Οι εξελίξεις στο εσωτερικό και ο απόηχός του στις Βρυξέλλες
Η εβδομάδα που πέρασε, παρότι ξεκίνησε με ένα δημοψήφισμα που σήμανε την απόρριψη ενός σχεδίου συμφωνίας των δανειστών, τείνει να τελειώσει (όπως μαρτυρούν όλες οι ενδείξεις τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές) με την υπογραφή μιας συμφωνίας. Τι ήταν αυτό, που άλλαξε την ισορροπία των πραγμάτων; Το συντριπτικό και μάλλον μη αναμενόμενο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος.
Από τη στιγμή που δηλώθηκε η κυβερνητική πρόθεση διεξαγωγής δημοψηφίσματος, από την πλευρά των δανειστών, αλλά και των ομοφρονούντων της ημεδαπής, έγινε κάθε δυνατή προσπάθεια το αποτέλεσμά του να είναι τέτοιο, ώστε να μπορεί να ερμηνευτεί ως βαριά ήττα της κυβέρνησης, που θα συνεπιφέρει την κατάρρευσή της.
Για την επιτυχία αυτού του στόχου επιστρατεύτηκαν όλα τα μέσα, θεμιτά και αθέμιτα: από το κλείσιμο των τραπεζών και την τρομοκρατία των μεγάλων ιδιωτικών καναλιών, ως τη συνηγορία «προσωπικοτήτων» με συχνά θορυβώδη παρουσία στα δημόσια πράγματα, αλλά με ελάχιστο κύρος –όπως αποδείχθηκε.
Η ηγεσία της ΝΔ σε παρένθεση
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Το 62% του εκλογικού σώματος έκανε κάτι πολύ περισσότερο από το να αρνηθεί ένα συγκεκριμένο σχέδιο συμφωνίας. Αρνήθηκε να υπηρετήσει τα σχέδια εκείνα, που είχαν ως προϋπόθεση την άρση της εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση. Μια κυβέρνηση πρόσφατα εκλεγμένη, που δίνει αρκετές αφορμές για να την επικρίνεις , αλλά που ο κόσμος τη νιώθει δική του. Και αισθάνεται την ανάγκη να την υπερασπιστεί. Όσοι, λοιπόν, επεδίωκαν να δουν την επιρροή της κυβέρνησης να μειώνεται κάτω από το 40% της σημερινής εκλογικής δύναμης των κομμάτων που τη συναποτελούν, είδαν, αντίθετα, να αυξάνεται κατά τεκμήριο αυτό το ποσοστό κατά 50% και να ξεπερνάει το 60% του συνόλου.
Οι συνέπειες αυτού του αποτελέσματος άρχισαν ήδη να γίνονται ορατές εντός και εκτός των τειχών. Αντί για τις διασπάσεις των κυβερνητικών κομμάτων, για τις οποίες προσεύχονταν και τις οποίες επιδίωξαν, είδαμε τον κήρυκα της «αριστερής παρένθεσης», κ. Σαμαρά, να παραιτείται υπό την πίεση πραγμάτων και προσώπων. Και με την παραίτησή του να ανοίγει μια ουσιαστική πολιτική αντιπαράθεση εντός της ΝΔ, όχι μόνο για το ποιος θα είναι ο επόμενος πρόεδρος, αλλά για το ποια πολιτική μπορεί να διασώσει το κόμμα της αστικής τάξης. Μια αντιπαράθεση που δεν μπορεί παρά να εμπεριέχει και το ερώτημα: Είναι δυνατόν ένα κόμμα να διεκδικήσει την πλειονότητα του εκλογικού σώματος υπηρετώντας τυφλά τις υποδείξεις όλων εκείνων, που αντιστρατεύονται τα καλώς νοούμενα συμφέροντα του σώματος αυτού;
Η απάντηση είναι γνωστή: όχι. Η πίστη της ΝΔ στη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία και πρακτική είναι ασύμβατη με τις περιστασιακές προσπάθειες λεκτικών αναφορών στον «κοινωνικό φιλελευθερισμό» της κλασικής λαϊκής δεξιάς.
Η «ευρωπαϊκή παράταξη» σε αποδρομή
Συνοψίζοντας, το 62% του δημοψηφίσματος επιβεβαίωσε το γεγονός ότι, μετά την ταχύτατη συρρίκνωση του ΠΑΣΟΚ, την αποτυχία ανασύνταξης του «κεντρώου χώρου», την αδυναμία του Ποταμιού να αποκτήσει υπολογίσιμη δυναμική, η κατάσταση για τους δανειστές και το σκληρό πυρήνα των «εταίρων» τείνει να γίνει αδιέξοδη, αν επαληθευτούν και οι κίνδυνοι που απειλούν τη ΝΔ. Κίνδυνοι οι οποίοι γιγαντώνονται, ακριβώς γιατί ως κόμμα ταυτίζεται με τις αντιλήψεις και τις επιδιώξεις τους.
