Ορκωμοσία Μαδούρο: Ήττα αντιπολίτευσης, ΗΠΑ και ΕΕ

Η έναρξη της τρίτης θητείας του Νικολάς Μαδούρο σημαδεύτηκε από την πλήρη αποτυχία της αντιπολίτευσης, των ΗΠΑ, της Αργεντινής και της Ευρώπης να ανατρέψουν ή να περιορίσουν τη δυναμική της νέας προεδρίας του. Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας αναφέρθηκε ρητά και κατηγορηματικά ότι η προεδρία του αποτελεί ήττα των ΗΠΑ και της Ευρώπης.

«Μαζί με την Κούβα, τη Νικαράγουα και τους μεγαλύτερους αδελφούς μας στον κόσμο είμαστε έτοιμοι να πάρουμε τα όπλα για να υπερασπιστούμε το δικαίωμα στην ειρήνη, το δικαίωμα στην εθνική κυριαρχία και τα ιστορικά δικαιώματα της πατρίδας μας, να δώσουμε τη μάχη και να την ξανακερδίσουμε», προειδοποίησε ο Μαδούρο μιλώντας στο Παγκόσμιο Διεθνές Αντιφασιστικό Φεστιβάλ, που συμμετείχαν πάνω από 2.000 εκπρόσωποι από 125 χώρες.

Ο Μαδούρο φαίνεται ότι πέρασε στην αντεπίθεση καλώντας σε διάλογο την αντιπολίτευση και απάντησε στην πράξη στις καταγγελίες για νοθεία και την εγκαθίδρυση δικτατορικού καθεστώτος καλώντας την αντιπολίτευση σε τρεις εκλογικές αναμετρήσεις τους επόμενους μήνες. Υποσχέθηκε επίσης νέα συνταγματική μεταρρύθμιση, που σύμφωνα με το Σύνταγμα της χώρας θα πρέπει να επικυρωθεί με δημοψήφισμα.

Η προοπτική νέων εκλογών για την ανάδειξη δημάρχων, κυβερνητών και νέας βουλής αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία θα πρέπει να αναζητήσουν μια νέα ενότητα τουλάχιστον σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο τη στιγμή που ο κόσμος της δεν έχει κανένα κίνητρο για να πάει να ψηφίσει.

Ο άξονας του κακού στην ορκωμοσία

Ο ορκωμοσία του Μαδούρο χαρακτηρίστηκε από την απουσία των προέδρων και αξιωματούχων της ηπείρου και άλλων χωρών, με εξαίρεση τον προσφιλή στις ΗΠΑ άξονα του κακού, με την παρουσία των προέδρων της Κούβας και της Νικαράγουας, και των υψηλόβαθμων αξιωματούχων από τη Ρωσία, την Κίνα, τη Λευκορωσία και τη Σερβία, που με την αποστολή της προέδρου της Βουλής του Βελιγραδίου μπήκε εκ νέου στο στόχαστρο της ΕΕ και των ΗΠΑ. Την εκλογή του Μαδούρο αναγνώρισαν περίπου είκοσι χώρες.

Στην ορκωμοσία παρευρέθηκε ο πρώην πρόεδρος της Ονδούρας Θελάγια, που είχε ανατραπεί με αμερικανοκίνητο πραξικόπημα και που είναι σήμερα σύμβουλος της νέας προέδρου και οι πρεσβευτές του Μεξικού και της Κολομβίας. Παρόντες ήταν και οι επικεφαλής του ΟΠΕΚ και των χωρών του Φόρουμ Εξαγωγικών Χωρών Φυσικού Αερίου, και εκατοντάδες εκπρόσωποι πολιτικών και κοινωνικών κινημάτων από δεκάδες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της αντιπροσωπείας των ακτημόνων της Βραζιλίας, του Κινήματος Αγροτών Χωρίς Γη (ΜST).

Η ΕΕ από την πλευρά της ανακοίνωσε νέες κυρώσεις εναντίον της προέδρου του Ανώτατου Δικαστηρίου και άλλων 14 υψηλόβαθμων κυβερνητικών αξιωματούχων. Η κυβέρνηση του Μαδούρο ζήτησε νέα μείωση του διπλωματικού προσωπικού της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ολλανδίας στους τρεις διπλωμάτες, που θα μπορούν να κινηθούν μόνο έως 40 χιλιόμετρα από την Πλατεία Μπολίβαρ του κέντρου του Καράκας, εξαιτίας της εχθρικής συμπεριφοράς των κυβερνήσεών τους.

