τις αντιλαϊκές, αντιδημοκρατικές δομές και παθογένειες του συστήματος. Και όλα αυτά στην προοπτική του σοσιαλισμού του 21ου αιώνα που ή θα είναι δημοκρατικός ή δεν θα υπάρξει. Θα πρόσθετα, επίσης, ως προσωπική μου θεώρηση ότι σε τίποτε δεν βλάπτει τις προοπτικές του ΣΥΡΙΖΑ αν όλα τα παραπάνω εντάσσονταν στο όραμα του αναγεννημένου κομμουνιστικού ορίζοντα.
