Ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ στην Ευρωζώνη
Ο θάνατος του πρώην πολιτικού και υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, δεν προκαλεί καμία θλίψη στην πλειονότητα των Ελλήνων και Ευρωπαίων πολιτών για τον απλό λόγο ότι υπήρξε ο εμπνευστής των πολιτικών δημοσιονομικής και εισοδηματικής λιτότητας από τις οποίες υπέφερε μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού πληθυσμού και το σύμβολο μιας ταξικής υπέρ του κεφαλαίου αντιμετώπισης της κρίσης που ξέσπασε το 2008.
Στην πλέον χαρακτηριστική περίπτωση της Ελλάδας, αυτό που επιδίωξε ο Σόιμπλε και επέβαλε η τρόικα ήταν μια ελληνική κυβέρνηση να πραγματοποιήσει ένα πλήρες πρόγραμμα λιτότητας (με πλεόνασμα κρατικού προϋπολογισμού εν μέσω ύφεσης) και «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» (τερματισμός των εργασιακών δικαιωμάτων, απορρύθμιση υπηρεσιών και ιδιωτικοποίηση κρατικών περιουσιακών στοιχείων). Θυμίζουμε πως η προηγούμενη κυβέρνηση Σαμαρά είχε λάβει κεφάλαια διάσωσης με αντάλλαγμα τέτοιες «προϋποθέσεις». Όταν, όμως, σχηματίστηκε για πρώτη φορά η αριστερή κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ με πρόθεση να αλλάξει αυτές τις συνθήκες, όχι μόνο δεν της παραχώρησε κάτι η τρόικα, αλλά στην πραγματικότητα προσπάθησε να της επιβάλει ακόμη σκληρότερους όρους με το τρίτο μνημόνιο.
.jpg)
Πίνακας 2: Το κρατικό χρέος της Ευρωζώνης ως ποσοστό του ΑΕΠ
Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι η ελληνική οικονομία και τα κρατικά έσοδα είχαν επιδεινωθεί κατά τη διάρκεια της πεντάμηνης παράτασης του δεύτερου μνημονίου. Αλλά ο βασικός λόγος ήταν πως ο Σόιμπλε και η τρόικα ήθελαν να σπάσουν τον ΣΥΡΙΖΑ και να τερματίσουν μια κυβέρνηση που δεσμεύτηκε να αντιταχθεί στη δημοσιονομική λιτότητα και τις νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις προκειμένου να αποθαρρύνουν όλες τις άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που αντιμετώπιζαν προβλήματα υπερχρέωσης και διαπραγματεύονταν προγράμματα διάσωσης. Και το πέτυχαν αυτό με την ανοιχτή πρόταση Σόιμπλε περί εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ και με την απειλή προς τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ ότι «θα σας γδάρουν σαν λαγούς και θα ανεμίζουν τα τομάρια σας στους Podemos» (ΒΗΜΑ 29/08/2015).
Η σκληρή ειρωνεία είναι ότι όλες αυτές οι ταλαιπωρημένες διαπραγματεύσεις δεν σχεδιάστηκαν για να βοηθήσουν τον ελληνικό και άλλους ευρωπαϊκούς λαούς, αλλά απλώς να αποδεσμεύσουν κεφάλαια ώστε το ΔΝΤ και η ΕΚΤ να αποπληρωθούν χωρίς καμία χρεοκοπία. Πάνω από το 90% όλων των δανείων που χορηγήθηκαν από την τρόικα την περίοδο 2010-15 στην Ελλάδα, απλώς επιστράφηκαν στους πιστωτές της ελληνικής κυβέρνησης χωρίς να αγγίξουν τις δεινοπαθούσες πλευρές της ελληνικής οικονομίας. Και αυτοί οι πιστωτές ήταν κυρίως γαλλικές και γερμανικές τράπεζες και hedge funds που αποπληρώθηκαν το 2012 με ένα μικρό «κούρεμα» στην αξία των ελληνικών κρατικών ομολόγων που κατείχαν. Μετά από αυτό, η Ευρωζώνη και το ΔΝΤ ανέλαβαν το ελληνικό χρέος ενώ τα εγχώρια συνταξιοδοτικά ταμεία απώλεσαν τα αποθεματικά τους.
Συνεπώς, Σόιμπλε και τρόικα υπηρέτησαν μία ξεκάθαρα ταξική πολιτική υπέρ του κεφαλαίου στην οποία ακόμη βασίζεται η αμφίβολη –λόγω της συνεχιζόμενης κρίσης- διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Λέγεται πως ο Σόιμπλε ως έντονα ευρωπαϊστής ήθελε την πολιτική ένωση της Ευρώπης, μιας Ευρώπης όμως ενός στενότερου πυρήνα από τα πιο ισχυρά και πλούσια κράτη της. Και πως με τις πολιτικές των ισοσκελισμένων ή πλεονασματικών προϋπολογισμών πέτυχε να βγάλει την Ευρώπη από την κρίση του 2008 και την Ελλάδα από τα μνημόνια. Πόσο αλήθεια είναι όμως αυτό;
Η επιμονή του Σόιμπλε στις πολιτικές λιτότητας έρχεται σε αντίθεση τόσο με τις εμπειρικές αποδείξεις πως οι πολιτικές στις οποίες επέμενε είχαν συρρικνώσει την ελληνική οικονομία κατά 25% (το 2023 το ΑΕΠ παραμένει 13% μικρότερο από αυτό του 2008) όσο και από κάποιες εκθέσεις του ΔΝΤ, οι οποίες τόνιζαν ότι μόνο μια μαζική ελάφρυνση του χρέους, και όχι μια περαιτέρω λιτότητα, θα μπορούσε να είναι αποτελεσματική. Στο δε επίπεδο της Ευρωζώνης παρατηρούμε μία σταθερά φθίνουσα τάση των ρυθμών μεγέθυνσης της οικονομίας και συγχρόνως μία αύξηση του βάρους του κρατικού χρέους που σε συνδυασμό με την ενεργειακή και πληθωριστική κρίση, την χρηματοπιστωτική φούσκα (μετοχές, ομόλογα, ακίνητα) των τελευταίων ετών και την σταδιακή υποκατάσταση του κοινωνικού κράτους από μία οικονομία πολέμου (βλ μεγάλη αύξηση πολεμικών δαπανών) καθιστούν την ευρωπαϊκή οικονομία εξαιρετικά ευάλωτη σε μία νέα κρίση.
Γιατί οι πολιτικές λιτότητας και ταξικής μεροληψίας μαζί με την κοινωνική συνοχή αποσαθρώνουν τους δημοκρατικούς θεσμούς και την πίστη των πολιτών στο πολιτικό σύστημα. Η άνοδος της ακροδεξιάς, του φασισμού και του εθνικισμού στην Ευρώπη είναι υποπροϊόν της πολιτικής Σόιμπλε, η οποία εκτός του ότι γονάτισε την Ελλάδα, υπέταξε την Ευρώπη στην αμερικανονατοϊκή πολιτική, έδιωξε την Βρετανία από τους κόλπους της, διέλυσε κυριολεκτικά την Ουκρανία εξωθώντας την σε ένα χαμένο πόλεμο, κι έφερε την ανθρωπότητα στα πρόθυρα ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος.
Θα ήταν ευχής έργο, μετά τον Σόιμπλε, το 2024 η Ευρώπη να ξεφορτωνόταν και την πολιτική του.
