φωτογραφία: Νικόλας Κοκοβλής
Στην τελική ευθεία πριν το συνέδριο, αλλά και μετά τη μεγάλη απεργιακή κινητοποίηση και συγκέντρωση της 6ης Απριλίου, σε μια περίοδο που τα εργασιακά ζητήματα ξαναμπαίνουν έντονα στο προσκήνιο, η «Εποχή» ζητά από συνδικαλιστές και συνδικαλίστριες της Αριστεράς να περιγράψουν τα επίδικα για το κίνημα, τις ελλείψεις του και τις κατευθύνσεις που πρέπει να λάβει στο μέλλον για την επανεκκίνησή του.
Τι θέλει και τι πράττει στα συνδικάτα ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ;
«Η πορεία του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος και η συμμετοχή των κομματικών μας δυνάμεων σε αυτό θα είναι αντικείμενο οργανωμένης συζήτησης στο κόμμα με ευθύνη της Κεντρικής Επιτροπής και του αρμόδιου τμήματος»,
απόσπασμα από την Πολιτική Απόφαση του 2ου Συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ
Στις σημερινές συνθήκες, που η νεοφιλελεύθερη πολιτική της ΝΔ λειτουργεί ως αρμαγεδδών σε βάρος των εργασιακών, ασφαλιστικών, συνδικαλιστικών και πολιτικών δικαιωμάτων, αναδεικνύεται ακόμα περισσότερο η ανάγκη ενός οργανωμένου δημοκρατικού, μαζικού και αγωνιστικού συνδικαλιστικού κινήματος.
Είναι υπερβολή να πούμε ότι η κατάσταση που επικρατεί στις συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι απαράδεκτη; Βασικές αιτίες είναι οι πολύχρονες πρακτικές του εργοδοτικού και κυβερνητικού συνδικαλισμού, στις οποίες όμως «ρίχνει νερό» και ο κομματικός συνδικαλισμός.
Μπορούμε να πούμε ότι οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αντί να συνιστούν μέρος της λύσης των παραπάνω προβλημάτων, έχουν «κατρακυλήσει» και αποτελούν μέρος του προβλήματος και οι ίδιες. Να μην αρχίσω την περιγραφή σειρά εκφυλιστικών καταστάσεων. Θεωρώ ότι η ηγεσία του κόμματος γνωρίζει αυτή την κατάσταση.
Αναφέρω δύο «δήγματα» (ναι με ήτα!):
- Στη διοίκηση της ΓΣΣΕ οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ εκφράστηκαν με δύο ξεχωριστά ψηφοδέλτια. Και επιπλέον, δόθηκε η δυνατότητα στον γνωστό Παναγόπουλο να επιλέξει ποιο ψηφοδέλτιο θα συμμετέχει στο Προεδρείο της ΓΣΕΕ!
- Η γνωστή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας 1997 της ΟΤΟΕ (ΣΣΕ της ντροπής) για τα λεγόμενα συνδικαλιστικά κίνητρα. (σσ: Με τη σύμβαση αυτή οι εκλεγμένοι και αποσπασμένοι στην ΟΤΟΕ και στους Συλλόγους των τραπεζοϋπαλλήλων μπορούν και φτάνουν να έχουν μηνιαίες αποδοχές ίσες με αυτές του διευθυντή Διεύθυνσης της ΕΤΕ (!). Αποτελούν στην ουσία τα γκεσέμια του συνδικαλισμού της ΠΑΣΚΕ και ΔΑΚΕ. Πρόκειται για ένα κακέκτυπο του γνωστού αμαρτωλού «ταμείου εργατοπατέρων», που άνθισε στη μαύρη περίοδο του συνδικαλισμού των Μακρή και Θεοδώρου. Η ΣΣΕ αυτή συνιστά σοβαρό πρόβλημα και επιβάλλεται η αποτελεσματική αντιμετώπισή του και πολιτικά. Είναι η μόνη ΣΣΕ που έμεινε αλώβητη, παρά τα τρία μνημόνια, και δεν αντιμετωπίστηκε πολιτικά ούτε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Όχι μόνο συνεχίζει να ισχύει, διευρύνεται σιωπηρά, αλλά και «υιοθετείται» και από ορισμένα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ. Διευρύνεται η ισχύς της «προς τα κάτω» με την απονομή 7ου ή 5ου κλιμακίου ευθύνης και του αντίστοιχου επιδόματος με τη λήξη της πρώτης θητείας και απόσπασης! Ο ΣΥΕΤΕ στα 90 χρόνια της πορείας του και η ΟΤΟΕ στα 42 χρόνια της πορεύτηκαν χωρίς τέτοιους εκφυλιστικούς μηχανισμούς. Η απόφαση της νομαρχιακής συνδιάσκεψης του Χρηματοπιστωτικού, Φλεβάρης 2017, προβλέπει: «Κατάργηση της ΣΣΕ της ΟΤΟΕ 1997 ή ριζική αναμόρφωσή της, ώστε να εξαλειφθούν τα εκφυλιστικά της στοιχεία – έστω, από τώρα και στο εξής»).
