Φωτογραφίες: Νικόλας Κοκοβλής
Με το 3ο Συνέδριο εν εξελίξει, η «Εποχή» ζητά από τρεις γυναίκες του πεδίου να περιγράψουν κάποιες από τις προκλήσεις της κοινωνίας, στον τομέα της έμφυλης ισότητας, του προσφυγικού και του περιβάλλοντος, στις οποίες καλείται να απαντήσει το κόμμα της Αριστεράς και να απευθύνει λύσεις.
Ο λόγος ύπαρξης μιας αριστερής πολιτικής σε θέματα έμφυλης ισότητας και καταπολέμησης των διακρίσεων
Είμαι γυναίκα, μητέρα δύο παιδιών με συνεπιμέλεια, εργαζόμενη ελεύθερη επαγγελματίας, νομικός και ζω στην Ελλάδα. Κάθε λέξη μέσα σε αυτήν την πρόταση είναι φορτισμένη με ζωή και τη ρύθμισή της με νόμους και απαγορεύσεις, πανδημία, πολλή εργασία για λιγότερα χρήματα και πολλή τηλεργασία εν ώρα τηλεκπαίδευσης, και άρα φροντίδας. Για τις μητέρες τον καιρό της πανδημίας, η «διπλή βάρδια» της φεμινιστικής θεωρίας, ο χρόνος δηλαδή που έπρεπε να αφιερώνουν οι γυναίκες στο νοικοκυριό και τη φροντίδα των παιδιών, έγινε τριπλή και τετραπλή, καθώς βοήθεια δεν υπήρχε από τον φόβο της διασποράς και πρακτικά το ωράριο εργασίας διαχεόταν σε όλη την ημέρα, χωρίς «σχόλασμα». Επίσης 93% των γυναικών στην Ελλάδα δηλώνουν ότι αυξήθηκε το ποσοστό ψυχολογικής και σωματικής βίας εναντίον τους. Σε αυτή τη χώρα, όμως, θύματα πολλαπλών διακρίσεων και βίας πέφτουν επίσης και συχνότερα, ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, άνθρωποι που γενικά δεν εναρμονίζονται με την κρατούσα νόρμα για το κοινωνικό φύλο και τις σχέσεις που πρέπει να δημιουργεί.
Επίσης, στην Ελλάδα αντιδραστήρες της πυρηνικής οικογένειας, της ετεροκανονικότητας και των καλά κρατούντων νοικοκυραίων σκάνε πάνω μας ο ένας μετά τον άλλο. Στη χώρα των 17 γυναικοκτονιών το 2021, των δικών του MeToo και της δολοφονίας του Ζακ, των καθημερινά αποκαλυπτόμενων περιστατικών βίας παρενόχλησης ή υποτίμησης στον χώρο εργασίας και γενικά στον δημόσιο χώρο, και της αβάσταχτης υποψίας ότι η αγία ελληνίδα μητέρα, που όλα τα αντέχει, ίσως να μην είναι τόσο αγία τελικά, ίσως να σκοτώνει τα παιδιά της, κάπως σαν την πατρίδα.
Σε αυτό το περιβάλλον, και με τη συνεχιζόμενη οικονομική και κοινωνική κρίση που έχει πλήξει και συνεχίζει να καταστρέφει τις απολύτως απαραίτητες δομές κοινωνικής προστασίας και ψυχικής υγείας, δύσκολα βρίσκεις ψήγματα από την χαρά και την ελπίδα –πολύπαθη λέξη– που νιώσαμε μετά την ψήφιση του νόμου για το Σύμφωνο Συμβίωσης που συμπεριέλαβε τα ομόφυλα ζευγάρια ή τη διαδικασία της νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου, με όλα τα προβλήματά της στην πράξη, τον νόμο για την καταπολέμηση των διακρίσεων, ή την ενσωμάτωση στην ελληνική έννομη τάξη της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης για την Πρόληψη και την Καταπολέμηση της Βίας κατά των γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας, ή τον νόμο 4604/2019 για την προώθηση της ουσιαστικής ισότητας των φύλων, την πρόληψη και την καταπολέμηση της έμφυλης βίας που έβαλε την έμφυλη διάσταση στις δημόσιες πολιτικές και τον ιδιωτικό βίο με έναν συνολικό τρόπο.
