Οι κάλπες ανοίγουν σήμερα το βράδυ στην Τουρκία και πιθανόν θα κρύβουν εκπλήξεις. Σε μία, κοινωνικά και πολιτικά, τριχοτομημένη Τουρκία η προεκλογική περίοδος σημαδεύτηκε από τις επιθέσεις στα γραφεία των κομμάτων της αντιπολίτευσης και τους νεκρούς στρατιώτες από τις επιδρομές του PKK, στις πόλεις Χακιάρι, Σίρνακ και Σίιρτ. Με ένα συνεχιζόμενο πόλεμο στο έδαφός της και με τις επιχειρήσεις προς τη Συρία, κάθε άλλο παρά ειρηνική ήταν η πορεία προς τις εκλογές.
Η προεκλογική εκστρατεία διεξήχθη με παράλληλους μονόλογους μεταξύ των αρχηγών, καθώς ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αρνήθηκε την πρόταση του συνυποψήφιου για την προεδρία Μουχαρρέμ Ιντζέ, για ένα τηλεοπτικό debate με θέματα όπως η παιδεία και η οικονομική κατάσταση. Στα επικριτικά σχόλια που δέχτηκε από τον Ιντζέ, απάντησε: «μας καλούν σε διάλογο χωρίς να ντρέπονται, θέλουν να κερδίσουν ποσοστά εις βάρος μας, δεν θα κάνουμε συνομιλητή μας τον Ιντζέ. Εξάλλου, δεν έχω τίποτα να συζητήσω με κάποιον που δεν δέχεται το Κανάλ Ιστανμπούλ» (σ.σ. τα έργα για τη διάνοιξη διώρυγας παράλληλης προς τον Βόσπορο που θα ενώνει τη Μαύρη Θάλασσα με τον Μαρμαρά).
Από την άλλη, ο Μουχαρέμ Ιντζέ, που περιόδευσε σε εξήντα πόλεις και μίλησε σε εκατό συγκεντρώσεις, ανακοίνωσε το πρόγραμμα των εκατό πρώτων ημερών του στην προεδρία (σ.σ. οι επαναληπτικές για την προεδρία είναι στις 8 Ιουλίου). Στο πρόγραμμα αυτό, μεταξύ άλλων, δηλώνει την πρόθεσή του να άρει την Κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης (OHAL), να ανοίξει τα στρατιωτικά λύκεια που έκλεισαν λόγω της απόπειρας πραξικοπήματος, να δημιουργήσει πλαίσιο δημοκρατικής λειτουργίας για τον Τύπο, να επισπεύσει τις διαπραγματεύσεις με την ΕΕ.
Ο Σεζαϊ Τεμελλί (ισότιμος πρόεδρος μαζί με τον Ντεμιρτάς και την Περβίν Μπουλντάν), του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών, δεν έκρυψε την έκπληξή του στη διάρκεια της προγραμματισμένης ομιλίας του στην κρατική τηλεόραση: «θέλω να δηλώσω την έκπληξή μου που απευθύνομαι σε εσάς από την TRT -η οποία εκπέμπει χάρη στους φόρους που πληρώνουμε- ως πρόεδρος ενός κόμματος που έχει πάρει στις προηγούμενες εκλογές έξι εκατομμύρια ψήφους». Και συνέχισε τονίζοντας πως «…η οικονομική κρίση που βιώνουμε πηγάζει βασικά από την κρίση στη δημοκρατία. Στη δημοκρατία υπάρχει διάκριση εξουσιών, ενώ ,αντίθετα, στα καθεστώτα της αρχής του ενός είναι συγκεντρωμένη κεντρικά». «Αυτή τη στιγμή είμαστε σε ένταση με πολλά κράτη, και με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η χώρα μας έχει χάσει την αξιοπρέπειά της με την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μετατραπήκαμε σε μία χώρα με έλλειμμα δικαιοσύνης, ως αποτέλεσμα έχει χαθεί η εμπιστοσύνη και δεν γίνονται επενδύσεις. Αυτοί είναι οι λόγοι που η οικονομική κρίση λέω ότι πηγάζει από την έλλειψη δημοκρατίας. Εάν το κλειδί για την οικονομία είναι η δημοκρατία, το κλειδί για τη δημοκρατία είναι το κουρδικό ζήτημα. Εάν δεν υπάρχει δημοκρατία, δεν υπάρχει και δικαιοσύνη στην οικονομία. Η Τουρκία έχει πλέον ανάγκη από μία ριζική αλλαγή».
Τι λένε οι εταιρείες δημοσκοπήσεων
Σύμφωνα με τον συντονιστή της εταιρείας δημοσκοπήσεων Mediar Analiz, Ουλάς Καρακούλ, σε συνέντευξη που έδωσε στη διαδικτυακή εφημερίδα Diken, το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης θα πάρει 41,5%, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό 26,24%, το Καλό Κόμμα 10,73%, το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών 12,14%, το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης 5,83 % και το Κόμμα Ευδαιμονίας 2,24%. Σύμφωνα με αυτή την έρευνα, την πλειοψηφία θα έχει η αντιπολίτευση, δηλαδή η «Συμμαχία του Έθνους» μαζί με το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών.
