Οι συμφωνίες της Ούφα (BRICS – Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης)
Οι ηγέτες των BRICS (Βραζιλιά, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική) φωτογραφίζονται στη σύνοδο, που πραγματοποιήθηκε το τριήμερο 8-10 Ιουλίου στην Ουφά της Μπασκιρίας.
Στην πρωτεύουσα της ρωσικής Μπασκιρία, Ουφά, πραγματοποιήθηκαν (8-10 Ιούλη) οι σύνοδοι των BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική) και του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (ΟΣΣ) (Ρωσία, Κίνα, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τατζικιστάν, Ουζμπεκιστάν). Στις επιμέρους συνεδριάσεις εξετάστηκαν σύγχρονα θέματα παγκόσμιου ενδιαφέροντος, όπως η κατάσταση στην Ευρασία, η τήρηση των συμφωνιών του Μίνσκ για το ουκρανικό, η κοινή αντιμετώπιση των τζιχαντιστών, η κρίση στη Συρία, η κατάσταση γύρω από το Ιράν και η εν γένει αντιμετώπιση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρέθηκαν η λειτουργία της Νέας Τράπεζας Ανάπτυξης και του Ταμείου Συναλλαγματικών Αποθεμάτων.
Στις 9 Ιούλη έγινε άτυπη συνάντηση των ηγετών των χωρών-μελών των BRICS, του ΟΣΣ και της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης (ΕΑΟΕ) (Ρωσία, Λευκορωσία, Καζαχστάν, Αρμενία, Κιργιστάν). Σημείο κλειδί της συνάντησης ήταν η ένταξη των χωρών της ΕΑΟΕ στο μεγαλόπνοο κινέζικο σχέδιο, «οι δρόμοι του μεταξιού».Οι σχέσεις μεταξύ των χωρών των BRICS, του ΟΣΣ και της ΕΟΑΕ είναι επάλληλοι κύκλοι, που αλληλοτροφοδοτούνται. Η αναβάθμιση αυτών των σχέσεων περνάει μέσα από τη δημιουργία νέων διεθνών πιστωτικών οργανισμών.
Η σύνοδος της ΟΣΣ
Η σύνοδος του ΟΣΣ έγινε την Παρασκευή. Η Ινδία και το Πακιστάν θα γίνουν μέλη του οργανισμού το 2016 και αργότερα, χωρίς να προσδιορίζεται πότε, το Ιράν. Εγκρίθηκαν 14 σχέδια και προσδιορίστηκαν τα βασικά σημεία της στρατηγικής ανάπτυξης μέχρι το 2025. Επίσης, εγκρίθηκαν θέματα διασυνοριακής συνεργασίας και κοινής αντιμετώπισης του εμπορίου ναρκωτικών.
Στη συνάντηση μεταξύ των ηγετών της Ρωσίας και της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας έγινε ανταλλαγή απόψεων για τις προτεραιότητες των διμερών σχέσεων και την υλοποίηση των 30 συμφωνιών εμπορικής και οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, που υπογράφτηκαν στις 8 Μάη, στη Μόσχα. Οι δύο πλευρές ανέφεραν ότι οι σχέσεις τους είναι οι καλύτερες στην ιστορία των δύο χωρών . Τα τελευταία δέκα χρόνια ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δύο χωρών εξαπλασιάστηκε. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας αποτελεί το δεύτερο εμπορικό εταίρο ( μετά την Ε.