Ανοίγματα Λούλα

Η επιστροφή του Τραμπ στην προεδρία φαίνεται ότι οδήγησε τον πρόεδρο της Βραζιλίας Λούλα να μειώσει του τόνους της αντιπαράθεσης με τη Βενεζουέλα του Μαδούρου, εναντίον της οποίας άσκησε βέτο στην είσοδό της στους BRICS. Ο Λούλα έδωσε την άδεια στην πρέσβειρα της Βραζιλίας να παρευρεθεί στη ορκωμοσία του Μαδούρο, «ως διπλωματική πρακτική μεταξύ κρατών», γεγονός που ενίσχυσε τις εκτιμήσεις ότι θα ακολουθήσει ηπιότερη πολιτική έναντι του Μαδούρο, παρόλο που ο τελευταίος έκλεισε τα σύνορα της Βενεζουέλας με τη Βραζιλία.

Ορισμένα στελέχη της κυβέρνηση του Λούλα, ηγετικά στελέχη του Κόμματος των Εργαζομένων (ΡΤ) και των κομμάτων που στηρίζουν την κυβέρνησή του Λούλα έπλεξαν το εγκώμιο του Μαδούρο. Η στάση της Βραζιλίας είναι ζωτική όχι μόνο για τη Βενεζουέλα, αλλά και για τις άλλες προοδευτικές κυβερνήσεις της Λατινικής και Κεντρικής Αμερικής, που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τον ακροδεξιό τραμπισμό και την άμεση ανάμειξή του στα εσωτερικά τους θέματα και όχι μόνο θέματα.

Παρόλο που έχουν περάσει μόλις τέσσερις μήνες φαίνεται να αποτελεί μακρινό παρελθόν η εποχή που ο γενικός εισαγγελέας της Βραζιλίας είχε χαρακτηρίσει τον Λούλα «πράκτορα της CIA» και «πράκτορα των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών».

Ήττα της αντιπολίτευσης

Η αντιπολίτευση για άλλη μια φορά δεν κατάφερε να αποδείξει ότι μπορεί να κινητοποιήσει μεγάλες μάζες εναντίον του Μαδούρο. Το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες διαδηλώσεις της είχαν πραγματοποιηθεί το μακρινό 2002 οδήγησε ορισμένους να θεωρούν ότι στη Βενεζουέλα έκλεισε ο κύκλος των μεγάλων διαδηλώσεων της αντιπολίτευσης. Ακόμη και συντηρητικοί αναλυτές παραδέχονται ότι εάν δεν υπάρξει μεγάλη πίεση στους δρόμους ο Μαδούρο δεν πρόκειται να διαπραγματευτεί ποτέ την αποχώρησή του από την εξουσία και την χώρα.

Ο υποψήφιος πρόεδρος της αντιπολίτευσης Εντμούντο Γκονθάλες Ουρούτια διέφυγε στην Ισπανία και περιοδεύει από τη μια χώρα στην άλλη. Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, το δεξί του χέρι και στην πράξη η ντε φάκτο ηγέτης της αντιπολίτευσης στο εσωτερικό, φαίνεται να μην έχει κανένα απολύτως σχέδιο εκτός από το να εμφανίζεται ως στόχος ανεξακρίβωτων συλλήψεων ή υποτιθέμενος στόχος ελεύθερων σκοπευτών. Η αντιπολίτευση συνεχίζει να καταγγέλλει διαδοχικές συλλήψεις στελεχών και ακτιβιστών της, αλλά δεν έχει καμία απολύτως δυναμική για να απειλήσει τον Μαδούρο.

Χειρότερα από τον Χουάν Γκουαϊδό, ο Γκονθάλες Ουρούτια έψαχνε μια πρεσβεία ή έστω ένα προξενείο για να μπορέσει τα ορκιστεί πρόεδρος σε «έδαφος της Βενεζουέλας». Ο Μπάιντεν είχε υποσχεθεί στον Γκονθάλες Ουρούτια ότι θα επιστρέψει στη Βενεζουέλα για να ορκιστεί, αλλά οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, μεταξύ των οποίων οι Ευρωπαίοι, απέφυγαν την οποιαδήποτε ορκωμοσία του για να μην τον μεταμορφώσουν σε έναν δεύτερο Γκουαϊδό.