Για ένα κόμμα της Ριζοσπαστικής Αριστεράς είναι πολιτικός ανορθολογισμός να μην έχει συζητήσει «τι θέλει και τι πράττει» στις συνδικαλιστικές οργανώσεις. Στο διάστημα μέχρι και τον Αύγουστο του 2015 ο τομέας δράσης στις συνδικαλιστικές οργανώσεις είχε «εκχωρηθεί στο ιδιότυπο ιδιοκτησιακό καθεστώς» των δυνάμεων του λεγόμενου «Αριστερού Ρεύματος» (ΛΑΕ), που γνωρίζουμε που οδήγησαν την κατάσταση. Μετά την αποχώρησή τους, ενώ έχουμε την πολιτική απόφαση του 2ου Συνεδρίου, που αναφέρεται εισαγωγικά παραπάνω, η Κεντρική Επιτροπή ουδέν έπραξε.
Μάλλον έπραξε: Σε μια προσπάθεια κομματικών μελών τον Γενάρη του 2016, που οργάνωσε ευρεία πανελλαδική σύσκεψη για να συζητηθεί η συνδικαλιστική δραστηριότητα, ο τότε πολιτικά υπεύθυνος από την Πολιτική Γραμματεία αποδυνάμωσε και υπονόμευσε το εγχείρημα.
Η σημερινή εικόνα των δυνάμεών μας στις συνδικαλιστικές οργανώσεις παραπέμπει στη γνωστή ρήση «πλίθοι και κέραμοι ατάκτως εριμμένα», με πολλά «κρούσματα» έντονων εκφυλιστικών φαινομένων (έλλειψη λογοδοσίας, ομαδοποιήσεις, παραβίαση βασικών αρχών της Αριστεράς, κ.λπ).
Που οδηγεί αυτή η κατάσταση; Σε πολιτικό αδιέξοδο. Δεν πάει άλλο. Να απαντήσουμε πολιτικά στο ερώτημα «τί θέλει και τι πράττει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στις συνδικαλιστικές οργανώσεις». Έτσι οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ θα έχουμε έναν οδηγό/κώδικα για τη δράση μας, ώστε να συμβάλλουμε στην ανασυγκρότηση των συνδικαλιστικών οργανώσεων, μπολιασμένες με τις αξίες της δημοκρατίας, δικαιοσύνης, αλληλεγγύης, λογοδοσίας και ανιδιοτέλειας.
Προτάσεις:
- Η παραπάνω θέση του 2ου Συνεδρίου να επαναληφθεί στην πολιτική απόφαση του 3ου Συνεδρίου και με την επισήμανση της αδράνειας από την απερχόμενη Κεντρική Επιτροπή. Επισημαίνω ότι στο κείμενο των θέσεων για το 3o Συνέδριο δεν υπάρχει αναφορά για τη συνδικαλιστική δραστηριότητα.
- Η νέα Κεντρική Επιτροπή που θα προκύψει από το 3ο Συνέδριο να υλοποιήσει την απόφαση αυτή, καταρτίζοντας ένα πρόγραμμα δραστηριότητας που θα περιλαμβάνει: κείμενο θέσεων, το οποίο θα συζητηθεί οργανωμένα στο σύνολο του κόμματος (όχι μόνο στα μέλη του Κόμματος που είναι χρεωμένα σε συνδικαλιστική δράση) και κωδικοποίηση των θέσεων σε έκτακτη συνδιάσκεψη.
