Του Θάνου Χατζόπουλου
Η συζήτηση στη Βουλή για το νομοσχέδιο με τα προαπαιτούμενα ήταν μια καλή ευκαιρία για να βγουν χρήσιμα συμπεράσματα για τα περιθώρια άσκησης πολιτικής από τον ΣΥΡΙΖΑ. Συμπεράσματα που πρέπει να βγάλουν όλοι εντός και εκτός του κόμματος, αλλά με σταθερή αναφορά σε μια Αριστερά που μάχεται, διεκδικεί και θέλει να κυβερνήσει εκπροσωπώντας τα συμφέροντα των πολλών απέναντι στην ολιγαρχία των πλουσίων.
Γιατί τώρα πλέον είναι φανερό πως άλλα περιθώρια δεν υπάρχουν. Η συμφωνία του Ιουλίου δεν ήταν ένας οδυνηρός μεν συμβιβασμός, με ημερομηνία λήξης δε. Τίποτε σ’ αυτήν, τουλάχιστον όσον αφορά τις επιδιώξεις του κουαρτέτου, δεν προδικάζει πως θα υπάρχει έξοδος από τη μνημονιακή επιτροπεία, έστω και στο απώτερο μέλλον. Εκείνο που θέλουν οι δανειστές από την κυβέρνηση είναι να την εφαρμόσει με τις λιγότερες δυνατές κοινωνικές αντιστάσεις, καθώς οι πρόσφατες εκλογές έδειξαν πως καμία άλλη από τις «παλιές» πολιτικές δυνάμεις δεν μπορεί να αναλάβει αυτόν το ρόλο.
Με αυτά τα δεδομένα πρέπει να αρχίζει οποιαδήποτε συζήτηση για μέτρα, πολιτικές και εναλλακτικές λύσεις με «αριστερό πρόσημο». Σ’ αυτό το πλαίσιο τι καινούργιο έχει να προσφέρει η συζήτηση στη Βουλή; Πολλά, και τα περισσότερα από αυτά εξόχως αρνητικά.
Λάθος επιχειρήματα
Ο Αλ. Τσίπρας στις ομιλίες του στη διαδικασία της ψήφου εμπιστοσύνης αναγνώρισε πως η συμφωνία περιέχει πολλά επιβαρυντικά μέτρα, αλλά είναι αναγκαίο «σκαλοπάτι». Δεν προσπάθησε να βρει ελαφρυντικά. Όμως τις τελευταίες μέρες η φρασεολογία τουλάχιστον ενός τμήματος υπουργών και βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ κινήθηκε σε διαφορετικό μήκος κύματος, το οποίο έχει μεγάλες δόσεις κυνισμού και αμοραλισμού. «Η κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ εκτιμά ότι το πολυνομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει μέτρα υπερφορολόγησης ή σκληρά», δήλωσε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμελλος. «Τι χειρότερο έχουν τα μέτρα του πολυνομοσχεδίου από το e-mail Χαρδούβελη» αναρωτήθηκε ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ Αθανάσιος Παπαδόπουλος, για να συμπληρώσει ο Ευκλείδης Τσακαλώτος: «Θα περίμενα να είστε φειδωλοί με την κριτική σας», είπε απευθυνόμενος σε ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, «τους νόμους που ψηφίσατε το 2010 και το 2012 σχετικά με τις συντάξεις εφαρμόζουμε».
Η πρώτη δήλωση είναι μνημείο κυνισμού και αμοραλισμού και δεν έχει καμία θέση στην επιχειρηματολογία του ΣΥΡΙΖΑ. Αν έχουμε αρχίσει να εθελοτυφλούμε σε τέτοιο βαθμό, τότε δεν υπάρχει περίπτωση να κάνουμε «ριζοσπαστικά πράγματα», όπως υποσχέθηκε ο υπουργός Οικονομικών. Οι δύο άλλες τείνουν να μοιάζουν επικίνδυνα με το δόγμα Κουτσόγιωργα και το αλήστου μνήμης «δεν δικαιούστε δια να ομιλείτε». Η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να στηρίζεται στο άλλοθι πως η πολιτική των κυβερνήσεων Σαμαρά-Βενιζέλου ήταν πολύ χειρότερη. Μα γι’ αυτό ψήφισε τον ΣΥΡΙΖΑ ο κόσμος. Για να την αλλάξουμε, επειδή ήταν ολέθρια για τους «από κάτω».
Πίεση και εξαναγκασμός
Με μεγάλη δόση επιείκειας ας αποδώσουμε δηλώσεις όπως οι παραπάνω στην αμηχανία και στην ψυχολογική φόρτιση, που αναμφισβήτητα έχουν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ. Γιατί υπήρξαν άλλες δηλώσεις που είναι πολύ πιο σημαντικές, καθώς φανερώνουν το μέγεθος της πρόκλησης για την κυβέρνηση. Τόσο ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ Χρήστος Μαντάς όσο και ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Τρύφων Αλεξιάδης αποκάλυψαν πως οι πιέσεις των δανειστών είναι ασφυκτικές, δεν σταμάτησαν ούτε στιγμή και έχουν συμβάλει να γίνουν σκληρότερες πολλές ρυθμίσεις ή να αποσυρθούν μέτρα που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν τις επιπτώσεις τους. «Οι δανειστές ήθελαν να καταργήσουν οριστικά τις 100 δόσεις. Δόθηκε πολύ μεγάλη μάχη με επιδίωξη οι περίπου ένα εκατομμύριο οφειλέτες που έχουν ενταχθεί στη ρύθμιση να παραμείνουν σ’ αυτήν», είπε ο Χρήστος Μαντάς και πρόσθεσε: «Η διαπραγμάτευση συνεχίζεται μέχρι την τελευταία στιγμή με πολύ πιεστικούς όρους, με πολλά ανοικτά μέτωπα».