Η απαρίθμηση των αναμφίβολα ευεργετικών νομοθετικών πρωτοβουλιών για την καταπολέμηση των διακρίσεων και της έμφυλης βίας, αλλά και η ύπαρξη εθνικών σχεδίων σχετικών με την ισότητα κλπ., παρά την ανακούφιση που ίσως δημιουργούν ότι έχουμε όπλα να παλέψουμε, παρά την αλλαγή πολιτικής, δεν αφήνει αυταπάτες για το ότι δεν αρκούν για μια κοινωνία σαν την ελληνική. Από τις μάχες για συμπερίληψη που κορίτσια ή ΛΟΑΤΚΙ + μαθητές/ μαθήτριες δίνουν σε μια σχολική τάξη που κυριαρχεί ο σεξιστικός, ή σε κάθε περίπτωση καθόλου συμπεριληπτικός, λόγος, μέχρι την έλλειψη πόρων και συντονισμού των δικτύων προστασίας της πολιτείας για τα θύματα διακρίσεων και βίας, υπάρχουν πολλά να γίνουν. Μαζί με τη συζήτηση για την πιθανότητα νομοθετικής κατοχύρωσης της γυναικοκτονίας και με ποιους όρους, μια άλλη πολύπλευρη πίεση πρέπει να ασκηθεί.
Στη χώρα που τα θύματα βίας απευθύνονται παραδοσιακά πρώτα στην αστυνομία και στα νοσοκομεία, πίεση πρέπει να ασκηθεί με νομοθετικές πρωτοβουλίες, συνδικαλιστικές δράσεις, ακόμα και με μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου, για την εκπαίδευση με ήδη γνωστά στο πεδίο εργαλεία των υπηρετούντων σε αυτά να μην αγνοούν, υποτιμούν ή κανονικοποιούν σημάδια έμφυλης βίας και να ξέρουν πού να τα παραπέμψουν, ώστε να λάβουν υπηρεσίες. Αντίστοιχη πίεση για την αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης και την αποκατάσταση του ρόλου των κοινωνικών μαθημάτων, αλλά και την εισαγωγή σύγχρονου μαθήματος σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία με τρόπο απλό, ειλικρινή και συμπεριληπτικό για την καταπολέμηση των στερεοτύπων και την κατανόηση της συναίνεσης, ώστε να ανακουφιστούν όλα τα παιδιά από τις σχέσεις εξουσίας που αναπαράγουν. Πίεση για ενίσχυση των ήδη υπαρχόντων δομών προστασίας με πόρους και προσωπικό και τη δημιουργία νέων.
Κυρίως, όμως, πίεση να αλλάξει η κουβέντα. Αριστερά, στερεότυπα και σεξισμός δεν είναι ασύμβατες έννοιες, καθόλου. Αποφάσεις και καμπάνιες για ποσόστωση γυναικών και ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων στα όργανα κομμάτων δείχνουν καλή πρόθεση, αλλά και πάλι δεν φτάνουν. Η Αριστερά θα πρέπει να ξεκινήσει την κουβέντα για το ότι η ζωή των ανθρώπων δεν συμβαίνει με έναν τρόπο, τα παιδιά δεν μεγαλώνουν απαραίτητα καλύτερα σε μια πυρηνική οικογένεια, το παιδί δεν ενώνει το ζευγάρι, με ένα παιδάκι δεν θα σου περάσουν όλα, αλλά θα σου έρθουν κι άλλα, ότι ο γάμος ή η σχέση δεν είναι απαραίτητο να υπάρχουν για να αισθανόμαστε καλά και άρα δεν πρέπει πάση θυσία να διατηρούνται, ότι η βία δεν είναι οικογενειακή υπόθεση. Ότι συγκεκριμένος σεξουαλικός προσανατολισμός ή ταυτότητα φύλου δεν είναι εργασιακό προσόν και άρα δεν πρέπει να απολύεσαι ή να μην προσλαμβάνεσαι γι’ αυτό. Η κουβέντα αυτή θα πρέπει να ξεκινήσει από μέσα, επίπονα και να κατέβει στην κοινωνία με κάθε τρόπο.
