Ιζαμπέλα Χαμάντ «Αναγνωρίζοντας τον ξένο. Για την Παλαιστίνη και την αφήγηση», μετάφραση: Παναγιώτης Κεχαγιάς, εισαγωγή: Αθηνά Αθανασίου, εκδόσεις: San Casciano, 2025
«Κάποια στιγμή άκουσα τον παλαιστίνιο ακτιβιστή και συνιδρυτή του κινήματος Boycott, Divestment, Sanctions (BDS) Ομάρ Μπαργούτι να περιγράφει μια στιγμή […] κατά την οποία ένας Ισραηλινός συνειδητοποιεί, σε κάποιο σημείο καμπής, ότι ένας Παλαιστίνιος είναι κι αυτός ανθρώπινο ον, όπως και ο ίδιος ή η ίδια».
Πώς απαντάει κανείς στην αγριότητα της κατάργησης του αυτονόητου; Πώς μιλάει και γράφει για την απο-ανθρωποποίηση των Παλαιστινίων από τη γενοκτονική πολιτική του Ισραήλ; Ή, όπως γράφει η Αθηνά Αθανασίου στην εισαγωγή της, «ποιος λογοτεχνικός τόπος και τρόπος μπορεί να δώσει χώρο για την αναγνώριση της ανθρωπινότητας των Παλαιστινίων;». Σε ένα πλαίσιο μάλιστα, προσθέτει, όπου «η κυρίαρχη τάση είναι η απαθής αποστροφή του βλέμματος από την πραγματικότητα – τη βασανιστική εξόντωση του παλαιστινιακού λαού, τις απροκάλυπτα ρατσιστικές διακηρύξεις και πρακτικές της ισραηλινής κυβέρνησης, τη συνενοχή της διεθνούς κοινότητας».
Στο κείμενό της, η Ιζαμπέλα Χαμάντ μιλάει για την αποικιοκρατική κατοχή εις βάρος των Παλαιστινίων και πραγματεύεται το απαρτχάιντ στο οποίο ζουν, εκκινώντας όμως και αντλώντας από το έργο και τη σκέψη του Έντουαρντ Σαΐντ, θυμίζοντας βέβαια ότι το κύριο πεδίο ενασχόλησης του Σαΐντ ήταν η λογοτεχνία: «η σχέση ανάμεσα στις ευρωπαϊκές παραδόσεις της αναπαράστασης, λογοτεχνικής ή άλλης, και των λειτουργιών της ιμπεριαλιστικής εξουσίας ήταν κάτι που το έργο του μας τόνισε ιδιαιτέρως», υπενθυμίζει. Στην πλούσια ανάλυσή της, η Χαμάντ επανέρχεται σε κρίσιμα ζητήματα, όπως π.χ. η «αντιστικτική» ανάγνωση του Σαΐντ στα έργα της λογοτεχνίας ή η κρίσιμη στιγμή της «αναγνώρισης», όπου μεταξύ άλλων σχολιάζει, για παράδειγμα, το Επιστρέφοντας στη Χάιφα, του Γασάν Καναφάνι.
«Τι θα είχε να πει ο Έντουαρντ Σαΐντ για αυτή […] την κατάχρηση της έννοιας του αντισημιτισμού προκειμένου να καταπνιγούν οι φωνές υπεράσπισης των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων», αναρωτιέται στο επιλογικό της κείμενο η Χαμάντ, μιλώντας για τους πολλαπλούς τρόπους και επίπεδα καταστολής και ποινικοποίησης της αλληλεγγύης στους Παλαιστίνιους, για τον «πόλεμο των λέξεων», για την ταύτιση των δυτικών ΜΜΕ με τη ρητορική του Ισραήλ και την αποικιοκρατική πολιτική της «επιλεκτικής ανθρωπιάς» και άλλα πολλά.
Η αγγλοπαλαιστίνια Ιζαμπέλα Χαμάντ, γεννημένη το 1990, περιλήφθηκε το 2023 στους/ις καλύτερους/ες βρετανούς και βρετανίδες συγγραφείς κάτω των 40 ετών από το περιοδικό Granta. Έχει διδάξει λογοτεχνία και δημιουργική γραφή στα New York University, Brown University και Al-Quds Bard College. Έχει τιμηθεί με διάφορα βραβεία, μεταξύ των οποίων το Palestine Book Award για το βιβλίο της Ο Παριζιάνος, το οποίο κυκλοφορεί και στα ελληνικά (μτφ. Αναστασία Δεληγιάννη, εκδ. Μεταίχμιο, 2020).
Το Αναγνωρίζοντας τον ξένο προέρχεται από τη διάλεξη που έδωσε η Χαμάντ στη μνήμη του Έντουαρντ Σαΐντ, στις 28 Σεπτεμβρίου 2023, στο Πανεπιστήμιο Columbia, και συμπληρώνεται από το επιλογικό κείμενό της με τίτλο «Για τη Γάζα», που γράφτηκε μετά την εισβολή του Ισραήλ στη Γάζα. Μια πολύ καλή έκδοση από τον νεοσύστατο εκδοτικό οίκο San Casciano.