Ήδη το Ποτάμι έχει αρχίσει να ελίσσεται, παίρνοντας αποστάσεις από τη ΝΔ, ενώ υπάρχουν αρκετά σημάδια, που δείχνουν ότι η νέα ηγεσία του ΠΑΣΟΚ θα φροντίσει να αποσπάσει το κόμμα που απέμεινε από το ζημιογόνο εναγκαλισμό με τη ΝΔ. Με λίγα λόγια, το σχέδιο για μια δήθεν «ευρωπαϊκή παράταξη» μάλλον βαδίζει κατά κρημνού. Η ήττα ενός εθελόδουλου «ναι» το καθιστά επικίνδυνα μειοψηφικό μέσα στην κοινωνία.
Όσοι, λοιπόν, στις Βρυξέλλες και αλλαχού προβλέπουν μια σχετικά μακρά περίοδο πολιτικής κυριαρχίας του ΣΥΡΙΖΑ και των συμμάχων του, δεν μπορούν να ελπίζουν σε μια σύντομη ανάκαμψη των φίλιων δυνάμεων. Κι αυτό είναι αναγκασμένοι να το λάβουν σοβαρά υπόψη, παρότι δεν θα πάψουν να επιχειρούν την ανατροπή αυτής της δυσμενούς για τα σχέδιά τους κατάστασης.
Η τρομοκρατία γυρίζει μπούμεραγκ
Σε όλους αυτούς το 62% του δημοψηφίσματος έστειλε και ένα ακόμη μήνυμα, το οποίο είναι βέβαιο ότι το έλαβαν ήδη και το μελετούν: η συντριπτική πλειοψηφία του εκλογικού σώματος δεν τρομοκρατήθηκε, ούτε με την προπαγάνδα ούτε με τις κλειστές τράπεζες, ούτε με τις απειλές για κούρεμα καταθέσεων, ούτε με τη σκηνοθεσία του θρίλερ «πανικός στο σούπερ μάρκετ». Επιπλέον, σημαντικό τμήμα του 38%, που έκλινε προς το «ναι», δεν το έκανε από πεποίθηση, αλλά από δικαιολογημένο ή αδικαιολόγητο φόβο. Και ο φόβος δεν αποτελεί καθόλου καλή βάση εκκίνησης για την κατάκτηση της πλειοψηφίας.
Όσοι εχέφρονες απομένουν στις Βρυξέλλες ή το Βερολίνο, σίγουρα έχουν αρχίσει να σκέφτονται ότι οι υπερβολικές δόσεις τρομοκρατίας και απειλών εθίζουν στο ζην επικινδύνως, παρέχοντας τη σχετική ανοσία. Άσε που μπορεί να ωθούν και σε ρηξικέλευθες αποφάσεις. Αυτοί που αστόχαστα μας κανοναρχούν ότι το πραγματικό ερώτημα του δημοψηφίσματος ήταν «ναι ή όχι στο ευρώ», ίσως αντιλαμβάνονται τώρα ότι στρώνουν το δρόμο της εξόδου με πολύ μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα απ’ ό,τι εκείνοι, που υποτιμητικά καταγγέλλονται ως «λόμπι της δραχμής».
Όλα αυτά ανέδειξαν και τόνισαν τις υπαρκτές διαφορές στο εσωτερικό των δανειστών, ως προς τη σκληρότητα απέναντι στην Ελλάδα και ως προς τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα της απειλής με «γκρέξιτ». Δεν θα πάψουν να επιδιώκουν το σκοπό τους, που δεν είναι άλλος από την εξυπηρέτηση των ταξικών οικονομικών συμφερόντων που εκπροσωπούν σε βάρος της Ελλάδας και των πιο αδύνατων οικονομιών της ΕΕ. Ωστόσο, θα αναγκαστούν για μεγάλο διάστημα να δαπανήσουν χρόνο, χρήμα και φαιά ουσία, για την εξουδετέρωση ενός απρόσμενου παράγοντα: του συντριπτικού, για τις συγκεκριμένες συνθήκες, 62% του «όχι» στο δημοψήφισμα της περασμένης Κυριακής. Κι αυτό θα κάνει πιο δύσκολο και πιο αβέβαιο το δικό τους έργο, ενώ μπορεί να διευκολύνει τη δικιά μας αντίσταση στις επιθέσεις τους. Καθώς και την αντίσταση άλλων ευρωπαϊκών λαών, όπως ο ισπανικός, ο πορτογαλικός, ο ιρλανδικός, ο ιταλικός, ο γαλλικός… Αυτό το τελευταίο, για μια δύναμη της αριστεράς, που θέλει να σκέφτεται ευρωπαϊκά, δηλαδή διεθνιστικά, δεν θα έπρεπε να θεωρείται αμελητέο.
Χ. Γεωργούλας
