Χάνομαι γιατί ρεμβάζω | Βασίλης Νικολαΐδης
«Πυξιδοθήκη»
Είναι κάποιες μουσικές συμπράξεις που δεν εκφράζουν μόνο την αρετή της συλλογικότητας, αλλά και την κοινή ποιητική και αισθητική αντίληψη που αντιστοιχεί στις κοινωνικές εμπειρίες των δημιουργών της. Πολλά τα χρόνια που συνδέουν το μουσικό σύνολο «Χάνομαι γιατί ρεμβάζω» με τον χαρισματικό τραγουδοποιό Βασίλη Νικολαΐδη. Οι ευρηματικοί στίχοι του, το δημιουργικό του χιούμορ, η καλλιτεχνική του στάση υιοθετήθηκαν, αγαπήθηκαν και εκφράστηκαν με ήχους από τους: Γιώργο Φιλιππάκη και Χάρη Καβαλλιεράτο. Και όπως αναφέρει ο Χάρης Καβαλλιεράτος: «Ένας τόπος κατάλληλος για παιδιές είναι η ποιητική του Βασίλη Νικολαΐδη. Με διάχυτη τη θαλασσινή αύρα, με φωνές παιδικές γεμάτη, να σε παρακινούν να τραγουδάς ζωγραφίζοντας, να ζωγραφίζεις τραγουδώντας στο φιλικό πάνω το κύμα τους σκόπελους και τα ναυάγια, τις Νηρηίδες, τους Τρίτωνες, το άφθαρτο μαγνάδι… Βασισμένα στους στίχους του Βασίλη Νικολαϊδη. Όσα πήραμε ποτέ -από το 1983- να τραγουδάμε, τα συγκεντρώσαμε σε τούτο εδώ το λεύκωμα με τον τίτλο “Πυξιδοθήκη” και σας τα παρουσιάζουμε, μαζί με τις ανέκδοτες στροφές “Απ΄την Ακρόπολη κάτου” την “Πρόποση”, μιαν αρέκια στο επτανησιακό πάνω ιδίωμα του ήχου με τα κρεμαστά κοσμήματα της Νόνας μας».
Σε αυτό το μουσικό αποθησαύρισμα με 16 τραγούδια που ενώνει το παρελθόν με το παρόν συντελούν με σπουδαίες ερμηνείες οι: Χάρης Καβαλλιεράτος, Barbara Sauter, Βασίλης Νικολαΐδης, Γιώργος Φιλιππάκης, Θεοδώρα Μπάκα, Μαρία Θωίδου, Άννα Καραγεωργιάδου, Σπύρος Σακκάς, Παιδική χορωδία Εκπαιδευτηρίων Γιάννη Τσιαμούλη.
Φωνητικά, χορωδία: Barbara Sauter, Sisi Rada, Γιώργος Φιλιππάκης, Αργύρης Αμίτσης. Η συμμετοχή του ίδιου του Νικολαΐδη σε παλαιότερες ηχογραφήσεις προσδίδει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα στο έργο.
Παίζουν οι μουσικοί: Γιώργος Φιλιππάκης (φλάουτο), Barbara Sauter (βιολί, φλογέρα), Γιάννης Καραγιάννης (ακορντεόν), Χρίστος Τσιαμούλης (νέι, ούτι), Θόδωρος Κοτεπάνος, Τάκης Φαραζής (πιάνο), Δημήτρης Παπαδημητρίου (ακορντεόν), Γιάννης Παπαγιάννης (όμποε), Γιάννης Κερκύρας (κόρνο), Σπύρος Γατζίας (τρομπόνι), Νίκος Ζερβόπουλος (τούμπα), Χάρης Καβαλλιεράτος (κιθάρα),
Konrad Καβαλλιεράτος (ηλ. κιθάρα, κρουστά), Αργύρης Αμίτσης (κρουστά), Βασίλης Παπαβασιλείου, Μιχάλης Σουλάκης (κοντραμπάσο).
Μια δισκογραφική παρακαταθήκη αφιερωμένη στην ανεκτίμητη κληρονομιά του ελληνικού τραγουδιού.
Η Πυξιδοθήκη κυκλοφορεί σε μια ιδιαίτερα πλούσια και φροντισμένη έκδοση. Εικαστικό υλικό, φωτογραφίες και εικόνες – συμφραζόμενα των τραγουδιών είναι διάσπαρτες στις σελίδες του βιβλίου – cd, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μετρονόμος.
Ένα ακόμα συλλεκτικό ηχογράφημα από τους «Χάνομαι γιατί ρεμβάζω» που δεν πρέπει να λείπει από τη δισκοθήκη μας.
Καλή σας ακρόαση.
