«Ζωάκι»
Έχεις ένα ζωάκι κάτω από το δέρμα σου, όλο τρέχει πέρα δώθε, είσαι η πελώρια ρόδα του σε σχήμα ψηλού άντρα. Θέλει να βγει έξω, χτυπά απελπισμένο το κεφάλι του σε στήθος, κοιλιά, λαιμό, μα εσύ δεν του δίνεις σημασία, δεν το προσέχεις καθόλου, το αφήνεις χρόνια να παραδέρνει μόνο του. Όταν αποκοιμιέσαι, σου ανοίγω προσεχτικά το στόμα. Βυθίζω το χέρι μου και το παίρνω απαλά, το κρατάω σφιχτά στο στήθος μου. Το βγάζω στο μπαλκόνι, να δει τον κόσμο, κι ύστερα το αφήνω κάτω στα πλακάκια του μπαλκονιού, να φάει από ένα γυάλινο πιατάκι. Το χαϊδεύω πάνω από τ’ αυτιά. Του δίνω να μυρίσει τα δάχτυλά μου. Το αγαπάω αληθινά αλλά το καλοπιάνω κιόλας για να γνωρίζει μόνο εμένα.
Βάσια Τζανακάρη, Γεννιέται ο κόσμος
Υπάρχει μια ελάχιστη, αδιόρατη γραμμή που χωρίζει το πεζοποίημα από τη βινιέτα, το μικροδιήγημα, το flash fiction ή την ιστορία μπονζάι. Στην πραγματικότητα είναι μια γραμμή που περισσότερο ενώνει τα είδη παρά τα διαχωρίζει. Άσχετα με τις προθέσεις του συγγραφέα, η γραμμή περιγράφει μια κοινή λογοτεχνική χειρονομία: Τα κείμενα αυτά που είναι πεζά στην μορφή τους αλλά έχουν στο κέντρο τους την ποιητική τους ουσία. Όχι ως ύφος αλλά ως νόημα. Ως πυρήνα της λογοτεχνικής τους ύπαρξης.
Η γραμμή αυτή διατρέχει το «Γεννιέται ο κόσμος» της Βάσιας Τζανακάρη (εκδόσεις Καστανιώτη). Ενώ τα κείμενα είναι πεζά μέσα τους κατοικεί η ποίηση, ή μάλλον η ποιητική κατανόηση του κόσμου. Στην εκφραστικά πιο ώριμη κατάθεσή της, η Τζανακάρη δημιουργεί ένα ποιητικό κόσμο διατυπωμένο ως πεζόμορφη ακολουθία. Ένας άντρας και μια γυναίκα συναντιούνται. Και ο κόσμος αρχίζει. Εδώ δεν υπάρχει πλοκή, εξέλιξη, ούτε ακριβώς χαρακτήρες. Μόνο το εναρκτήριο γεγονός που διατρέχει το κάθε κείμενο. Εδώ βρισκόμαστε μπροστά σε μια πολλαπλή συγχρονία. Εκεί που η πολλαπλότητα του παρελθόντος, το ακαριαίο του παρόντος και ο ορίζοντας του μέλλοντος γίνονται ένα. Οι τέσσερεις εποχές ως ενιαίος καιρός. Είναι η στιγμή, η δομική στιγμή της συνάντησης ως ανανέωση του κόσμου.
Μέσα από μικρά κεφάλαια, μικρές προτάσεις, σύντομες στιγμές αποσπασμένες από το συνεχές της εμπειρίας, η συγγραφέας ανασυνθέτει έναν κόσμο παλιό, αλλά μαζί αναγεννημένο. Είναι η πιο παλιά ιστορία του κόσμου. Στον κοινό της τόπο και στην απλότητά της. Μέσα στον ιμπρεσιονισμό του ακαριαίου. Μιας στιγμής που διαπερνά όλες τις άλλες στιγμές και τις μεταμορφώνει. Αυτή η διπλή χρονικότητα και η μετάδοσή της -ο χρόνος ως στιγμή και ως διάρκεια- είναι το βασικό θέμα και μαζί η βασική αρετή του βιβλίου. Ένας κόσμος τετριμμένος, μικρός στη λεπτομέρειά του και άπειρος στο μοίρασμά του, στην Κυψέλη, στην Αθήνα ή οπουδήποτε, ένας κόσμος ο οποίος αναμεταδίδεται ως μια επικράτεια θαυμάτων.
Έχουμε ανάγκη από κοσμογονίες. Έχουμε ανάγκη από τα περιστατικά αυτά που θα μας σηκώσουν πάνω από όλα όσα φθείρονται μέσα στην επανάληψη, την ασημαντότητα, τη ρουτίνα. Από έναν κόσμο διατυπωμένο από την αρχή ώστε να αντιληφθούμε καλύτερα τον δικό μας κόσμο. Και το «Γεννιέται ο κόσμος» πετυχαίνει ακριβώς αυτό. Να μας αποκαλύψει ό,τι υπάρχει μπροστά στα μάτια μας, να μας δείξει αυτό που κοιτούμε αλλά δεν βλέπουμε, να μας μεταδώσει τον ενθουσιασμό του υπαρκτού. Και μαζί να μας επιτρέψει τη δυνατότητα της επανέναρξης σε έναν στατικό κόσμο που ξεκινάει πάντοτε από την αρχή. Μέσα από τον έρωτα και μέσα από τη λογοτεχνία, μέσα από μια τυχαία συνάντηση και ένα συναίσθημα που διατρέχει τα πάντα.