Ειρήνη Βλάχου,
νομικός
Η μόνιμη «κρίση» του προσφυγικού–μεταναστευτικού
Τα τελευταία χρόνια το προσφυγικό σίγουρα έχει βρεθεί στο επίκεντρο της κοινωνικοπολιτικής σκηνής της Ελλάδας και μας απασχολεί άμεσα ή έμμεσα: διαφημίσεις «ευαισθητοποίησης» ή κεκαλυμμένου ρατσισμού σε στάσεις ΜΜΜ, οικογένειες που περιμένουν στον δρόμο για να μεταφερθούν σε κάποιο καμπ, επιλεγμένες εικόνες βίας και πολέμου σε όλα τα ΜΜΕ, ακραίες εθνικιστικές κραυγές, δηλώσεις πολιτικών για τις ζωές χιλιάδων ανθρώπων που δεν μπορούν να κάνουν δηλώσεις, που δεν έχουν φωνή, που η υπόστασή τους περιορίζεται σε ένα case number. Η παρουσίαση των προσφύγων/ισσών στην Ελλάδα, αλλά και γενικότερα στις δυτικές κοινωνίες γίνεται με τρόπο που υπονομεύει τόσο τη συμπερίληψή τους στην κοινωνία, όσο και την ανθρώπινη υπόστασή τους συλλήβδην: θύματα πολέμου, καημένοι/ες, καταπιεσμένες/οι, φονταμενταλιστές/τριες, σίγουρα ξένοι/ες από «εμάς». Και ποιοι/ες είμαστε τελικά «εμείς»; Ο κυρίαρχος λόγος εστιάζει και μένει στην εξαθλίωσή τους, δημιουργώντας μία ατελείωτη «κατάσταση εκτάκτου ανάγκης» χωρίς να φωτίζονται οι λόγοι εξαθλίωσης, χωρίς να αντιμετωπίζονται ως ίσοι/ες με τον ντόπιο πληθυσμό, χωρίς να υπάρχουν ψύχραιμες και οργανωμένες ιδέες ενταξιακής πολιτικής και βέβαια, χωρίς οι πρόσφυγες/ισσες να έχουν δημόσιο λόγο.
Όσες/οι ασχολούμαστε περισσότερο με το προσφυγικό, γινόμαστε καθημερινά μάρτυρες/ισσες μία βουβής ιστορίας ανθρώπων που αγωνίζονται να υπάρξουν σε μία κοινωνία με εχθρικές προς αυτούς/ές πολιτικές.
Οι εχθρικές πολιτικές ξεκινούν με την άφιξή τους: επαναπροωθήσεις, επικίνδυνο πέρασμα συνόρων, κατηγοριοποίηση υποκειμένων σε «παράνομα» και «μη παράνομα», σε υποκείμενα που «δικαιούνται» μία καλύτερη ζωή και σε αυτά που «δεν δικαιούνται» να φύγουν από έναν τόπο. Οι εχθρικές πολιτικές συνεχίζουν με τη διαμονή τους. Όσοι/ες κατοικούν σε καμπς, ζουν συνήθως κάτω από άθλιες συνθήκες, αδυνατούν να αλληλεπιδράσουν και να δομήσουν σχέσεις με ντόπιους/ες, δυσκολεύεται η πρόσβαση σε υπηρεσίες και μένουν εντελώς εξαρτημένοι/ες από ΜΚΟ και κρατικούς φορείς που δραστηριοποιούνται εκεί. Αν θέλουμε να μιλάμε για ένταξη και συμπερίληψη, οι πρόσφυγες/ισσες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ίσοι/ες με τους/τις ντόπιους/ες και όλοι/ες με τη σειρά τους να αντιμετωπίζονται ως υποκείμενα άξια σεβασμού. Η ζωή σε καμπ υπονομεύει την αξιοπρεπή διαβίωση, είναι τόπος αποκλεισμού των υποκειμένων και, εδώ που τα λέμε, τόσα χρήματα που έχουν δοθεί για τη δημιουργία και τη «φύλαξή» τους, αδυνατώ να πιστέψω ότι δεν θα μπορούσαν να έχουν αξιοποιηθεί για μία αξιοπρεπή κατοικία.
