Της Αλίκης Κοσυφολόγου
Κι ενώ το δημοκρατικό αίτημα είναι η προοδευτική περαιτέρω μείωση και κατάργηση της υποχρεωτικής στράτευσης και η μείωση των στρατιωτικών δαπανών και μάλιστα σε μία περίοδο οικονομικής δυσχέρειας κι ελλειμμάτων στα δημόσια οικονομικά – σημειώνεται πως η Ελλάδα παραμένει μεταξύ των 16 χωρών που διατηρούν την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και είναι 7η στις κατά κεφαλήν στρατιωτικές δαπάνες- ο Πάνος Καμμένος, που φαίνεται πως έχει πάρει πολύ στα σοβαρά τον ρόλο του «αναμορφωτή» του ελληνικού στρατού, σκέφτηκε να προτείνει την επέκταση της και στις γυναίκες.
Οι προτάσεις του για την υποχρεωτική στράτευση γυναικών που διεκδικούν θέση στο στρατό, στην πυροσβεστική και στην αστυνομία και για την θέσπιση της προαιρετικής στράτευσης για τις υπόλοιπες γυναίκες, καθώς και η πρόταση ίδρυσης στρατιωτικών λυκείων, ακόμη κι αν εν τέλει υποβαθμίστηκαν από τον ίδιο με δηλώσεις του, είναι αρκετά αντιπροσωπευτικές του συνολικού τρόπου σκέψης, του ιδεολογικού προσανατολισμού και των αξιών του επικεφαλής του κόμματος της συγκυβέρνησης.
Αυταρχική πολιτική κουλτούρα
Τα παραπάνω έγιναν αφορμή για τη διακίνηση στα ΜΜΕ και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μιας σειράς αστείων -πετυχημένων ή λιγότερο πετυχημένων- με αιχμή το «όραμα» Καμμένου για τον ελληνικό στρατό. Θυμίζουμε ότι, αντίστοιχα, τον περασμένο Οκτώβρη ο Πάνος Καμμένος είχε «κερδίσει τις εντυπώσεις» με την παρουσία στη Σαλαμίνα στο πλαίσιο επετειακών εκδηλώσεων για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, όπου μεταξύ άλλων είχε βαδίσει σε κόκκινο χαλί, ενώ είχε φωτογραφηθεί περιστοιχισμένος από ιερείς και κοπέλες που φορούσαν χιτώνες και κρατούσαν δάδες ελιάς. Καλό είναι βέβαια το χιούμορ, αλλά επίσης καλό είναι να μην υποτιμούμε τις πολιτικές διαστάσεις των όσων συμβαίνουν και λέγονται δημόσια και μάλιστα δια στόματος υπουργών ή άλλων μελών της κυβέρνησης.
Ειδικότερα δε, η ιδέα της ίδρυσης στρατιωτικών λυκείων με στόχο -σύμφωνα με τον κ. Υπουργό- την αξιοποίηση και ενθάρρυνση των «κλίσεων» των νέων παιδιών στα στρατιωτικά επαγγέλματα αντανακλά, χωρίς αυτό βέβαια να αποτελεί έκπληξη, μια αυταρχική πολιτική κουλτούρα, αναπόσπαστο μέρος της οποίας είναι ένα θολό όραμα στρατικοποίησης της εκπαίδευσης και αναπαραγωγής μιας μιλιταριστικής κουλτούρας. «Χρειαζόμαστε μαχητές και όχι γραφειοκράτες» φέρεται να δήλωσε ο υπουργός στην προσπάθεια του να τεκμηριώσει τις προτάσεις του και για να στοιχειοθετήσει το σχέδιο του. Είναι άξιο απορίας τί θα μάθαιναν οι μαθητές και οι μαθήτριες ενός τέτοιου σχολείου, αν αυτό ποτέ λειτουργούσε: Μήπως πατριδογνωσία, θρησκευτικά και πειθαρχία; Κι αυτή η ιδέα εξακολουθεί να φαίνεται καλή στους συνεργάτες του (βλ. Μ. Χρυσοβελώνη: δεν υπάρχει σκέψη να το πάρει πίσω ο Π. Καμμένος, δήλωσε) παρά το ότι η Χ.Α. εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή επιρροή σε κομμάτια της νεολαίας;
Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η ισότητα «παρερμηνεύεται» ως μια διαδρομή ατομικής επίτευξης ανεπηρέαστη από το κοινωνικό πλαίσιο. Έτσι, οι δομικές αιτίες της ανισότητας αγνοούνται ή παραγνωρίζονται εντελώς.
