Το δικαίωμα στο άσυλο δεν είναι μια πρόσφατη νομική κατασκευή. Υπάρχει, με διαφορετικές μορφές, ήδη από την αρχαιότητα.
Είναι, διαχρονικά, ιερή η στιγμή που λαμβάνεται μια απόφαση για την προστασία ενός ανθρώπου. Το ίδιο ιερή είναι και η στιγμή που το κράτος αποφασίζει να συνεχίσει να προστατεύει, ανανεώνοντας την προστασία σε όσες και όσους εξακολουθούν να κινδυνεύουν. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η άρνηση προστασίας σε άνθρωπο που κινδυνεύει συνιστά ύβρη.
Το καθήκον της Υπηρεσίας Ασύλου παραμένει σοβαρό – αν όχι ιερό. Μόνο που πλέον η ύβρις δεν τιμωρείται από κάποια θεϊκή νέμεση. Είναι όλα σε ανθρώπινα χέρια. Οι κανόνες, η αλαζονεία και η τιμωρία. Το ερώτημα είναι σε ποια χέρια.
Πριν λίγες ημέρες, η Υπηρεσία Ασύλου αρνήθηκε την παροχή προστασίας στον ελληνικής καταγωγής Γιάννη Βασίλη Γιαϊλαλί. Η απόφαση πυροδότησε αντιδράσεις από ανθρώπους που δεν συνηθίζουν να τοποθετούνται υπέρ αιτούντων άσυλο.
Οι αντιδράσεις οδήγησαν τον υπουργό Πλεύρη σε ανακοίνωση με την οποία ζήτησε «άμεση πλήρη ενημέρωση και διερεύνηση», επισημαίνοντας ότι η Υπηρεσία Ασύλου λειτουργεί αυτοτελώς και ότι ο ίδιος δεν μπορεί να γνωρίζει τις λεπτομέρειες της υπόθεσης. Δήλωσε, πάντως, ότι παρέμβαση μπορεί να γίνει μόνο μετά την εξέταση του αιτήματος σε δεύτερο βαθμό.
Ο υπουργός δεν ένιωσε την ίδια ανάγκη για δημόσιες απαντήσεις στο ρεπορτάζ των δημοσιογράφων Κακαουνάκη – Κουκουμάκα στην Καθημερινή, που αφορούσε ανακλήσεις και απορρίψεις αιτήσεων ασύλου τούρκων πολιτών. Το ρεπορτάζ κατέγραφε 44 περιπτώσεις ανάκλησης. Τρεις από αυτές, που ερεύνησαν οι δημοσιογράφοι, αφορούσαν πρόσωπα που διώκονται στην Τουρκία ως γκιουλενιστές και είχαν λάβει καθεστώς διεθνούς προστασίας.
Το ποσοστό αναγνώρισης τούρκων πολιτών εμφανίζει σημαντική μεταβολή τα τελευταία έτη, χωρίς να έχει δοθεί σαφής δημόσια αιτιολόγηση για τη μεταβολή αυτή. Έχουν διατυπωθεί αναφορές περί «παραβατικού προφίλ» ορισμένων αιτούντων, που συνδέονται με υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος. Όμως η επίκληση ενός γενικού χαρακτηρισμού δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει μια συνολική μεταβολή ποσοστών. Ο υπουργός ερωτήθηκε πρόσφατα στη Βουλή. Δεν έδωσε συγκεκριμένη απάντηση.
Σύμφωνα με non paper του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, που αναπαράχθηκε σε πολλά μέσα ενημέρωσης, μετά από εντολή που έδωσε ο υπουργός Θάνος Πλεύρης αυξήθηκαν οι ανακλήσεις ασύλου. Αναφέρθηκαν 196 ανακλήσεις το 2025 και προαναγγέλθηκαν άλλες 33 για τις οποίες ξεκίνησε ήδη η διαδικασία. Στο non paper αναφέρονται διάφορες χώρες προέλευσης των υπό έλεγχο προσφύγων, όχι όμως η Τουρκία – αναφέρεται, μεταξύ άλλων, το Πακιστάν.
Αν η αμεροληψία είναι βασική προϋπόθεση ενός δίκαιου συστήματος ασύλου, εξίσου σημαντική είναι και η μυστικότητα της διαδικασίας. Παρ’ όλα αυτά, πληροφορηθήκαμε ότι ξεκίνησε η διαδικασία ανάκλησης για τον Τζαβέντ Ασλάμ σχεδόν πριν το μάθει ο ίδιος.
Από την εποχή της «απαγωγής των Πακιστανών» έως σήμερα, ο πρόεδρος της Πακιστανικής Κοινότητας «Ενότητα» έχει απασχολήσει την επικαιρότητα, άλλοτε θετικά και άλλοτε αρνητικά. Είτε γιατί η κοινότητα συνέδραμε τους πλημμυροπαθείς της Μάνδρας, είτε γιατί ο ίδιος κατέθεσε στη δίκη της Χρυσής Αυγής, είτε για δηλώσεις –ή φερόμενες δηλώσεις– που κρίθηκαν «προκλητικές». Τίποτα από αυτά, όμως, δεν συνδέεται με την προσφυγική ιδιότητα.
Ένας πρόσφυγας μπορεί να είναι αντιπαθής και να παραμένει πρόσφυγας.
Ο Τζαβέντ Ασλάμ απέκτησε το 2021 την προσφυγική ιδιότητα. Είναι γνωστό ότι προηγουμένως κατείχε άδεια διαμονής ως στερούμενος διαβατηρίου. Είναι επίσης γνωστό ότι το κράτος καταγωγής του ζήτησε την έκδοσή του για αδικήματα που σχετίζονται με διακίνηση ανθρώπων – αίτημα που απορρίφθηκε από την ελληνική Δικαιοσύνη, μέχρι τον Άρειο Πάγο.
Η προσφυγική του ιδιότητα επιβεβαιώθηκε τον Απρίλιο του 2025, όταν η Υπηρεσία Ασύλου έλεγξε εκ νέου αν εξακολουθούν να πληρούνται οι προϋποθέσεις αναγνώρισης. Σε ένα χρόνο από σήμερα, εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία που μόλις ξεκίνησε, η Υπηρεσία θα ελέγξει ξανά. Δεν έχει δημοσίως εξηγηθεί ποια ουσιαστική μεταβολή επέβαλε τον επανέλεγχο σε αυτή τη χρονική στιγμή.
Ο Τζαβέντ Ασλάμ ζει περίπου 30 χρόνια στην Ελλάδα. Είναι ένας από τους ελάχιστους αναγνωρίσιμους μετανάστες ή πρόσφυγες στη χώρα, με δημόσια πολιτική δράση. Στις δημοκρατίες, η πολιτική δράση δημιουργεί συμπάθειες και αντιπάθειες –κάποιες φορές και έντονη πόλωση.
Δεν είναι όμως γνήσια πόλωση όταν από τη μία πλευρά βρίσκεται μια κυβέρνηση και από την άλλη ένας πρόσφυγας.
Γιατί όταν οι κανόνες γίνονται εργαλείο τιμωρίας, τότε η ύβρις δεν είναι πια αρχαία τραγωδία – είναι διοικητική πράξη.
Φωτογραφία: Έφη Σκάζα / Eurokinissi