Ο τομέας της στέγασης και της αυτόνομης διαβίωσης συνδέεται άμεσα με τον τομέα της εργασίας, ο οποίος με τη σειρά του συνδέεται με αυτόν της εκπαίδευσης. Κορυφαία αιτία αποκλεισμού των προσφύγων/ισσών αποτελεί η έλλειψη εκπαιδευτικών δομών. Αν και έχει παρατηρηθεί συστηματική παραβίαση του δικαιώματος των παιδιών στην εκπαίδευση (καθυστέρηση της φοίτησής τους στο σχολείο, γραφειοκρατικά κολλήματα για τη μετακίνησή τους με αποτέλεσμα να χάνουν μεγάλο μέρος της σχολικής χρονιάς, αποκλεισμός από την τηλεκπαίδευση, πολύ συχνές μετακινήσεις και συνεχής αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος, κτλ) θα σταθώ στην εκπαίδευση ενηλίκων. Για να εργαστεί ένας/μία ενήλικας πρόσφυγας/ισσα επί ίσοις όροις με έναν/μία ντόπιο/α, είναι απαραίτητη η γνώση ελληνικών. Η διδασκαλία της ελληνικής σε ενήλικες γίνεται αποσπασματικά και άτυπα, κυρίως πρωτοβουλιακά, χάρη στις προσπάθειες αλληλέγγυων. Το μόνο επίσημο πρόγραμμα που περιλαμβάνει διδασκαλία γλώσσας σε ενήλικες είναι το Helios, το οποίο αφενός αποκλείει μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, αφετέρου διαρκεί μόνο έξι μήνες. Αναφορικά με την εκπαίδευση, είναι αναγκαία η ύπαρξη ανοιχτών κέντρων δωρεάν εκμάθησης της ελληνικής σε πρόσφυγες/ισσες, μετανάστες/τριες, ντόπιους/ες και γενικότερα σε όποιον/α επιθυμεί να μάθει τη γλώσσα, όσον καιρό κι αν ζει στην Ελλάδα. Χρειαζόμαστε μακροπρόθεσμα προγράμματα ένταξης που να συμπεριλαμβάνουν διδασκαλία ελληνικών. Σε έξι μήνες είναι αδύνατον κάποιος/α να καταφέρει να σταθεί στα πόδια του/της και να είναι πλήρως ανεξάρτητος/η. Η γλώσσα, εκτός από βασικός παράγοντας επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης, είναι και εργαλείο εύρεσης αξιοπρεπούς εργασίας. Πολλοί/ές πρόσφυγες/ισσες που εργάζονται, αναγκάζονται να καταφεύγουν σε κακοπληρωμένες δουλειές, σε μαύρη εργασία και να περιορίζονται σε δουλειές μόνο με ομόγλωσσους. Σίγουρα είναι τρομερά δύσκολο, χωρίς τη γνώση της ελληνικής, κάποιος/α να δουλέψει πάνω στο αντικείμενό του/της, να σπουδάσει ή να συνεχίσει τις σπουδές του/της. Επιπλέον, χωρίς τη γλώσσα δεν μπορεί να υπάρξει αυτονομία: η πρόσβαση σε δομές υγείας είναι εξαιρετικά δύσκολη αν όχι αδύνατη, η πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες εξαιρετικά περιορισμένη, η αίσθηση του «ξένου» διαιωνίζεται, ο κοινωνικός αποκλεισμός αυξάνεται. Γι’ αυτό, το κράτος οφείλει να εξασφαλίσει ευκαιρίες εκμάθησης γλώσσας χωρίς προϋποθέσεις οικονομικές, κοινωνικού στάτους, συγκεκριμένης διαμονής στη χώρα, κτλ –αν θέλει, βέβαια, να μιλάει πραγματικά για ένταξη.
Το σημείο, βέβαια, που διαχωρίζει τον/την αλλοδαπό/ή από τον/την ντόπιο/α, αυτό που τον/την καθιστά «άνθρωπο β’ κατηγορίας», το αγκάθι των διεκδικητών/τριών μίας κοινωνίας ισότητας και δημοκρατίας, είναι η έλλειψη πολιτικών δικαιωμάτων. Χιλιάδες άτομα που κατοικούν στην Ελλάδα δεν έχουν ιθαγένεια, δεν είναι ίσοι/ες. Είναι αδιανόητη η γραφειοκρατία και οι απαιτήσεις που χρειάζονται για να αποκτήσει κάποιος/α ιθαγένεια και να θεωρείται πολίτης, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να αποτελεί για χιλιάδες κατοίκους της απλώς έναν τόπο διαμονής χωρίς δικαίωμα συνδιαμόρφωσής του, επέμβασης, και πολιτικής έκφρασης. Η διαδικασία απόκτησης ιθαγένειας, και λοιπών πολιτικών δικαιωμάτων, οφείλει να απλοποιηθεί και να έχει στόχο να συμπεριλάβει όλους/ες τους κατοίκους της χώρας.