Στην ίδια έρευνα τα αποτελέσματα για την προεδρία δίνουν 47,96% στον Ερντογάν, 29,88% στον Ιντζέ, 10,18% στον Ντεμιρτάς, και 9,15% στην Ακσενέρ. Επίσης, αξιοσημείωτο είναι πως ο Ερντογάν δείχνει να παίρνει περισσότερες ψήφους από το κόμμα του.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παράμετρος της συνεργασίας μεταξύ του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης με το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης, καθώς από το δεύτερο μόνο 69,11% θα ψηφίσουν τον Ερντογάν, ενώ ένα 28% θα προτιμήσει να ψηφίσει τον Μουχαρρέμ Ιντζέ ή την Μεράλ Ακσενέρ. Από την άλλη το 77% των ψηφοφόρων του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών θα υποστηρίξουν τον Μουχαρρέμ Ιντζέ.
Τα μηνύματα των κομμάτων μέσα από τα τηλεοπτικά σποτ
Η καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αλτινμπάς, Ρουγιά Γιουκσέλ Γκιουβέν, έξι μέρες πριν από τις εκλογές ανακοίνωσε την έρευνα που έκανε αναφορικά με τα συνθήματα και τα τηλεοπτικά σποτ των κομμάτων.
Σύμφωνα με την Γκιουβέν, το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης επέλεξε να προβάλλει τη «συνέχεια», το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα τη «δικαιοσύνη και την ειρήνη», το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών την «αλλαγή», το Καλό Κόμμα και το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης την «ενότητα». Ωστόσο, όπως επισημαίνει, όλα τα κόμματα δίνουν ιδιαίτερο βάρος στις γυναίκες. «Μπορούμε να ερμηνεύσουμε αυτή τη στάση λόγω της κοινωνικής κατακραυγής κατά του φαινομένου της αυξημένης βίας ενάντια στις γυναίκες και των δολοφονιών», αναφέρει η Γκιουβέν. «Τα κόμματα θέλουν να τονίσουν πως τους ενδιαφέρει η γυναίκα ψηφοφόρος, αλλά, παρατηρούμε επίσης πως εκτός από το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών και το Καλό Κόμμα, όλα έχουν επιλέξει αντρικές φωνές για τα προεκλογικά τους τραγούδια».
Το κεντρικό μήνυμα του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης είναι η σταθερότητα, η συνέχεια και η ολοκλήρωση έργων. Με εικόνες από την Οθωμανική αυτοκρατορία, του Μεντερές, του Οζάλ και του Ερντογάν, των έργων για την επέτειο της Άλωσης, αλλά, και τη χρήση της τουρκικής σημαίας, δίνει την αίσθηση πως αντιπροσωπεύει το κράτος από την εποχή της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Το δεύτερο διαφημιστικό σποτ αναδίδει μία νοσταλγία και υπονοεί πως η επιστροφή στις καλές παλιές μέρες είναι εφικτή μόνο με το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.
Το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα στο δικό του διαφημιστικό σποτ δίνει έμφαση στη δικαιοσύνη, θυμίζει την πορεία διαμαρτυρίας του Κιλιτζντάρογλου προς την Κωνσταντινούπολη και, παρότι δεν την κατονομάζει, αναφέρεται στην ειρήνη. «Ερχόμαστε για το έθνος», αναφέρει το σλόγκαν, ενώ στα τραγούδια οι στίχοι μιλάνε για ευτυχισμένο μέλλον. Το σποτ που είχε ετοιμαστεί για τον Ιντζέ, είχε στοιχεία κριτικής προς την κυβέρνηση, με στόχο να ευαισθητοποιήσει ψηφοφόρους που βλέπουν κριτικά την κυβέρνηση, αλλά, δεν επιλέγουν το ίδιο ως κόμμα. Το κυρίαρχο σύνθημα ήταν «πρόεδρος για όλους».
Το Κόμμα Ευδαιμονίας και το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών προβάλλουν την αλλαγή. Το πρώτο μαζί με την αλλαγή τονίζει την ασφάλεια και την εσωτερική γαλήνη. Όσο για το δεύτερο, επιλέγοντας πρόσωπα από διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, πρόβαλλε το μήνυμα: «με εσένα θα υπάρξει αλλαγή». Η χρήση της δύναμης των ψηφοφόρων, σε αντίθεση με τη συνηθισμένη πρακτική που τονίζει τα θετικά σημεία ενός κόμματος, διαφοροποιεί το σποτ αυτό σε σχέση με τα άλλα.
Το Καλό Κόμμα και το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης έστρεψαν την προσοχή τους προς τη νεολαία και την ενότητα. Το Καλό Κόμμα έκανε ευρεία χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με μηνύματα για τη νεολαία στο ύφος και στη γλώσσα που χρησιμοποιούν οι νέοι. Με αυτόν τον τρόπο, η Ακσενέρ δήλωσε πως οι νέοι που ψηφίζουν για πρώτη φορά είναι σημαντικοί για αυτήν.
Το τηλεοπτικό σποτ του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης επικεντρώνεται στις διαφορετικές περιοχές και κουλτούρες της χώρας που δημιουργούν ένα ενιαίο σύνολο και είναι το μόνο σποτ που προβάλλει την Συμμαχία. (Πηγή Τ24)
Νίκη Τσιλιγκίρογλου