Η Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (CIDH) δημοσίευσε την Τρίτη έκθεση που καταγγέλλει σημαντικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην εκλογική διαδικασία της 28^ης Ιουλίου, κατηγορώντας επίσης την κυβέρνηση του Μαδούρο για πρακτικές κρατικής τρομοκρατίας. Στη «δικτατορία» πάντως του Μαδούρο η αντιπολίτευση ελέγχει 23 κυβερνήτες των ομοσπονδιακών κρατιδίων και 125 από τους 335 δήμους της χώρας.

Μαστίγιο και καρότο από ΗΠΑ

Ο Τζο Μπάιντεν αποφάσισε να αφήσει την προεδρία χρησιμοποιώντας το μαστίγιο και το καρότο εναντίον της Βενεζουέλας και της Κούβας, αυξάνοντας την επικήρυξη για τον Μαδούρο και τον υπουργό Εσωτερικών Ντιοσντάδο Καβέγιο στα 25 εκατ. δολάρια τον καθένα, όσα δηλαδή και για τον Μπιν Λάντεν, και 15 εκατ. για τον υπουργό Αμύνης Βλαντίμιρ Λόπες, ενώ διέγραψε την Αβάνα από τη μαύρη λίστα των χωρών που βοηθούν την τρομοκρατία.

Για την ιστορία, η επικήρυξη για τον Μαδούρο είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερη από τα 6,9 εκατ. δολάρια που προσέφεραν οι ΗΠΑ για τη σύλληψη του Πάμπλο Εσκομπάρ, του αρχηγού του καρτέλ του Μεντεγίν της Κολομβίας. Για τις ΗΠΑ με το εμπόριο κοκαΐνης ο Μαδούρο χρηματοδοτεί τις Ένοπλες Επαναστατικές Δυνάμεις (FARC) και τον Απελευθερωτικό Στρατό (ELN) της Κολομβίας.

Ο Ρούμπιο πάντως επέστρεψε δυναμικά εναντίον του Καράκας υποστηρίζοντας ότι έχει μια κυβέρνηση εμπόρων ναρκωτικών που συνεργάζεται με τη Ρωσία και ειδικά το Ιράν στην κατασκευή drones και την αποστολή πρακτόρων της Χεζμπολάχ στις ΗΠΑ και την Κεντρική και Λατινική Αμερική. Ο νέος ΥΠΕΞ των ΗΠΑ δεν απέκλεισε επεμβάσεις στο Μεξικό, τη Βενεζουέλα και αλλού για την καταπολέμηση του εμπορίου ναρκωτικών.

Ο σωτήρας Τραμπ

Η αντιπολίτευση στηρίζεται κυρίως στη διεθνή στήριξη για να ρίξει τον Μαδούρο και ελπίζει ότι η νέα προεδρία του Τραμπ με υπουργό Εξωτερικών τον ακροδεξιό εξτρεμιστή Μάρκο Ρούμπιο θα κάνει τα πάντα για ρίξει τον Μαδούρο, εφαρμόζοντας νέες σκληρές κυρώσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε εσωτερική κρίση την κυβέρνηση του Μαδούρο.

Η απαισιοδοξία ανάμεσα σε πολλούς συντηρητικούς πολιτικούς είναι διάχυτη, γιατί εκτιμούν ότι ακόμη και εάν ο Τραμπ και ο επικείμενος υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο ακολουθήσουν ιδιαίτερα σκληρή πολιτική έναντι της Βενεζουέλας, όπως την πρώτη τετραετία του Τραμπ, ο Μαδούρο θα αντέξει.

Ο Ρούμπιο πάντως απέφυγε να αναφερθεί σε πιθανή ακύρωση των αδειών του αμερικανικού πετρελαϊκού κολοσσού Chevron, που είχε πάρει από τον Μπάιντεν για να δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα. Ο Μπάιντεν ανανέωσε για ενάμιση έτος τις άδειες παραμονής 600.000 Βενεζουελάνων που ζουν στις ΗΠΑ, μια εβδομάδα πριν αναλάβει την προεδρία ο Τραμπ.