Έχουμε πολύ δρόμο ακόμη για να αναγνωριστούν οι πρόσφυγες/ισσες ως πολίτες και να απολαύσουν τα ίδια δικαιώματα με αυτούς/ές που έτυχε να γεννηθούν σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα. Οι πολιτικές της χώρας οφείλουν να κατευθυνθούν προς τη συμπερίληψη όλων αυτών που επιθυμούν να μείνουν στην Ελλάδα και να δομήσουν από κοινού την ελληνική κοινωνία.
Ευτυχία Κατελανάκη,
καθηγήτρια διδασκαλίας ελληνικής σε προσφυγικές δομές
Το περιβάλλον στο επίκεντρο της κρίσης
Η διατήρηση της κλιματικής σταθερότητας και της βιοποικιλότητας, και βεβαίως η μείωση του αποτυπώματος και της κατάχρησης φυσικών πόρων μέσα από την ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας και της προστασίας του εδάφους και των υδάτινων οικοσυστημάτων, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως κεντρικές προτεραιότητες στα προγράμματα όλων των κομμάτων. Πάγιο επίσης διακύβευμα είναι η ενδυνάμωση δημοκρατίας, μέσα από ενίσχυση της ουσιαστικής κοινωνικής συμμετοχής στη διάπλαση των περιβαλλοντικών πολιτικών και την αναστροφή της κακονομίας, ξεκινώντας από κατάργηση καταστροφικών για τη δασική και ευρύτερα την περιβαλλοντική νομοθεσία διατάξεων. Δεδομένου ότι η επιστήμη βάζει τον περιβαλλοντικό πήχη, βάση πρέπει να αποτελούν τα ανοιχτά και δημόσια διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για την κατάσταση του κλίματος, των οικοσυστημάτων και του οικολογικού αποτυπώματος της ελληνικής οικονομίας.
Η διατήρηση του κοινού αγαθού της κλιματικής σταθερότητας και της υγείας του φυσικού περιβάλλοντος είναι υπαρξιακή ανάγκη και πολιτική προτεραιότητα, που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν επιχειρηματική επιλογή ή πεδίο μικροκομματικών αντιπαραθέσεων. Έχουμε συνηθίσει σε κυβερνήσεις που βλέπουν τη διακυβέρνηση της χώρας σαν θέατρο προβολής εμβληματικών προσωπικών τους ενεργειών, που θα τους αναδείξουν ως πολιτικούς, αλλά στην πορεία θα χαθούν στο κενό της ασυνεννοησίας και του ελλείμματος συντονισμού με τους διοικητικούς και ελεγκτικούς μηχανισμούς, ή διαλύουν χωρίς λόγο συστήματα και δομές, μόνο επειδή τα έφτιαξαν οι προηγούμενοι.
Ειδικά στη σημερινή πολεμική συγκυρία και ενεργειακή κρίση, μεγάλη πρόκληση είναι να μη βυθιστεί η χώρα ακόμα βαθύτερα στη σκοτεινή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τη μακρόχρονη εξάρτηση από πετρελαϊκούς κολοσσούς και πρόσδεση της χώρας σε προγράμματα εξόρυξης υδρογονανθράκων που ακόμα δεν έχουν ξεκινήσει. Όπως προκρίνει η Κομισιόν, μέσω της επείγουσας πρωτοβουλίας REPowerEU, βραχυπρόθεσμα τα κράτη μπορούν να προσφέρουν στήριξη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που πλήττονται από την ενεργειακή ακρίβεια, όμως ως μακροπρόθεσμη στρατηγική προέχει η διασφάλιση γεωπολιτικής και κλιματικής ασφάλειας μέσα από τη σωστή μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η Ελλάδα έχει κενό νομοθεσίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Το κλιματικό δίκαιο της ΕΕ θέτει το πλαίσιο, όμως οι ιδιαιτερότητες κάθε χώρας στην πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζονται με προσοχή και διακομματική συναίνεση. Στοίχημα, λοιπόν, για όλα τα κόμματα είναι η ψήφιση ενός κλιματικού νόμου που ακόμα και αν δεν είναι τέλειος, θα θέσει το πλαίσιο για μια συντονισμένη πορεία προς τον στόχο του μηδενισμού των εκπομπών σε κάθε τομέα.
