Μια νέα, μεγάλη κοινωνική «πληγή» έχουν ανοίξει τα πεντάμηνα προγράμματα Κοινωφελούς Απασχόλησης, όπως είναι και ο επίσημος χαρακτηρισμός τους, στο πλαίσιο της «επέλασης» των κάθε λογής ευέλικτων μορφών εργασιακών σχέσεων. Οι πρόσφατες κινητοποιήσεις των «πενταμηνιτών» έφεραν το θέμα στην επικαιρότητα. Θύμισαν εικόνες από το πρόσφατο παρελθόν με τα δεκάδες χιλιάδες «stage» που κάλυπταν πάγιες και διαρκείς ανάγκες και, φυσικά, τις κυβερνήσεις της περιόδου των «παχέων αγελάδων» να επιχειρούν μέσα από προγράμματα, τάχα, απόκτησης επαγγελματικής εμπειρίας να «εγκλωβίσουν» ψήφους.
Η ιστορία, λοιπόν, μοιάζει να επαναλαμβάνεται πάντα σε βάρος των πολιτών οι οποίοι, με την ανεργία να έχει φτάσει κατά τη διάρκεια των μνημονιακών ετών σε ποσοστά πρωτοφανή για μια χώρα η οποία δεν βρίσκεται σε εμπόλεμη περίοδο (κυμαίνεται πάνω από το 25%), δικαίως αναζητούν ακόμη και μια θέση προσωρινή, χωρίς έστω και τα βασικά δικαιώματα και με αμοιβές – «ρεγάλο». Την Τετάρτη 23 Δεκεμβρίου, οι εικόνες από την τελευταία κινητοποίηση των απασχολουμένων στα πεντάμηνα προγράμματα Κοινωφελούς Απασχόλησης, τα οποία έληξαν πριν από λίγες ημέρες, «θύμισαν» τις κοινωνικές αντιδράσεις που προκάλεσαν τα «stage» από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και σχεδόν καθόλη τη διάρκεια της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα.
Οπως θα θυμούνται όσοι είχαν περάσει από το ρόλο των «σταζιέρς», οι κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΝΔ της υπό εξέταση περιόδου χρησιμοποίησαν τα συγκεκριμένα προγράμματα απόκτησης επαγγελματικής εμπειρίας για ψηφοθηρικούς λόγους και, στο τέλος, το 2009, τα αμαύρωσαν μετατρέποντας στα μάτια της κοινής γνώμης τα «θύματα» (όσους εντάχθηκαν στα «stage») σε «θύτες». Η «πληγή» των «stage» είναι ανοικτή ακόμη και σήμερα, αφού στα δικαστήρια εκκρεμούν προσφυγές από πολλούς εξ αυτών οι οποίοι, μέσα από αυτά τα προγράμματα, χωρίς καν ασφάλιση, κάλυπταν επί σειρά ετών πάγιες και διαρκείς ανάγκες.
Μακρά ιστορία με κοντά ποδάρια
Είναι, επίσης, «νωπές» στη μνήμη οι δηλώσεις του τέως πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου ο οποίος, λίγο πριν αποφασίσει τη σύναψη του πρώτου μνημονίου, το 2010, είχε δηλώσει ότι αντίστοιχα προγράμματα δεν θα προωθούνταν ξανά. Ομως, η πραγματικότητα σύντομα τον διέψευσε.
Τα στελέχη της κυβέρνησης του ΓΑΠ ήταν αυτά τα οποία πρότειναν και προώθησαν τα πεντάμηνα προγράμματα Κοινωφελούς Απασχόλησης. Τα προγράμματα αυτά άρχισαν να υλοποιούνται μετά τις εκλογές του 2012. Η συγκυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου τα έθεσε σε εφαρμογή βάζοντας για 5 μήνες, και σε ορισμένες περιπτώσεις για 6 μήνες, ανέργους σε θέσεις εργασίας μέσω των οποίων κάλυπταν πάγιες και διαρκείς ανάγκες, έχοντας ασφάλιση και λαμβάνοντας τους κατώτατους «μνημονιακούς» μισθούς (510,09 ευρώ το μήνα μικτά για τους κάτω των 25 ετών και 586 ευρώ το μήνα, μικτά, για τους μεγαλύτερους ηλικιακά).
Για τη συνέχιση αυτών των προγραμμάτων και το 2015 είχαν δεσμευτεί κοινοτικά κονδύλια πριν από τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου του 2015. Ετσι, μέσα στην τρέχουσα χρονιά, περισσότεροι από 30.000 άνεργοι, εγγεγραμμένοι στα μητρώα του ΟΑΕΔ, τοποθετήθηκαν με βάση συγκεκριμένα κριτήρια σε θέσεις πεντάμηνης, προσωρινής απασχόλησης, χωρίς όμως ελπίδα για το «αύριο», όπως προβλεπόταν εξαρχής από τις Δημόσιες Προσκλήσεις.
Μονιμοποίηση για κάλυψη διαρκών αναγκών
Το μήνυμα της ανάγκης σταθερούς, αξιοπρεπούς και με εργασιακά δικαιώματα απασχόλησης, εξέπεμψαν οι διαμαρτυρόμενοι έξω από το υπουργείο Εργασίας, την περασμένη Τετάρτη, ζητώντας τη μονιμοποίηση τους αφού, ως επί το πλείστον, κάλυψαν πάγιες και διαρκείς ανάγκες σε ΟΤΑ αλλά και φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Οι συμβάσεις πεντάμηνης απασχόλησης τους έληξαν λίγες ημέρες πριν, με αποτέλεσμα να βρεθούν ξανά στο δρόμο, χωρίς δουλειά και σε μια αγορά εργασίας η οποία διαρκώς συρρικνώνεται.
Το ζητούμενο, φυσικά, είναι να μπει ένα τέλος σε όλα τα προγράμματα – «ασπιρίνες» τα οποία διαιωνίζουν το φαινόμενο κάλυψης πάγιων και διαρκών αναγκών μέσα από ευέλικτες μορφές απασχόλησης, με θέσεις προσωρινής απασχόλησης και αμοιβές οι οποίες κυμαίνονται στο όριο της φτώχειας. Ειδάλλως, σε κοινωνικό επίπεδο θα δημιουργούνται διαρκώς νέες «πληγές», όπως συνέβη με τα «stage» και όπως ισχύει με τα λεγόμενα «πεντάμηνα».
