Ενα μήνα μετά την επίσκεψή του στον Λευκό Οίκο, μετά από πρόσκληση του Τζ. Φ. Κένεντι, ο Ζαν Ντανιέλ πηγαίνει στην Κούβα , όπου συναντάται με τον Φιντέλ Κάστρο. Στο βιβλίο του «Le temps qui reste» (« Ο χρόνος που απομένει»), αφηγείται τις μέρες που πέρασε στο πλευρό του Κουβανού ηγέτη. Στο απόσπασμα που ακολουθεί, οι δύο άντρες μαθαίνουν για τον θάνατο του Αμερικανού προέδρου.
«Στην αρχή, ο Φιντέλ άκουγε τι είχα να του πω – θέλω να πω, άκουγε τι είχε να του πει ο Κένεντι – με αδηφάγο ενδιαφέρον: χάιδευε τα γένια του, έβαζε και έβγαζε τον μαύρο του μπερέ, ίσιωνε το στρατιωτικό του σακάκι, και στις βαθιές κόχες των ματιών του άστραφταν χιλιάδες σπίθες…
»(…) Σιγά-σιγά, γινόμουν ο επιστήθιος εχθρός, εκείνος ο Κένεντι για τον οποίο ωστόσο ο Χρούστσεφ τού είχε πει πως ΄ήταν ένας καπιταλιστής με τον οποίο μπορούσε κανείς να συζητήσει’. Όσο κι αν βιαζόταν να μου δώσει την απόκρισή του, ο Κάστρο συγκρατήθηκε και μ’ άφησε να φτάσω μέχρι τέλους, παρεμβαίνοντας κάθε τόσο για να διευκρινίσει μια έκφραση, μια συμπεριφορά, μια πρόθεση.
» Ο Χουάν Αρκότσα μετέφραζε σαν άλλος βιρτουόζος. Ποιος ήταν ο τόνος του Κένεντι όταν μου μιλούσε για την αποικιοκρατική πολιτική του Μπατίστα και τους Αμερικανούς συμμάχους του; Ποια ήταν η έκφραση που χρησιμοποίησε όταν έγινε λόγος για συνύπαρξη με κολεκτιβισμούς, όπως αυτοί της Γιουκοσλαβίας και της Γουϊνέας; Η εντύπωση που έδωσε σ’ εμένα, στον Ζαν Ντανιέλ, ήταν πως μιλούσε με ειλικρίνεια;
»Στο τέλος εκείνης της αλλόκοτης νύχτας, ο Φιντέλ μου είπε: ‘Αφού θα πάτε να ξαναδείτε τον Κένεντι, κάντε το ως αγγελιαφόρος της ειρήνης. Δεν θέλω τίποτα, δεν περιμένω τίποτα. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά θετικά σημεία σ’ αυτά που μου διηγηθήκατε’…
[…]
»Κατά τη μία και μισή, στις 22 Νοεμβρίου 1963, γευματίζουμε στο καθιστικό που βλέπει στη θάλασσα(…) Ο Φιντέλ έχει τόσα να πει, που η ανάγκη διερμηνείας τον φέρνει στα όρια της υπομονής του (…) Ξάφνου, ηχεί το κουδούνισμα του τηλεφώνου. Ένας γραμματέας με στολή αντάρτη σηκώνει το ακουστικό κι ύστερα μάς αναγγέλλει πως ο πρόεδρος της Κουβανικής Δημοκρατίας, ο Ντορτίκος, θέλει να μιλήσει επειγόντως με τον Πρωθυπουργό. Ο Φιντέλ παίρνει το ακουστικό και τον ακούω να λέει: ‘Como ? Un atentado ?’ Στρέφεται προς εμάς για να μας πει ότι ο Κένεντι δέχθηκε επίθεση στο Ντάλλας (…)
»Ξανακάθεται στο τραπέζι και επαναλαμβάνει τρεις φορές: ‘Es una mala noticia.’ (Κακά μαντάτα) (…) ‘Τώρα η ειρηνευτική αποστολή σας πήρε τέλος’. Βαδίζει πέρα-δώθε στο δωμάτια μιλώντας δυνατά, σαν να μονολογεί. ‘Όλα άλλαξαν, ο Κένεντι ήταν ένας εχθρός τον οποίο είχαμε συνηθίσει. Η κατάσταση είναι σοβαρή, πολύ σοβαρή’.
» Μετά την δεκαπεντάλεπτη διακοπή μετάδοσης όλων των ραδιοσταθμών της Αμερικής σε ένδειξη πένθους, παίρνουμε πάλι θέση μπροστά στο ραδιόφωνο: τη σιωπή σπάει επιτέλους ο εθνικός ύμνος των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι παράξενη η αίσθηση ν’ ακούς αυτό τον ύμνο ν’ αντηχεί μες στο σπίτι του Φιντέλ Κάστρο, να βλέπεις το σεβασμό ν’ αποτυπώνεται στα πρόσωπα των ανθρώπων γύρω σου (…)
» “Τώρα”, λέει ο Φιντέλ, “πρέπει οπωσδήποτε ν’ ανακαλύψουν τον δολοφόνο, αλλιώς θα φορτώσουν το έγκλημα στις δικές μας πλάτες. Μα, για πείτε μου, αυτός δεν είναι ο τέταρτος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών που δολοφονείται; Στην Κούβα δεν έχουμε ούτε έναν”».
Ζαν Ντανιέλ, «Le Temps qui reste»,
Εκδόσεις Gallimard, 1984
Μετάφραση: Βίκυ Δέμου
