φωτογραφία: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΡΑΠΑΝΗΣ/EUROKINISSI
Η σύγκρουση της κυβέρνησης με τους αγρότες και ειδικά η πρόθεση να τους χαρακτηρίσει «εγκληματική οργάνωση» έχει ισχυρό συμβολικό βάρος, πέρα από το ατόπημα που αποτελεί σε πολιτικό και νομικό επίπεδο. Συμβολικά εκφράζει τη διάσταση ανάμεσα στο κράτος, την κοινωνία και τη συλλογική ταυτότητα.
Αγρότες, κτηνοτρόφοι, μελισσοκόμοι, οι επιτελεστές του πρωτογενή τομέα παραγωγής, συμβολίζουν την πρωτογενή σχέση του ανθρώπου με τη φύση, τη γη και την επισιτιστική αυτάρκεια. Είναι το σώμα του έθνους, η βάση της τροφής και της επιβίωσης.
Όταν η κυβέρνηση ως εκτελεστικός βραχίονας του κρατικού μηχανισμού συγκρούεται με τους αγρότες, συγκρούεται συμβολικά το «σύστημα» με τη «ρίζα». Η προσπάθεια ποινικοποίησης αυτής της κοινωνικής ομάδας λειτουργεί ως αποκοπή του κράτους από τη φυσική του βάση, μια επιβολή της θεσμικής «τάξης» πάνω στην οργανική «γη».
Στην ελληνική συνείδηση, ο αγρότης έχει ιστορικό βάρος: είναι ο «νοικοκύρης», ο «παραγωγός», ο «πατριώτης».
Η σύγκρουση αυτή, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν θα δοθούν ή όχι οι επιδοτήσεις, δεν αφορά μόνο τα οικονομικά μέτρα, αλλά αγγίζει το συλλογικό φαντασιακό του «ποιος είναι ο λαός». Η ποινικοποίηση των αγροτών ισοδυναμεί με συμβολική ποινικοποίηση του ίδιου του λαού.
Οι αγρότες ενσαρκώνουν το πιο παλαιό κοινωνικό συμβόλαιο, που προϋπάρχει του έθνους-κράτους και ανάγεται στη φεουδαρχία: εργασία → παραγωγή → ανταμοιβή → κοινωνική συνοχή.
Όταν το κράτος μετατρέπει τους παραγωγούς σε «υπόπτους», το κοινωνικό συμβόλαιο ανατρέπεται. Η παραγωγή τιμωρείται, η διαμαρτυρία δαιμονοποιείται, και η πολιτική εξουσία χάνει τη νομιμοποιητική της βάση, αφού δείχνει την αδυναμία του κράτους να διαχειριστεί τη διαμαρτυρία χωρίς να την απονομιμοποιήσει.
Πρόκειται για μια απόπειρα απονοηματοδότησης της διαμαρτυρίας όπου το αίτημα μετατρέπεται σε παράπτωμα.
Η λογική του κοινωνικού αυτοματισμού μέχρι στιγμής δείχνει να μην λειτουργεί για την κυβέρνηση.
Ήδη όμως, η λίστα Πέτσα επιχειρεί να φορτώσει στους αγρότες-ταραξίες το μισό ποινικό κώδικα για να δικαιολογήσει και τις ανήκουστες κατηγορίες περί εγκληματικής οργάνωσης.
Τίποτα, βέβαια, δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει αφού το pattern λειτουργεί ως εξής: μια βαθύτατα συντηρητική κυβέρνηση, που αντλεί νομιμοποίηση από τις μεσαίες και ανώτερες αστικές τάξεις, ο «αστός» γίνεται φορέας της «τάξης, της προόδου και της ευθύνης», ενώ ο «αγρότης» μετατρέπεται σε σύμβολο του αναχρονισμού και της «αταξίας».
Η σύγκρουση αποκτά χαρακτήρα ταξικού-πολιτισμικού ρήγματος. Η αντίθεση πλέον δεν είναι μόνο οικονομική· είναι πολιτισμική και συμβολική.
Ο αστός εκπροσωπεί: το «μέλλον», την «πρόοδο» μέσω του τεχνοκρατισμού, την «κανονικότητα» της αγοράς.
Ο αγρότης εκπροσωπεί: το «παρελθόν», την «παράδοση», την «αντίσταση» στη μεταβολή.
Ο χαρακτηρισμός «εγκληματική οργάνωση» δεν είναι απλώς νομικός. Είναι πολιτισμική κωδικοποίηση: μετατρέπει μια λαϊκή κινητοποίηση σε «παρανομία» στο πλαίσιο του αστικού νόμου.
Το αν θα περάσει της κυβέρνησης θα εξαρτηθεί από το πόσο θα συμπαρασταθεί η κοινωνία στο σύνολό της στους αγρότες που αποτελούν την επισιτιστική μας ασφάλεια, αλλά δεν έγιναν ποτέ «χασάπηδες» και «φραπέδες», ούτε κέρδισαν το τζόκερ.
