Όταν χάθηκε η “Γκρανάτα”

Πέρασαν 75 χρόνια από την τραγωδία στον λόφο Σουπέργκα του Τορίνο
 
Η Τορίνο κυριαρχούσε στο ιταλικό ποδόσφαιρο τη δεκαετία του ’40 και ήταν μία από τις κορυφαίες ομάδες της Ευρώπης, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σήμερα, όπου τη βιομηχανική πόλη του ιταλικού βορρά εκπροσωπεί η μεγάλη της αντίπαλος, η Γιουβέντους. Το 1949, η Γκρανάτα βάδιζε ακάθεκτη για το πέμπτο της πρωτάθλημα μέσα στη δεκαετία, καθώς τέσσερις αγωνιστικές πριν από το τέλος είχε τέσσερις βαθμούς περισσότερους από την Ίντερ και έξι από τη Μίλαν. Στις 3 Μαΐου του 1949 αντιμετώπισε στη Λισαβόνα την Μπενφίκα, σ’ ένα φιλικό παιγνίδι προς τιμήν του άσου των «αετών» Φρανσίσκο Φερνάντεζ, που αποχωρούσε από την ενεργό δράση. Κατά την επιστροφή της αποστολής στο Τορίνο, το αεροπλάνο, τύπου Fiat G-212 έπεσε σε ομίχλη λίγο προτού προσγειωθεί και συνετρίβη στον λόφο Σουπέργκα, που υψώνεται στα νότια της πόλης.  Από τους 31 επιβαίνοντες (4 μέλη του πληρώματος, 3 δημοσιογράφοι, 18 ποδοσφαιριστές, 6 παράγοντες και μέλη του τεχνικού επιτελείου) κανείς δεν επέζησε. Ανάμεσα στους νεκρούς συμπεριλαμβάνονταν σπουδαία ονόματα του ιταλικού ποδοσφαίρου της εποχής εκείνης, όπως οι διεθνείς Βαλέριο Μπατσικαλούπο, Βαλεντίνο Ματσόλα (πατέρας του μετέπειτα σπουδαίου μέσου της Ίντερ Σάντρο Ματσόλα), Άλντο Μπαλαρίν και Ρούμπενς Φαντίνι. Μόνο δύο ποδοσφαιριστές φάνηκαν τυχεροί, καθώς δεν ταξίδεψαν στη Λισαβόνα: ο Σάουρο Τομά, που ήταν τραυματίας και ο Λουίτζι Τζουλιάνο (προπονητής του Αιγάλεω την περίοδο 1966-1967), που δεν πρόλαβε να βγάλει διαβατήριο.
«Επρόκειτο να κάνω και εγώ το ταξίδι στην Πορτογαλία, αλλά ένας μικρός τραυματισμός με υποχρέωσε να μείνω στην Ιταλία. Θυμάμαι πως επέμενα να κάνω το ταξίδι, αλλά μου το απαγόρευσαν για να μη διακινδυνεύσω κάποια υποτροπή. Εκείνη τη μοιραία ημέρα ήμουν στο στάδιο για θεραπεία και όταν γύρισα βρήκα αρκετό κόσμο έξω από το σπίτι μου. Ένας φίλος μου με πήρε πιο πέρα και μου είπε τι συνέβη. Ήταν μια πολύ κακή ημέρα, πότε χιόνιζε και πότε έβρεχε.  Ένιωσα πως έχανα το έδαφος κάτω από τα πόδια μου! Πήγα στο Σουπέργκα και ήταν ήδη εκεί μεγάλο πλήθος, που ούρλιαζε και θρηνούσε. Προσπάθησα να πλησιάσω στα συντρίμμια, αλλά ο πρόεδρος της ομάδας με τράβηξε μακριά. Δεν ήθελε να δω τους φίλους μου κομματιασμένους. Ακόμη τα βράδια έρχεται ο εφιάλτης του διαλυμένου αεροπλάνου και ξυπνάω από τις κραυγές του θρήνου», ήταν η συγκλονιστική αφήγησή του Σάουρο Τομά, του ανθρώπου που γλίτωσε το σώμα του, αλλά η ψυχή του ήταν νεκρή στον λόφο δίπλα σε αυτές των συμπαικτών του.
Ο πρόεδρος της ομάδας, Φερούτσιο Νόβο, δεν ήταν στο μοιραίο ταξίδι, όπως ούτε ο Τζιουλιάνο Γκαντόλφι. Ακόμα ένα παιχνίδι της μοίρας… Στον αγώνα θα έπαιρνε μέρος και ο Λαντισλάο Κουμπάλα, ο σπουδαίος Μαγυάρος της Μπαρτσελόνα, ο οποίος θα ταξίδευε με την αποστολή της Τορίνο στην επιστροφή, ωστόσο ένα πρόβλημα υγείας του γιου του ανέτρεψε τα σχέδιά του.
Δύο ημέρες αργότερα, μισό εκατομμύριο κόσμου βρέθηκε στις κηδείες των αγαπημένων τους παικτών. Πριν το δυστύχημα, η Τορίνο προηγείται στη βαθμολογία με τέσσερις βαθμούς και δεν είχε εξασφαλίσει μαθηματικά το πρωτάθλημα τέσσερις αγωνιστικές πριν το τέλος. Όπως ήταν αναμενόμενο, στα παιχνίδια που απέμεναν χρησιμοποίησε παίκτες από την ομάδα νέων. Το ίδιο έκαναν, όμως, και οι αντίπαλοί της. Η Τορίνο πέτυχε τέσσερις νίκες και ένας ακόμα τίτλος ήταν δικός της.
Η ιστορία με τις αποζημιώσεις των οικογενειών από την τραγωδία της Τορίνο απασχόλησε σοβαρά τους ιταλούς δημοσιογράφους, όπως τον Τζαν Πάολο Ορμετσάνο, ο οποίος είχε κάνει μια μεγάλη έρευνα. «Για τις οικογένειες όσων σκοτώθηκαν στη Σουπέργκα, η πιο αφόρητη τραγωδία δεν ήταν αυτή της 4ης Μαΐου, αλλά τα πολλά χρόνια που ακολούθησαν. Η εγκατάλειψη από όλους και οι κακουχίες, η μοναξιά. Θυμάμαι ότι αρκετοί από εμάς γνωριστήκαμε πριν από δέκα χρόνια στο Τολεντίνο. Αρκούσε να κοιταχτούμε στα μάτια, χωρίς να μιλήσουμε καν, για να αναγνωρίσουμε την κοινή δοκιμασία μας», θα πει  ο Τζόρτζιο Τοσάτι, γιος του δημοσιογράφου Ρενάτο Τοσάτι, ο οποίος επίσης χάθηκε σε εκείνη τη μοιραία πτήση.  Η μητέρα του Ετσιο Λόικ επί χρόνια προσπαθούσε να επικοινωνήσει με την Aeritalia, την εταιρεία της μοιραίας πτήσης χωρίς όμως ποτέ να πάρει κάποια απάντηση. Η μητέρα του Ντανίλο Μαρτέλι έστειλε στον δικηγόρο ένα αντίγραφο της επιστολής που της είχε στείλει η ιταλική Ολυμπιακή Επιτροπή στις 17 Απριλίου 1950, σχεδόν ένα χρόνο μετά την τραγωδία και υπολόγιζε πως το ποσοστό που έπρεπε να πάρει βάσει νόμου από τα εισιτήρια ήταν… ένα εκατομμύριο λιρέτες. Ένα πολύ χαμηλό ποσό.