Μανόλης Μαυροφόρος,
μέλος ΟΜ ΕΤΕ
Η εργασία να αναδειχθεί σε μείζονος σημασίας πολιτικό και ιδεολογικό επίδικο
Η απόφαση για την ίδρυση σωματείου στην AMAZON στις ΗΠΑ μπορεί να χαρακτηριστεί ως ιστορική επίτευξη, όπως η απεργία στη COSCO και η ίδρυση σωματείου σε αυτή, ή ο αγώνας των εργαζομένων στην e-food, καθώς και πολλά άλλα παραδείγματα εργατικών αγώνων, μικρότερης ίσως εμβέλειας που δείχνουν όμως ότι υπάρχει μια πραγματικότητα που παραμένει αφανής, που δεν αναφέρεται και δεν σχολιάζεται από κανένα δελτίο ειδήσεων.
Οι αλλαγές που συντελούνται στην οικονομία και στην εργασία είναι συνταρακτικές, η ψηφιακή εποχή εισέρχεται ορμητικά σε όλα τα επίπεδα της εργασίας, εισάγοντας νέα δεδομένα, νέες συνθήκες εργασίας, νέες προκλήσεις. Ποιος αλήθεια μπορούσε να φανταστεί, λίγα χρόνια πριν, την εισαγωγή της τηλε-εκπαίδευσης, την πλήρη αποπροσωποποίηση δημόσιων υπηρεσιών ή τη μαζική επέκταση της τηλεργασίας; Τις πολλές μικρές ιδιωτικές «ΔΕΗ» ή την ολοσχερή εξαφάνιση των κοινωνικών αγαθών;
Οι αλλαγές αυτές συνοδεύονται και από νέα μοντέλα εργαζομένων που δεν γνωρίζουν ότι κατακτήσεις και δικαιώματα κατακτήθηκαν με σκληρούς αγώνες. Τα νέα μοντέλα αφορούν το πανίσχυρο πνεύμα του ανταγωνισμού, το κυνήγι των αριθμών, την εξατομίκευση των εργασιακών σχέσεων, ναρκοθετώντας κάθε έννοια συλλογικότητας, συλλογικής δράσης και συλλογικών αιτημάτων.
Η νέα τάξη πραγμάτων σβήνει μνήμες, δεδομένα, κατακτήσεις, δικαιώματα, σβήνει την κάρτα μνήμης της εργατικής τάξης για να δημιουργηθεί η νέα στρατιά εργαζομένων, προγραμματισμένων από τις κονσόλες χειρισμού του κεφαλαίου. Η οικονομική και η υγειονομική κρίση του COVID χρησιμοποιείται για να επιταχυνθεί η διαδικασία υποβάθμισης της εργασίας. Διευρύνονται τα όρια της επισφάλειας στην εργασία, το διευθυντικό δικαίωμα έχει περίπου «αγιοποιηθεί» και έχει προκλητικά αποθρασυνθεί, αυξάνεται η απομόνωση των εργαζομένων, αυξάνεται ο χρόνος απλήρωτης εργασίας, αμβλύνονται τα όρια προσωπικού χρόνου και χώρου και εργασιακού. Το τρομαχτικό όμως είναι ότι χάνονται τα όρια ανάμεσα στη κανονικότητα και την παραβίαση.
