Στις 7 Οκτωβρίου, καθώς ο τυφώνας Μίλτον απείχε μόλις λίγες μέρες πριν χτυπήσει στην Τάμπα της Φλόριντα, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι εξέδωσαν μια τρομακτική προειδοποίηση που αφορούσε τους κατοίκους στις ζώνες εκκένωσης: «Αν επιλέξετε να μείνετε, θα πεθάνετε…».
Αλλά το να φύγει κάποιος από το σπίτι για να αποφύγει έναν τυφώνα χαρακτηρισμένο ως κατηγορίας 5 δεν είναι δυνατό για όλους. Όταν οι άνθρωποι δεν εγκαταλείπουν τα σπίτια τους λόγω καταστροφών, παρά τις προειδοποιήσεις από κυβερνητικούς αξιωματούχους, υπάρχουν συνήθως δύο λόγοι για τους οποίους δεν το κάνουν, σύμφωνα με την Κάρα Κουίτ, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Ανθρώπινης Οικολογίας του Πανεπιστημίου Rutgers: Είτε δεν πιστεύουν ότι κινδυνεύουν είτε υπάρχουν περιστασιακά ή δομικά στοιχεία που τους εμποδίζουν να το κάνουν.
Στην περίπτωση του τυφώνα Μίλτον, η Κουίτ επισήμανε ότι η πρώτη πιθανότητα είναι μάλλον πολύ μικρή, καθώς σειρά αξιόπιστων αξιωματούχων ήταν κατηγορηματικοί σχετικά με τις τρομερές συνέπειες της επιλογής για παραμονή. Αλλά για τη δεύτερη εκδοχή, υπάρχουν μια σειρά από στοιχεία:
1. Το κόστος μετακίνησης
Μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που κλήθηκαν να εκκενώσουν κατά τη διάρκεια του τυφώνα Χάρβεϊ, ξόδεψαν περίπου 1.200 δολάρια κατά μέσο όρο για την εκκένωση, και ακόμα περισσότερα αν έπρεπε να μείνουν σε ξενοδοχεία. Παράλληλα, μια εκτίμηση του 2023 από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έδειξε ότι σχεδόν το 40% των Αμερικανών δεν μπορούσε να καλύψει δαπάνη έκτακτης ανάγκης 400 δολαρίων σε μετρητά.
Για την εκκένωση με ιδιωτικό αυτοκίνητο, οι πολίτες πρέπει να μπορούν να πληρώσουν για φυσικό αέριο, ξενοδοχείο, φαγητό, με την προϋπόθεση ότι το αυτοκίνητό τους είναι σε λειτουργική κατάσταση. Εάν εκκενώσουν μέσω αεροπλάνου, θα πρέπει να πληρώσουν για τα προαναφερθέντα έξοδα, μαζί με το κόστος αεροπορικού εισιτηρίου, με την προϋπόθεση ότι μπορούν να φτάσουν σε αεροδρόμιο. Επιπλέον ορισμένες αεροπορικές εταιρείες κατηγορήθηκαν για εκτίναξη των τιμών των αεροπορικών εισιτηρίων.
Η Σιέρα Τσενιέ, συγγραφέας και ιστορικός από τη Νέα Ορλεάνη, υπογράμμισε ότι οι ανισότητες επιδεινώθηκαν από τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. «Οποιαδήποτε κοινωνικοοικονομική ανισότητα που ενυπάρχει εντείνεται κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής», είπε. «Είναι πάντα οι πιο ευάλωτες κοινότητες που υποφέρουν περισσότερο».
2. Χωρίς προορισμό
Πολλά από τα καταφύγια, τα ξενοδοχεία και τα ενοικιαζόμενα σπίτια στα οποία θα μπορούσαν να καταφύγουν οι άνθρωποι στη Φλόριντα είναι ήδη γεμάτα λόγω του τυφώνα Έλεν.