Λιάνα Μαλανδρενιώτη
Οι Μπρανκαλεόνε της άνοιξης
Ο Φοίβος Δεληβοριάς με αφορμή την Πυξιδοθήκη γράφει για τους «Χάνομαι γιατί ρεμβάζω»
Υπάρχει μια μικρή –και εκλεκτή– δράκα στη μεγάλη πορεία των ποιητών, των μουσικών, των ζωγράφων, των κινηματογραφιστών που συναντάμε όλοι στον δρόμο προς τον εαυτό μας. Μια υπέροχη, θρασεία μειοψηφία, που σε πείσμα της ιστορικής βίας, σε πείσμα της ροπής των κτισμάτων προς την παρακμή και τη φθορά, σε πείσμα της μεγάλης πικρόχολης, της ανθρωπότητας, αυτή ζει ταγμένη στην ομορφιά, σ’ αυτό που κρατάει για πάντα, αλλά φαίνεται λίγο, ίσα που κάνει την εμφάνισή του στα καημένα τα μάτια μας.
Πεισματωμένοι έφηβοι που ανεβαίνουν στον τοίχο με τους τσιμεντόλιθους για να δουν ένα γυμνό σώμα, μια βακχική ανοιξιάτικη σκηνή. Μικρά παιδιά που φεύγουν από την οικογενειακή γιορτή και πάνε στο παραδίπλα δωμάτιο, μυρίζουν τα έπιπλα και τα συρτάρια. Γριές που αφήνουν την ανάμνηση να τους φυσήξει τα μαλλιά, καθώς ένα εγγονάκι απομακρύνεται στη θάλασσα.
Την ώρα που ο επικός ποιητής ψάχνει τον ηγέτη που θα ακολουθήσει με το ταμπουρίνο του, την ώρα που ο πεισιθάνατος σκηνοθέτης μας αναδεικνύει λυτρωτικά τον τρόπο που μας σκοτώνουν τα λεφτά, την ώρα που η μελαγχολική στιχοπλόκος παραπονιέται για το σύντομο του βίου, η θρασεία αυτή παρέα βρίσκεται σε ένα κήπο και πίνει το κρασί της γύρω απ’ τα βουΐσματα των μελισσών, κοιτάζει μες στα σπλάχνα του αρνιού, κάνει το μοναδικό μαγεμένο δευτερόλεπτο της μέρας εποποιία, τοιχογραφία, συμφωνία και φιλαρμονική.
Ποιοι ανήκουν σ’ αυτή τη δράκα; Σίγουρα η Σαπφώ, σίγουρα ο Εμπειρίκος, σίγουρα ο Απολιναίρ, ο Φελίνι του Αμαρκόρντ, ο Ελύτης κι ο Μπρασένς, ο Ματίς και ο Αλμπέρ Λαμορίς, οι Μπιτλς και η Τζόνι Μίτσελ, οι Fairport Convention και ο Ίταλο Καλβίνο.
Οι σουρεαλιστές στο μανιφέστο τους, προσπάθησαν να καταγράψουν την πορεία και την πνευματική περιπέτεια αυτής της τολμηρής παρέας, αυτών των Μπρανκαλεόνε της άνοιξης.
Αν κάποιος, ωστόσο, ευαίσθητος πνευματικός ληξίαρχος κατέγραφε πόσοι και ποιοι δημιουργοί στην ιστορία έταξαν τη ζωή τους σ’ αυτό το κυνήγι της ποιητικής χρυσόμυγας θα έβαζε σίγουρα μεταξύ των πιο αφοσιωμένων τους «Χάνομαι γιατί ρεμβάζω».
Τους άκουγα μικρός στο ραδιόφωνο, μέσα στην πηχτή ελαφρολαϊκότητα και το αργοπορημένο ροκ που κονταροχτυπιούνταν νύχτες και μεσημέρια για τόσον πολύ καιρό. Και άστραφταν σα βότσαλα ο ήχος τους και τα αγαθά τους –με την αρχαιοελληνική έννοια– λόγια. Το φλάουτο του Φιλιππάκη, το βιολί της Σάουτερ, το κόρνο του Κερκύρα, το βράχνιασμα και τα φτερωτά ακόρντα του Καβαλλιεράτου, τα μαντολίνα του Αμίτση. Μου άρεσαν και πάρα πολύ οπτικά. Στις ελάχιστες τηλεοπτικές εμφανίσεις τους μου φαίνονταν στιλάτοι και αέρινοι, ακριβώς επειδή ήταν απολύτως ελεύθεροι απ’ τις μόδες κι απ’ τα τρέχοντα. Το μουστάκι κι η ελιά πάνω απ’ το μάτι, τα σπαστά, όμορφα μαλλιά του Χάρη, το κασκέτο του Γιώργου, τα ξανθά στάχια γύρω απ’ το πρόσωπο της Μπάρμπαρα.