Ε.) της Ρωσίας, η οποία βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της πρώτης δεκάδας των εμπορικών εταίρων της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Ο όγκος των συναλλαγών μεταξύ Ρωσίας και Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας ανήλθε το 2014 στα 88,4 δισ. δολάρια. Υπήρξε μια πτώση 29,4% από το Γενάρη μέχρι τον Απρίλη του 2015 και αυτό οφείλεται κυρίως στη μείωση των τιμών των υδρογονανθράκων. Οι δύο χώρες σκοπεύουν να αυξήσουν τον όγκο των συναλλαγών τους στα 200 δισ. δολάρια μέχρι το 2020. Οι τομείς της περαιτέρω συνεργασίας τους θα είναι η ενέργεια, οι νέες τεχνολογίες, η παραγωγή αεροπλάνων και ελικοπτέρων, η συνεργασία στην εξερεύνηση του διαστήματος και η κατασκευή του δρόμου ταχείας κυκλοφορίας Μόσχα-Καζάν. Σε γενικές γραμμές οι χώρες των BRICS, του ΟΣΣ και της ΕΑΟΕ προσπαθούν να συντονίζονται σε βασικά θέματα. Αυτό όμως δεν γίνεται πάντα, λόγω οικονομικών και πολιτικών προτεραιοτήτων της κάθε χώρας. Για παράδειγμα, οι Ρώσοι τραπεζίτες παραπονιούνται ότι πολλέ�� κινέζικες τράπεζες σταμάτησαν να έχουν σχέσεις με ρώσικες και εμμέσως ταυτίστηκαν με τις δυτικές αντιρωσικές κυρώσεις. Επίσης τον Ιούνη η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και οι ΗΠΑ υπέγραψαν στρατιωτική συμφωνία, στην οποία μεταξύ άλλων προβλέπονται κοινές ασκήσεις, κάτι που δεν άρεσε στη Ρωσία.
Η μακροοικονομία των BRICS
Σύμφωνα με την έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, που κυκλοφόρησε τον Ιούνη, οι χώρες των BRICS, με βάση τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, σύντομα θα μετατραπούν από αναπτυσσόμενες σε ανεπτυγμένες. Οι χώρες αυτές και οι ρυθμοί ανάπτυξής τους θα είναι πάνω από το παγκόσμιο μέσο όρο του 2,2% και τείνουν να αποτελέσουν την ατμομηχανή της παγκόσμιας οικονομίας μετά το 2008. Αντίθετα, ο ρυθμός ανάπτυξης του αμερικανικού ΑΕΠ φέτος θα είναι κάτω από το παγκόσμιο μέσο όρο, της Ιαπωνίας δεν θα είναι πάνω από το 1,5%, ενώ στην Ευρωζώνη, η πτώση θα είναι πάνω από 0,5%. Υπάρχουν όμως και παράγοντες, που ωθούν προς την αντίθετη κατεύθυνση τις οικονομίες των χωρών των BRICS. Οι οικονομίες της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, της Ινδίας και της Ρωσίας στηρίζονται κυρίως στις εξαγωγές προς την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, όπου η ζήτηση παρουσιάζει πτωτική τάση. Γι’ αυτό οι χώρες των BRICS και του ΟΣΣ, εκτός όλων των άλλων, εξετάζουν την αναβάθμιση της εσωτερικής ζήτησης, μέσω της αύξησης μισθών και εισοδημάτων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κατάρρευση των Χρηματιστηρίου Αξιών της Κίνας το τελευταίο διάστημα, την οποία πολλοί αποδίδουν στην επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας. Το ύψος των συναλλαγών μεταξύ των χωρών των BRICS το 2014, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικής Ανάπτυξης της Ρωσίας, Αλεξέι Ουλιουκάεφ, ανήλθαν σε 291 δισ. δολάρια. Το συνολικό ΑΕΠ των χωρών-μελών το 2014, αποτελούσε το 30% του παγκόσμιου ΑΕΠ ή 32,5 τρισ. δολάρια, ενώ το 2001 ήταν 19% ή 10 τρισ. δολάρια.