Η Στέισι Γουίλετ, καθηγήτρια Διαχείρισης Έκτακτων Αναγκών και Εσωτερικής Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο του Akron, είπε ότι η έλλειψη προκαθορισμένων χώρων για εκκένωση μπορεί να αποτρέψει τους ανθρώπους να εκκενώσουν. «Η εκκένωση κατόπιν καλέσματος είναι ένας από τους ισχυρότερους τρόπους για να πείσουμε τους ανθρώπους να εκκενώσουν», είπε. «Αν έχουν ένα μέρος να πάνε, αν ξέρουν ότι έχουν ένα σπίτι σε μια ασφαλή ζώνη – απλώς μερικές φορές το να πρόκειται για γνώριμο μέρος είναι αρκετό για να τους κάνει να μετακινηθούν νωρίτερα».
Ωστόσο, μερικοί άνθρωποι πρέπει να βρουν καταλύματα χωρίς να έχουν δίκτυο υποστήριξης από οικογένεια ή φίλους. Εάν τα καταφύγια σε άμεσα προσεγγίσιμη απόσταση και τα ξενοδοχεία είναι γεμάτα, αυτοί οι άνθρωποι πρέπει είτε να διανύσουν πολύ μεγάλες αποστάσεις είτε απλώς να προσπαθήσουν να διαλάθουν της καταιγίδας.
3. Αναπηρία
Για τα άτομα που είναι ικανά για αυτόνομη μετακίνηση, οι ειδικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία ή των ασθενών κατά τη διάρκεια εκκενώσεων μπορεί να μην είναι εύκολο να γίνουν κατανοητά. «Αν έχετε κάποια αναπηρία και δεν έχετε προσβάσιμο μέρος για να εκκενώσετε ή δεν έχετε όχημα, η διαδικασία της εκκένωσης καθίσταται ιδιαίτερα δύσκολη», είπε ο Κουίτ. «Πρέπει να εξασφαλίσετε βοήθεια που να μπορεί να μετακινήσει, ας πούμε, ένα αναπηρικό καροτσάκι ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να είναι απαραίτητο για την αναπηρία σας. Αυτές οι ανάγκες μπορεί να αποτελούν απλά υποκατηγορίες μιας συνισταμένης αναγκών».
4. Κατοικίδια
Ορισμένα καταφύγια δεν είναι φιλικά προς τα κατοικίδια και αυτά που είναι, μπορεί να έχουν περιορισμό στον αριθμό ή τους τύπους των κατοικίδιων που δέχονται, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να μείνουν πίσω για να φροντίσουν τα κατοικίδια ζώα τους. «Μερικές φορές οι άνθρωποι μένουν για να προστατεύσουν τα ζώα που δεν μπορούν να πάρουν μαζί τους. Σε αγροτικές περιοχές ίσως όχι κατοικίδια, αλλά ζώα φάρμας. Αισθάνονται την ευθύνη τους», είπε η Κουίτ.
5. Φόβος μόνιμου εκτοπισμού
Υπολογίζεται ότι 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι εκκένωσαν τη Λουιζιάνα πριν από τον τυφώνα Κατρίνα, αλλά πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους δεν μπόρεσαν να επιστρέψουν. Για μερικούς, ειδικά για εκείνους που έχουν βιώσει μια φυσική καταστροφή που επέφερε εκτοπισμό στο παρελθόν, ο φόβος να φύγουν και είτε να μην μπορέσουν να επιστρέψουν είτε να επιστρέψουν και να μην έχει μείνει τίποτα πίσω, είναι αρκετός για να τους ωθήσει στην επιλογή της μη εκκένωσης. «Είναι σημαντικό να μπορούν να μεταφερθούν μαζικά πολίτες, αλλά ποιος ξέρει πώς θα τα καταφέρνουν χώρια από τις οικογένειές τους, κάτι που ξέρουμε ότι συμβαίνει. Πόσο καιρό θα λείπουν; Δεν μπορούν να ξέρουν τις επιπτώσεις από αυτές τις διαφορετικές καταιγίδες», είπε η Τσενιέ. «Ποια είναι η στρατηγική γύρω από τη διασφάλιση ότι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στα σπίτια τους και έχουν δικαίωμα να επιστρέψουν;»
* Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του Guardian στις 9.10.24