Και είναι αλήθεια πως παρά τους υποτιθέμενους χαμηλούς τόνους η συντηρητική κοινωνική ατζέντα των ΑΝΕΛ διατηρείται ανέπαφη [μόλις την προηγούμενη εβδομάδα καταψήφισαν την πρόταση τροποποίησης του συμφώνου συμβίωσης στην κατεύθυνση της συμπερίληψης και ομόφυλων ζευγαριών]. Αν και σαφώς, όλα αυτά είναι ζητήματα που εύλογα θα προκύπτουν με την παραμονή των ΑΝΕΛ στην κυβέρνηση. Και βέβαια – παραφράζοντας την πρόταση του Στρ. Μπουρνάζου (Στρ. Μπουρνάζος, «Το πουστροδίκαιον του Υπουργού», Rednotebook, 23.9.2015), η ιστορία δεν θα τελειώσει με τον Π. Καμμένο, όπως τότε δεν τελείωσε με την αποπομπή από την κυβέρνηση για τις ομοφοβικές του δημόσιες τοποθετήσεις συνεπίθετου του, Δ. Καμμένου.
Ασυμβίβαστο φεμινισμού-μιλιταρισμού
Πάντως, είναι επίσης αξιοσημείωτο ότι ο Π. Καμμένος επιχείρησε να τεκμηριώσει την πρότασή του κάνοντας επίκληση στην αξία της ισότητας, καθώς και επισημαίνοντας τις υψηλές ικανότητες των γυναικών, οι οποίες σύμφωνα με τον κ. Υπουργό «θα το κατακτήσουν κι αυτό το μετερίζι», όπως και τόσα άλλωστε. Πέρα όμως από το ασυμβίβαστο φεμινισμού – μιλιταρισμού (*τα φεμινιστικά ρεύματα, με την εξαίρεση ενός ιδιαίτερα μειοψηφικού, είναι εντελώς ασυμβίβαστα με τον μιλιταρισμό εξαιτίας της πατριαρχικής του δομής και των έμφυλων και άλλων ιεραρχιών που αναπαράγει στο εσωτερικό του αλλά και του ευρύτερου συστήματος οικονομικής και πολιτικής εξουσίας αναπόσπαστο μέρους του οποίου αποτελεί), τέτοιου τύπου ουσιοκρατικές αναφορές στην κατηγορία «Γυναίκα» και στην «αξία» των γυναικών εν τέλει αναπαράγουν κυρίαρχες αντιλήψεις και στερεότυπα για το φύλο και ειδικότερα για την κοινωνική θέση των γυναικών ως κατηγορίας. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η ισότητα «παρερμηνεύεται» ως μια διαδρομή ατομικής επίτευξης ανεπηρέαστη από το κοινωνικό πλαίσιο. Έτσι, οι δομικές αιτίες της ανισότητας αγνοούνται ή παραγνωρίζονται εντελώς. Επιπλέον, αυτή η ρηχή αντίληψη προσπερνά με ευκολία θέματα, όπως η πατριαρχική δομή των «στρατών» και η ανδροκεντρική κουλτούρα, που απορρέει από αυτή και διαπερνά στο σύνολο της την εσωτερική τους λειτουργία.
Προφανώς, υπάρχουν άλλες όψεις της γραφειοκρατίας του ελληνικού στρατού μέσα από τις οποίες ανακύπτουν θέματα έμφυλης ανισότητας και οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενα μιας πολιτικής μεταρρυθμίσεων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αναδεικνύονται αιτήματα, όπως η μισθολογική εξίσωση μεταξύ ανδρών και γυναικών εργαζόμενων σε αυτά τα σώματα, καθώς και για τη λήψη πρωτοβουλίας για τον σχεδιασμό πολιτικών που στοχεύουν στην εξάλειψη των διακρίσεων – ορατών και αόρατων- φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού σε ό,τι αφορά την επαγγελματική σταδιοδρομία.
Ειδικότερα, σε σχέση με το ζήτημα του σεξουαλικού προσανατολισμού είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι στην περιοχή της Ευρώπης ο ελληνικός στρατός/ ένοπλες δυνάμεις καταλαμβάνει σε σχετική μέτρηση μία από τις χειρότερες θέσεις σε σχέση με φαινόμενα αποκλεισμού και διακρίσεων για λόγους σεξουαλικού προσανατολισμού. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, πρωτοβουλίες σε μια κατεύθυνση άρσης έμφυλων αποκλεισμών και εξάλειψης τέτοιων διακρίσεων κρίνονται πολύ θετικές και μπορούν να συμβάλλουν σε ένα σχέδιο εκδημοκρατισμού της λειτουργίας αυτών των θεσμών.