Αυτό το νεοφιλελεύθερο περιβάλλον χτίζει εδώ και χρόνια το κεφάλαιο, μηδενίζει το κοντέρ των δικαιωμάτων, για να επανεκκινήσει το περιβάλλον εργασίας από το σημείο μηδέν και να επιβάλει μονομερώς τους νέους κανόνες εκμετάλλευσης. Γι’ αυτό, άλλωστε, υπήρξε αυτή η λυσσαλέα επίθεση ενάντια στα συνδικάτα τα τελευταία χρόνια, δυσανάλογη με τη δράση και τη κινητικότητα των συνδικάτων. Η επίθεση ήταν στρατηγική επιλογή του κεφαλαίου, συντονισμένη και μεθοδευμένη από όλη την οικονομική, πολιτική και μιντιακή ελίτ για να καταστραφεί και να διαγραφεί ολοσχερώς κάθε αναφορά στην αξία της συλλογικότητας και του συνδικαλισμού και κατ’ επέκταση κάθε κοινωνικής και πολιτικής κινητικότητας που θα αμφισβητεί την κηδεμονία του καπιταλισμού. Είναι αλήθεια, βέβαια, ότι κατορθώνει να προελαύνει, σαρώνοντας δικαιώματα ενός αιώνα, αφού τα συνδικάτα διανύουν μια μακρά περίοδο στρατηγικής ήττας, αδύναμα να οργανώσουν τις δυνάμεις της εργασίας και να αντιπαρατεθούν σε αυτή τη μάχη.
Γι’ αυτή λοιπόν την πραγματικότητα, που είναι ένα μοντέλο αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού, όχι λιγότερο αλλά περισσότερο εχθρικό απέναντι στις δυνάμεις της εργασίας, στα λαϊκά στρώματα και τη δημοκρατία, τις βάρβαρες πολιτικές εξαθλίωσης και εκμετάλλευσης της μισθωτής εργασίας, δεν γίνεται κουβέντα πουθενά, δεν υπάρχει στον δημόσιο λόγο, είναι ένα ανύπαρκτο θέμα.
Σε αυτή τη νέα κατάσταση, αναφύεται ιστορική η ευθύνη των συνδικάτων για το μέλλον της εργασίας και της κοινωνίας. Η ανάγκη ιδεολογικής και οργανωτικής ανασυγκρότησης του συνδικαλιστικού κινήματος καθίσταται επιτακτική ανάγκη, ορίζοντας τις νέες συντεταγμένες της στρατηγικής τους, αναλαμβάνοντας τον συνδικαλιστικό, αλλά και πολιτικό τους ρόλο, για να οριστούν οι νέοι κανόνες της εργασίας στην σύγχρονη ψηφιακή εποχή.
Το θετικό είναι ότι υπάρχουν σημεία φωτός που δείχνουν ότι παρά την ήττα που γνώρισε το συνδικαλιστικό κίνημα, μπορεί υπό προϋποθέσεις να ανασυνταχτεί και να οργανώσει τον κόσμο της εργασίας. Η απεργία της 6ης Απρίλη είχε χαρακτηριστικά που μπορούν να ερμηνευτούν ως μια πρώτη απάντηση και χειραφέτηση των δυνάμεων της ζωντανής εργασίας και να πυροδοτήσει εξελίξεις με την σφραγίδα των εργαζομένων.
Την υπ’ αριθμό ένα πρόκληση για τις δυνάμεις της Αριστεράς και του συνδικαλιστικού κινήματος αποτελεί η αναβάθμιση του εργατικού ζητήματος σε μείζονος σημασία πολιτικό και ιδεολογικό επίδικο.
Είναι στο χέρι των εργαζομένων, αλλά και των πολιτικών δυνάμεων της Αριστεράς, να οργανώσουν την ιδεολογική και πολιτική τους απάντηση και να αμφισβητήσουν την αφήγηση του νεοφιλελευθερισμού ως κυρίαρχη αφήγηση. Να αμφισβητήσουν την αφήγηση που επιχειρεί να μας πείσει ότι δεν γίνεται αλλιώς, ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση.
Γιώργος Γαβρίλης, π.αναπληρωτής πρόεδρος ΓΣΕΕ,
Λία Φράγκου, π. οργανωτική γραμματέας Εργατικού Κέντρου Πειραιά και 0μοσπονδίας Ιδιωτικών Υπαλλήλων Ελλάδας
Συνδικάτα σημείο αναφοράς για όλους τους εργαζόμενους
Όλοι οι εργαζόμενοι βιώνουμε την παγκόσμια κρίση –η εικόνα της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης είναι εφιαλτική, εξαιτίας των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που υλοποιούνται. Πανδημία, ανεργία και εξαθλίωση, μας φορτώνουν μεγάλες στερήσεις. Είναι πλέον εμφανείς οι μεγάλες κοινωνικές αντιθέσεις. Οι φτωχοί γίνονται φτωχότεροι και οι πλούσιοι πλουσιότεροι.