Νέα Τράπεζα Ανάπτυξης και Ταμείο Συναλλαγματικών Αποθεμάτων
Στη σύνοδο της Ουφά συζητήθηκαν θέματα, που αφορούν στη Νέα Τράπεζα Ανάπτυξης και το Ταμείο Συναλλαγματικών Αποθεμάτων. Στις 7 Ιούλη άρχισε η λειτουργία του συμβουλίου διοίκησης της Τράπεζας. Η έδρα της θα είναι στη Σαγκάη. Τα γραφεία της θα ανοίξουν στο τέλος του χρόνου και την άνοιξη του επόμενου θα χορηγήσει το πρώτο της δάνειο, σύμφωνα με την δήλωση του Ινδού προέδρου της, κ. Καμάθ, που εκφράστηκε καθησυχαστικά για ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα, λέγοντας ότι η αγορά είναι μεγάλη και χωράει τους πάντες. Ο σκοπός των δύο οργανισμών είναι η σταθεροποίηση των εθνικών κεφαλαιαγορών σε περιπτώσεις κρίσεων της παγκόσμιας οικονομίας, η χρηματοδότηση νέων επενδυτικών σχεδίων και η διεύρυνση των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων μεταξύ των χωρών-μελών. Το αρχικό μετοχικό κεφάλαιο της Νέας Τράπεζας Ανάπτυξης θα είναι 100 δισ. δολάρια και η κάθε χώρα θα μετέχει με 20%. Ανάλογο αρχικό κεφάλαιο θα έχει το Ταμείο Συναλλαγματικών Αποθεμάτων, όπου η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας θα συμμετέχει με 41 δισ. δολάρια, η Ρωσία, η Βραζιλία και η Ινδία με 18 δισ. δολάρια και η Νότια Αφρική με 5 δισ. δολάρια. Η λειτουργία του ταμείου θα ξεκινήσει στις 30 Ιουλίου.
ΑΙΙΒ- Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομών
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο καλείται να διαδραματίσει η κινεζική Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομών (ΑΙΙΒ), η λειτουργία της οποίας θα αρχίσει επίσης στο τέλος του έτους. Η ΑΙΙΒ εγκρίθηκε στις 29 Ιούνη στο Πεκίνο. Στα εγκαίνια συμμετείχαν 300 αντιπρόσωποι από 57 χώρες συνιδρυτές της Τράπεζας. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας έχει το 20,06% των ψήφων και το 30,34% των μετοχών, χωρίς δικαίωμα βέτο, όπως έχουν οι ΗΠΑ στο ΔΝΤ. Η Ινδία έχει το 7,5% των ψήφων και το 8,52% των μετοχών και η Ρωσία το 5,92% των ψήφων και το 7,5% των μετοχών.
Η ΑΙΙΒ εντάσσεται στα σχέδια της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας για ανάπτυξη των υποδομών με αναβάθμιση των σιδηροδρόμων, των αυτοκινητοδρόμων και των θαλασσιών συγκοινωνιών μεταξύ Κίνας, Κεντρικής Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Το καταστατικό της ΑΙΙΒ υπογράφτηκε από 50 χώρες και άλλες εφτά (Κουβέιτ, Φιλιππίνες, Ταϊλάνδη, Δανία, Πολωνία, Νότια Αφρική) θέλουν να γίνουν μέλη. Το μετοχικό κεφάλαιο της ΑΙΙΒ είναι 100 δισ. δολάρια, κάτι αντίστοιχο με την Νέα Τράπεζα Ανάπτυξης και το Ταμείο Συναλλαγματικών Αποθεμάτων των BRICS, με το σύνολο των μετοχικών κεφαλαίων των τριών πιστωτικών οργανισμών είναι 300 δισ. δολάρια. Είναι φανερό, ότι οι οικονομίες των νέων αναπτυσσόμενων χωρών δεν χωρούν στα πλαίσια της συμφωνίας Breton Woods του 1944 και την ηγεμονία των ΗΠΑ και του δολαρίου. Από τη συμφωνία αυτή προέκυψαν το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα με μετοχικό κεφάλαιο 223 δισ. δολάρια και η Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης με μετοχικό κεφάλαιο 165 δισ. δολάρια.
Μιχάλης Ρένεσης