Το «Καλωσόρισμα», ο «Διάφανος», τα τραγούδια με τη Γαλάνη, η «Ελενίτσα η Κολυμβήτρια» παιζόντουσαν παντού και ήταν ένα θαυμάσιο συνονθύλευμα Επτανήσου, αθηναϊκού ρεμπέτικου, σαραμπάντας του 16ου αιώνα και αρχαιοελληνικών μελισμάτων.
Όταν άκουσα στο Σείριο του Χατζιδάκι πρώτη φορά το «Je Reviens Toujours», εκεί πια τους παρέδωσα για πάντα την καρδιά μου. Η σύνδεση με τον θαυμάσιο, τον χωρίς σύνορα κόσμο του Βασίλη Νικολαΐδη ήταν εκείνο που ξεκαθάριζε απολύτως το μουσικό και το ποιητικό τοπίο τους.
Το τραγούδι αυτό, ένα από τα μείζονα ελληνικά τραγούδια, ένας πραγματικός χάρτης της άνιμα του κάθε πραγματικού ποιητή, είναι –μαζί με τη φιλία και την ατέλειωτη συνεργασία των δύο κόσμων– το επίκεντρο και της Πυξιδοθήκης. Σε μια μαγευτική αφήγησή του, ο Νικολαΐδης μας λέει για τη σχέση του τραγουδιού του με το Αερόστατο από την «Αργώ» του Εμπειρίκου. Ε, λοιπόν, αυτά που μπορεί να δει κανείς απ’ αυτό το αερόστατο είναι το point of view αυτού εδώ του έργου.
Ο δίσκος και το βιβλίο ανοίγουν με δύο προπόσεις του Καβαλλιεράτου, δύο έξοχες μουσικοποιητικές αφιερώσεις στον ραψωδό Νικολαΐδη που «στις στροφές του ζουν ακόμα τα συνήθεια της Ιλιάδας».
Κι αυτό που ακολουθεί –οι μαζεμένες τους, παλιότερες και νέες κοινές συναντήσεις του συγκροτήματος και του τραγουδοποιού– είναι αντάξιο ενός σπουδαίου δίσκου του Ντε Αντρέ ή μιας συλλογής του Εγγονόπουλου.
Γιατί ο Νικολαΐδης φέρνει στο παραδεισένιο απόγευμα των «Χάνομαι» την Ιστορία και τις αγωνίες της. Από τον Μεγαλέξανδρο στον Ισπανικό εμφύλιο κι από τη σφαγή των Καλαβρύτων στο κομμένο αυτί του Βαν Γκογκ, το αίμα που κυλάει στα ρυάκια των ιστορικών ποταμών είναι αυτό που στερεώνει τον Παράδεισο, που ευθύνεται για τα λουλουδάκια στους βράχους.
Είχα καιρό να ακούσω κάτι τόσο ωραίο, κάτι με τόσο δικό του περπάτημα, κάτι τόσο ελεύθερο και νενανικό, στην ισχνή, πια, έτσι κι αλλιώς ελληνική δισκογραφία. Το βιβλίο –με τη βοήθεια του Συλιβού– ένα κομψοτέχνημα.
Δεν θα γκρινιάξω για το τι τύχη μπορεί να έχει μια τέτοια εργασία στο αποσβολωμένο σήμερα. Γιατί, εδώ που τα λέμε, δεν με απασχολεί ιδιαίτερα το σήμερα. Άλλωστε, είναι προορισμένο να γίνει αύριο πάρα πολύ σύντομα. Κάθε κλεμμένη στιγμή του, όμως, θα είναι παντοτινή, για κάθε συνειδητό δραπέτη του χρόνου.
Γι’ αυτό κι εμένα το μόνο που με απασχολεί είναι κάποια στιγμή να μπω κι εγώ σε ένα απ’ τα όνειρα του Νικολαΐδη μαζί με τον Αλφαδύο, την Μαργαρίτα, την Παναγία και τον Χατζιδάκι. Να με έχει μελοποιήσει ο Φιλιππάκης, να με παίζει με την κιθάρα του ο Καβαλλιεράτος, να με σπρώχνει με το βιολί της η Σάουτερ.
Έτσι θα σωθώ κι εγώ, έτσι και το δικό μου ταξίδι θα μπει στην πυξιδοθήκη, έτσι θα πιω κι εγώ σαν κρασάκι τον Θάνατο και τη Δημοκρατία, έτσι θα πολιτογραφηθώ κι εγώ μέλος της θρασείας αυτής μειοψηφίας, των Μπρανκαλεόνε της άνοιξης.
Φοίβος Δεληβοριάς