Ως εργαζόμενη στο ναυπηγείο Σκαραμαγκά, το μεγαλύτερο ναυπηγείο της χώρας, εγώ και οι συνάδελφοί μου την τελευταία δεκαετία βιώνουμε τα αποτελέσματα αυτών των πολιτικών. Η σημερινή κατάσταση των ναυπηγείων είναι αποτέλεσμα προβλημάτων που σωρεύτηκαν εξαιτίας της παντελούς έλλειψης πολιτικής στη βάση μιας ενιαίας προοπτικής και λύσης.
Ενώ μας οφείλονται δεδουλευμένα χρόνων, οι μισθοί μας μειωθήκαν κατά 35–40%, χάθηκαν θέσεις εργασίας, αφαιρέθηκαν εργασιακά δικαιώματα με το επιχείρημα της μείωσης του κόστους και της αύξησης της παραγωγικότητας. Τελικά φτάσαμε σήμερα σε ένα σημείο που η προοπτική της απόλυσης να είναι πιο ορατή από ποτέ. Παρόλο που οι εργαζόμενοι είμαστε αυτοί που με προσωπικές και συλλογικές θυσίες κρατήσαμε τα ναυπηγεία σε παραγωγική λειτουργία, την περίοδο που είχαν εγκαταλειφθεί τόσο από τους ιδιώτες επενδυτές, όσο και από ορισμένες κυβερνήσεις.
Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές λιτότητας που συνεχίζονται και οι νέες θυσίες που ζητούνται από τους εργαζόμενους, αποσκοπούν στην αποκατάσταση των κερδών για τους επιχειρηματίες, που εκμεταλλευόμενοι το τσάκισμα των μισθών, τις ελαστικές μορφές απασχόλησης, την αύξηση της μαύρης εργασίας, διαμορφώνουν μαζί με την σημερινή κυβέρνηση, αφενός ένα ασφυκτικό πλαίσιο για την κοινωνία, αφετέρου ένα πλαίσιο πλουτισμού για το ξένο και ντόπιο κεφάλαιο.
Η εργασιακή ανασφάλεια αυξάνεται, το πρόβλημα της ανεργίας είναι πάντα ορατό, οι φόροι που πληρώνουμε είναι πλέον δυσβάσταχτοι και η αξιοπρέπεια όλων των πολιτών μηδενίζεται. Οι εργαζόμενοι ως αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας που ταλανίζεται από τη λιτότητα, με την ακρίβεια να έχει φτάσει στα ύψη σε τομείς όπως η ενέργεια, τα καύσιμα και τα ήδη πρώτης ανάγκης, πρέπει να πάμε κόντρα στην αποξένωση που επιδιώκουν για εμάς και ενωμένοι να διεκδικήσουμε όχι μόνο την ανάκτηση των απωλειών, αλλά να βγούμε μπροστά με επίκαιρα προτάγματα, όπως δραστική μείωση των ωρών εργασίας, σημαντικές αυξήσεις μισθών και συνολικότερα όλα αυτά που δικαιούμαστε από τον πλούτο που εμείς παράγουμε.
Η ακρίβεια, η ανεργία, η καταστροφή παραγωγικών δυνάμεων, η φτώχεια, η μείωση του βιοτικού επιπέδου, η αποψίλωση του κοινωνικού κράτους , η ιδιωτικοποίηση της υγείας, η απαξίωση του δημόσιου χαρακτήρα των νοσοκομείων, η ιδιωτικοποίηση της ενέργειας με νοικοκυριά σε απόγνωση, η υποβάθμιση της παιδείας με απώτερο στόχο και σκοπό τον αποκλεισμό των νέων από τη δημόσια παιδεία, οι επαναλαμβανόμενες δηλαδή κρίσεις προς όφελος του κεφαλαίου, περιγράφουν το πλαίσιο προκλήσεων απέναντι στο οποίο το συνδικαλιστικό κίνημα οφείλει να απαντήσει, προκειμένου να προφυλάξει τους εργαζόμενους από την ταπείνωση, την ηθική κατάπτωση και την καταστροφή.