«Οι δανειστές μπλοκάρουν τον έλεγχο σε λίστες και φακέλους», αποκάλυψε ο Τρύφων Αλεξιάδης αναφερόμενος στον κίνδυνο παραγραφής –όσον αφορά τον φορολογικό έλεγχο– κυρίως της λίστας Λαγκάρντ. Οι δανειστές, είπε, εμφανίζονται σφόδρα αρνητικοί στο να δοθεί νομοθετικά παράταση στις ανέλεγκτες ή υπό εξέλιξη υποθέσεις που χειρίζονται οι ελεγκτικές αρχές, μεταξύ των οποίων και η λίστα, την ώρα που γνωρίζουν ότι οι περισσότερες παραγράφονται οριστικά στο τέλος του έτους. Μετά την ψήφιση του νέου Μνημονίου τον Αύγουστο η κυβέρνηση είναι δεσμευμένη και δεν μπορεί να νομοθετήσει μονομερώς, χωρίς την έγκριση της πρώην τρόικας και νυν κουαρτέτου, πρόσθεσε. Η αποκάλυψη αυτή προκάλεσε πολλές συζητήσεις και ο Τρ. Αλεξιάδης διαβεβαίωσε πως η κυβέρνηση θα φέρει νομοθετική ρύθμιση, ώστε όλες οι υποθέσεις να ελεγχθούν και να μην παραγραφούν, διαβεβαίωση που επανέλαβε ο Αλ. Τσίπρας το βράδυ της Παρασκευής.
Είναι αυτονόητο πως η κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει σε αυτήν τη «μονομερή ενέργεια» και μάλιστα αύριο. Αλλά η δυνατότητα παράτασης του ελέγχου της λίστας δεν λύνει το πρόβλημα. Γιατί με τα προς ψήφιση προαπαιτούμενα δεν διασφαλίζεται η στελέχωση των ελεγκτικών μηχανισμών που έχουν αποδυναμωθεί με τα δύο προηγούμενα μνημόνια. Ταυτόχρονα, διατάξεις που περιλαμβάνονται στο πολυνομοσχέδιο προβλέπουν τη μεταφορά των ελέγχων για πολλές από τις ανέλεγκτες υποθέσεις φοροδιαφυγής μηδενίζοντας ουσιαστικά το όποιο έργο έχει γίνει μέχρι τώρα και εξαφανίζοντάς τες μέσα στον τεράστιο όγκο δουλειάς που έχουν οι λιγοστοί υπάλληλοι των ΔΟΥ.
Αν κάτι τέτοιο δεν γίνει ή καθυστερήσει κάτω από την πολιτική και χρονική πίεση των δανειστών να προχωρήσουν γρήγορα τα άλλα μεγάλα θέματα, όπως το Ασφαλιστικό που άνοιξε με τη δημοσιοποίηση του πορίσματος της Επιτροπής Σοφών, τότε το πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ θα είναι πολύ μεγάλο. Μπροστά στην πίεση που θα υφίστανται από τις περικοπές κυρίως τα λαϊκά στρώματα, το επιχείρημα πως με μια άλλη κυβέρνηση τα πράγματα θα ήταν χειρότερα δεν θα πείθει κανέναν.
Με άλλα λόγια: η κυβέρνηση δεν πρέπει να αρκείται στο να επαναλαμβάνει πως τα μέτρα που ψηφίζει αποτελούν υποχρέωση που απορρέει από τη συμφωνία της 13ης Ιουλίου και να διαβεβαιώνει πως αναζητεί ισοδύναμα, αλλά να καλλιεργεί το έδαφος για συγκρούσεις όπου χρειάζεται και να καλεί την κοινωνία να τη στηρίξει σ’ αυτές. Ιδίως σε μάχες όπως αυτή της λίστας Λαγκάρντ, που πέρα από την προφανή συμβολική και πολιτική σημασία της φαίνεται ότι αποτελεί επίδικο και εντός της Ελλάδας και των κρατικών μηχανισμών και όχι μόνο στη διαπραγμάτευση με τα τεχνικά κλιμάκια του κουαρτέτου. Σύμφωνα με πληροφορίες, ένα από τα κέντρα τη εκ των έσω υπονόμευσης της προσπάθειας της κυβέρνησης -μέσω του ΣΔΟΕ- να ελέγξει τη μεγάλη φοροδιαφυγή είναι ο μηχανισμός της Γενικής Γραμματείας Εσόδων, που ελέγχεται απευθείας από τους δανειστές.
Βαρύ φορτίο
Αφήσαμε ασχολίαστα τα μέτρα του πολυνομοσχεδίου. Όχι γιατί δεν τα θεωρούμε σημαντικά. Κάθε άλλο. Περιέχουν πολλές διατάξεις που προσθέτουν σημαντικά βάρη και αυτό πρέπει να σταματήσει. Η κυβέρνηση δεν μπορεί μόνο να νομοθετεί κάτω από την πίεση των δανειστών, χωρίς ταυτόχρονα να νομοθετεί αντίρροπα μέτρα. Ο χαρακτήρας του επείγοντος δεν μπορεί να αφορά μόνο τη διαδικασία ψήφισης των νομοσχεδίων που θέλει το κουαρτέτο. Πρέπει να αφορά και τα συμφέροντα και τις ανάγκες του κόσμου, που βλέπει ακόμη στον ΣΥΡΙΖΑ την ελπίδα.