Το νέο ενεργειακό μοντέλο πρέπει να είναι πολύ καλύτερο από το παλιό και απολιθωμένο, με έμφαση στην αυτοπαραγωγή, την εξοικονόμηση παντού, την αποθήκευση. Η οικολογικά σωστή και κοινωνικά δίκαιη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα είναι πρόταγμα που πρέπει να εκφραστεί ως ισχυρή κοινωνική διεκδίκηση και να μην αποτελέσει αποκλειστικά και μόνο πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ειδικά σε σχέση με τις ΑΠΕ, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως υποδομές που καλούνται να επιτελέσουν περιβαλλοντικό σκοπό, η ανάπτυξή τους είναι απαραίτητο να επιτευχθεί με τους ασφαλέστερους για τη βιοποικιλότητα όρους και προϋποθέσεις. Ειδική προσοχή είναι απαραίτητο να δοθεί στην αποφυγή επιπτώσεων που αιολικοί ή ηλιακοί σταθμοί μπορεί να προκαλέσουν σε οικοτόπους ή είδη που προστατεύονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για το Δίκτυο Natura 2000, την οποία δυστυχώς η Ελλάδα παραβιάζει κατάφωρα σε σχέση με τις διατάξεις που αφορούν τον ορισμό συγκεκριμένων μέτρων και όρων προστασίας, αλλά και τη σωστή εκτίμηση επιπτώσεων από έργα και δραστηριότητες μέσα σε αυτές.
Η Ελλάδα είναι μια χώρα που δείχνει απέχθεια προς τον σχεδιασμό. Το έλλειμμα σχεδιασμού αφήνει έντονο αποτύπωμα στον φυσικό χώρο, λόγω της εκτός σχεδίου δόμησης και της αυθαιρεσίας που το έλλειμμα σχεδιασμού ενθαρρύνει. Συμπαρασύρει επίσης τους πυρήνες βιοποικιλότητας που θα έπρεπε να διαφυλάττουμε ως αποθέματα φυσικού πλούτου. Από το 2012, η Ελλάδα με διακομματική ανοχή, αγνοεί επιδεικτικά τις υποχρεώσεις της για θέσπιση μέτρων προστασίας των περιοχών Natura. Πρόσφατα το Δικαστήριο της ΕΕ έβγαλε καταδικαστική απόφαση εις βάρος της Ελλάδας. Ντροπιαστική απόφαση για μια χώρα με ξεχωριστό οικολογικό πλούτο, που αντί να μας γεμίζει με περηφάνεια, βρίσκεται αιχμάλωτη ενός πολιτικού σκηνικού που διαχρονικά βλέπει τη φύση σαν οικόπεδο για μπετά. Ο σχεδιασμός για τη βιώσιμη διαχείριση του φυσικού χώρου πρέπει να έχει στο επίκεντρο την άμεση ολοκλήρωση, μέσα από γενναίες διαδικασίες δημόσιας και ανοιχτής διαβούλευσης, των προεδρικών διαταγμάτων θέσπισης ζωνών προστασίας και μέτρων διαχείρισης των περιοχών Natura και να τελειώσει με την ολοκλήρωση του χωρικού σχεδιασμού για το σύνολο της επικράτειας και την de facto κατάργηση της διαλυτικής για τον χώρο και επικίνδυνης για ανθρώπινες ζωές και περιουσίες εκτός σχεδίου δόμησης.
Οι πολιτικές αντιμετώπισης των απανωτών κρίσεων της τελευταίας δεκαετίας στερούνται ευρηματικότητας και μακρόπνοης βιωσιμότητας. Αναμασώντας το απολιθωμένο και περιβαλλοντικά βαρύ αναπτυξιακό πρότυπο που γνωρίζουμε, ανοίγουμε τον δρόμο για επόμενες και βαθύτερες κρίσεις, που θα είναι στερημένες από το σημερινό φυσικό θησαυροφυλάκιο και θα πρέπει να πληρώσει και τον ανυπολόγιστο λογαριασμό της περιβαλλοντικής αποκατάστασης.
Θεοδότα Νάντσου,
διευθύντρια Περιβαλλοντικής Πολιτικής WWF