Τα συνδικάτα οφείλουν να είναι το σημείο αναφοράς της κοινωνίας. Τα περισσότερα, όμως, είναι αλλοτριωμένα από τη μακρόχρονη πρόσδεση τους σε κομματικούς μηχανισμούς. Αυτό έχει σαν συνέπεια να έχουν χάσει τον προσανατολισμό τους και την ικανότητα να πείσουν αρκετούς από τους εργαζόμενους για την αναγκαιότητα σύγχρονων διεκδικήσεων. Τα τελευταία δύο χρόνια, εν μέρει επέλεξαν, αλλά και εν μέρει εξαιτίας της αποσυσπείρωσης που επικρατεί στις γραμμές τους, να μην απαντούν στα αντεργατικά νομοσχέδια που νομοθετεί η κυβέρνηση. Η όψιμη γραφειοκρατική «πάλη» σίγουρα δεν είναι αυτή που θα πείσει.
H ΓΣΕΕ μετά από μεγάλη περίοδο σιωπής και ανοχής σε ό,τι συμβαίνει, με την ηγεσία της απούσα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι χρόνια τώρα, διευκόλυνε τον πλήρη κατακερματισμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Η ηθελημένη πολιτική των «ίσων αποστάσεων», η καθυστερημένη αποδοχή της πραγματικότητας, που δεν είναι άλλη από την αυξανόμενη επίθεση, τόσο στα συνδικαλιστικά δικαιώματα με την απαγόρευση συγκεντρώσεων, απεργιών και γενικά κάθε διαμαρτυρίας, όσο και στα οικονομικά δικαιώματα μέσα από τις μειώσεις μισθών, αναστολών εργασίας, οδήγησε τους εργαζόμενους μακριά από τα σωματεία και συνδικάτα.
Η απουσία του συνδικαλιστικού κινήματος δημιουργεί χώρο για την ένταση φαινομένων, όπως ο κοινωνικός αυτοματισμός. Οι εργαζόμενοι εκπαιδεύονται στρεβλά από τα κυρίαρχα αφηγήματα της κυβέρνησης και των ΜΜΕ ότι αποτελούν το μόνιμο πρόβλημα και ότι συνεχώς πρέπει να «βάζουν πλάτη» για τα μεγάλα συμφέροντα της καπιταλιστικής «ανάπτυξης».
Η εμπειρία μας δείχνει ότι σε εκείνα τα συνδικάτα που οι εργαζόμενοι δεν παίζουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της ατζέντας και των αποφάσεων των συλλογικών τους οργάνων σύντομα κυριαρχεί η απογοήτευση και η αποστράτευση.
Το συνδικαλιστικό κίνημα οφείλει να δίνει απαντήσεις στις ανάγκες των εργαζομένων, να παρεμβαίνει αποτελεσματικά στα προβλήματα της μισθωτής εργασίας, να διαμορφώνει πλαίσιο συνεργασιών με άμεση συμμετοχή των εργαζομένων. Να στοχεύει στον συντονισμό των δυνάμεων, ώστε να επιτυγχάνεται το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Πρέπει να καταστήσει σαφές ότι το δικαίωμα στην εργασία, οι ανθρώπινες συνθήκες ζωής, η αξιοπρέπεια και ο μισθός είναι αδιαπραγμάτευτες αξίες.
Παράλληλα, οι εργαζόμενοι πρέπει να σταματήσουμε να αποδεχόμαστε τις πρακτικές καθησυχασμού και υποσχέσεων, πρέπει να απαιτήσουμε από τις συνδικαλιστικές ηγεσίες να κινητοποιηθούν άμεσα, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε την επίθεση και την καταπάτηση των δικαιωμάτων μας.
Αναφορικά με τον ρόλο της γυναίκας στα εργασιακά και κοινωνικά προβλήματα, οι προκαταλήψεις και στερεοτυπικές απαιτήσεις περιορίζουν τη συμμετοχή της στα σωματεία και σε διεκδικήσεις για καλύτερες συνθήκες εργασίας.
Δανάη Χουτζούμη,
μέλος ΔΣ του σωματείου εργαζομένων στα ναυπηγεία Σκαραμαγκά «Η ΤΡΙΑΙΝΑ»