Η ρητορική αναφορά του Μαδούρο στο Παγκόσμιο Διεθνές Αντιφασιστικό Φεστιβάλ ότι θα απελευθερώσει το Πουέρτο Ρίκο με στρατό από τη Βραζιλία, στα πρότυπα των παναμερινανικών αντιλήψεων του Μπολίβαρ, πυροδότησε μια νέα σύγκρουση με τις ΗΠΑ, που τροφοδοτήθηκε και από την επικεφαλής του Πουέρτο Ρίκο, που έχει το καθεστώς Ελεύθερης Συνδεδεμένης Πολιτείας με τις ΗΠΑ. Η κυβερνήτης του νησιού, που έχει ήδη 4 στρατιωτικές βάσεις, ζήτησε αμέσως την προστασία του Τραμπ μπροστά στον κίνδυνο της απίθανης εισβολής «του μικρού και δολοφόνου δικτάτορα» με στρατό από τη Βραζιλία.

Ισχυρή ανάπτυξη – βουτιά πληθωρισμού

Η αποτυχία της αντιπολίτευσης οφείλεται πιθανώς και σε οικονομικά και κοινωνικά αίτια, γιατί η οικονομία φαίνεται ότι σημείωσε άνοδο 9% το 2024 και ο πληθωρισμός υποχώρησε στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας 12ετίας.

Ο πληθωρισμός υποχώρησε στο 23,6% τον Οκτώβριο, σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, που χρεώνεται ως επιτυχία της κυβέρνησης του Μαδούρο μετά από τρία χρόνια πολέμου κατά του υπερπληθωρισμού, ελέγχοντας προφανώς και τις δημόσιες δαπάνες. Ο πληθωρισμός υποχώρησε στο 189,8% το 2023, από το 234% του 2022 κα το 686,4% του 2021, ενώ είχε φθάσει στο ρεκόρ του 130.000% το 2018.

Η βελτίωση των οικονομικών και η αύξηση της κατανάλωσης φαίνεται και από το γεγονός ότι ο νέος Προϋπολογισμός φθάνει στα 22,66 δισ. δολάρια για το 2025, με άνοδο 11% σε σχέση με τον Προϋπολογισμό του 2024.

«Το 77% του Προϋπολογισμού θα αφορά τις κοινωνικές επενδύσεις, την παιδεία, την υγεία, την κοινωνική ασφάλεια, τη στέγη, τον πολιτισμό, την κοινωνική επικοινωνία, τις υποδομές και τα δημόσια έργα, τις περιφέρειες, την επιστήμη και την τεχνολογία», τόνισε η αντιπρόεδρος της χώρας Ντέλσι Ροντρίγκες.

Κοινωνικές ανισότητες

Πέρα όμως από τα αισιόδοξα στοιχεία, οι πολυετείς σκληρές κυρώσεις έχουν οδηγήσει στην ουσιαστική καταστροφή πολλών παραγωγικών μονάδων και την αύξηση των ανισοτήτων και της φτώχειας, που παραμένει σχεδόν σε τριπλάσια επίπεδα από τις γειτονικές χώρες. Οι σκληρές κυρώσεις και η απομόνωση της χώρας, η αδυναμία αντίδρασης και τα λάθη της κυβέρνησης, σε συνδυασμό με κρούσματα διαφθοράς, οδήγησαν συνολικά σε ύφεση 80% τα προηγούμενα χρόνια.

Το πιο πλούσιο 10% ελέγχει το 37% του εθνικού πλούτου της χώρας, ενώ η κυβέρνηση διαχρονικά στηρίζει τον πληθυσμό με μια σειρά κοινωνικών μέτρων και κυρίως τη διανομή τροφίμων, που μπορεί να φθάνουν τα 150 δολάρια το μήνα. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της κυβέρνησης, η χώρα παράγει το 97% των τροφίμων που καταναλώνει, αλλά αυτό δεν φθάνει. Περίπου 7 με 8 εκατομμύρια άτομα έχουν εγκαταλείψει τη Βενεζουέλα.

Η παραγωγή πετρελαίου από τα 3 εκατ. βαρέλια την ημέρα κατέρρευσε στα 300.000 βαρέλια την ημέρα το 2019, εξαιτίας των πολυετών κυρώσεων, ενώ σήμερα πλησιάζει στα 1 εκατ. βαρέλια την ημέρα, εξαιτίας της χαλάρωσης των κυρώσεων των ΗΠΑ στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία.