Η Ελλάδα είναι μία χώρα με πολύ ισχυρή πολιτιστική ταυτότητα. Η διεθνής παρουσία της, το γόητρο και το κύρος που αντλεί προέρχονται από την πλούσια πολιτιστική της κληρονομιά.Σ’ ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο, ξεδιπλώνεται όλο το φάσμα του πολιτισμού του τόπου από την προϊστορία ως τα νεώτερα χρόνια. Αυτός ο τόσο «ανεπτυγμένος» και πλήρως ανταγωνιστικός, σε διεθνές επίπεδο, τομέας, είναι καιρός να συμβάλλει αποφασιστικά στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας μας.
Ομως, από τη φύση του ο πολιτισμός και οι πολυσχιδείς δραστηριότητές του είναι πολύ δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν και να αποδοθούν τα οικονομικά οφέλη αυτών των δραστηριοτήτων. Ο χώρος της τέχνης και του πολιτισμού, περιλαμβάνει πολλές δραστηριότητες όπως μουσική, θέατρο, ζωγραφική κ.ά., που ανήκουν σε δύο κυρίως ομάδες οι οποίες είτε είναι παραδοσιακά εμπορικές ή έχουν έμμεσες αξίες που δεν μπορούν να υπολογισθούν με οικονομικούς όρους. Πάντως, αυτοί οι τομείς και δραστηριότητες αποτελούν εν δυνάμει παραγωγικές δυνάμεις, ιδιαίτερα σε μία χώρα με τη δική μας ιστορία, όπου ο πολιτισμός της είναι πηγή πλούτου με άμεσα αποτελέσματα στην πραγματική οικονομία και στην απασχόληση.
Η χώρα χρειάζεται να χαράξει μια νέα στρατηγική με σκοπό την καλύτερη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς της όπως μουσεία, μνημεία, αρχαιολογικοί χώροι, αλλά και την ενίσχυση των πολιτιστικών κέντρων και ιδρυμάτων. Σ’ αυτή την προσπάθεια ο ρόλος της κεντρικής κυβέρνησης είναι καθοριστικός και ευθύνη της να δημιουργήσει το επιθυμητό περιβάλλον.
Επενδύσεις και απασχόληση
Επίσης, ζωτικός θα είναι και ο ρόλος των τοπικών κοινωνιών στη διαχείριση αυτού του πλούτου με άμεσα αποτελέσματα σε επενδύσεις και στην απασχόληση. Έτσι η πολιτιστική δραστηριότητα δένεται με την οργανική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής π.χ. μικρά θέατρα, χώροι ψυχαγωγικών εκδηλώσεων κ.λπ. και έτσι επωφελούνται άμεσα ή έμμεσα πολλές επιχειρήσεις οι οποίες λειτουργούν όχι μόνο στο χώρο της τέχνης και του πολιτισμού, αλλά και του ευρύτερου οικονομικού περιβάλλοντος, συμβάλλοντας στην άνοδο του κύκλου εργασιών τους και στην απασχόληση.
Στον τομέα των τεχνών και του πολιτισμού οι προσφερόμενες άμεσα ή έμμεσα θέσεις εργασίας είναι πολλές και διαφόρων ειδικοτήτων, όπως στελέχη πολιτιστικής ανάπτυξης, εικαστικοί, ηθοποιοί, καλλιτέχνες διαφόρων κατευθύνσεων, διοικητικοί υπάλληλοι συντηρητές, ξεναγοί, φύλακες μουσείων – αρχαιολογικών χώρων κ.λπ.
Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης η ελληνική κυβέρνηση μείωσε τα χρήματα που χορηγούσε για τον πολιτισμό στο μισό. Οι συνθήκες ακόμη παραμένουν δύσκολες και μεσοπρόθεσμα η χρηματοδότηση του τομέα των τεχνών και του πολιτισμού δύσκολα θα είναι επαρκής, ώστε να δώσει την απαιτούμενη ώθηση που χρειάζεται ο κλάδος για να εκπληρώσει τον προορισμό του.
Χρηματοδοτικοί πόροι
Πέρα από τη δημόσια χρηματοδότηση υπάρχουν και άλλοι μέθοδοι εύρεσης πόρων. Ένα μεγάλο μέρος βρίσκεται στους πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η χώρα μας για τη χρονική περίοδο 2014 – 2020 θα λάβει από τα διαρθρωτικά ταμεία 14,5 δισ. ευρώ. Ο τομέας του πολιτισμού επιβάλλεται να απορροφήσει σημαντικό τμήμα των κοινωνικών κονδυλίων.
Το νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη», όπου συνδέονται αμιγώς πολιτιστικά αγαθά αλλά και αγαθά μιας ευρύτερης παραγωγικής διαδικασίας, θα έχει συνολικό προϋπολογισμό 1,46 δισ. ευρώ.
Η αξιοποίηση του νέου κλάδου «Βιωματική οικονομία» θα δώσει ώθηση στον τουρισμό και στην ανάπτυξη της πολιτικής ευαισθησίας. Είναι αλήθεια ότι οι χρηματοδοτικές δράσεις της ευρωπαϊκής κοινότητας έχουν «μπολιαστεί» με νεοφιλελεύθερες ιδέες. Χρέος της κυβέρνησης είναι να προστατεύσει τον πολιτισμό από τις δυνάμεις της αγοράς.
Άλλες μέθοδοι χρηματοδότησης παρέχονται μέσω ιδιωτικών πόρων π.χ. μέσω δωρεών, εταιρικών χορηγιών κ.λπ.
Η χώρα μας έχει ανάγκη από ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, στο οποίο σημαντική θέση θα έχουν αναπτυξιακές πολιτικές, που θα αφορούν όλες τις εκφάνσεις του πολιτικού γίγνεσθαι δίνοντας εγγυήσεις για τη διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αίτημα που αφορά όλη την ελληνική κοινωνία.
Αγγελική Τζουγανάτου,
φοιτήτρια Τμήματος Αρχαιολογίας
και Ιστορίας της Τέχνης,
Πανεπιστημίου Αθηνών
