Της Βιβής Κεφαλά
Τα Υψίπεδα του Γκολάν είναι μία περιοχή που ανήκει στην Συρία, η οποία όμως κατελήφθη από τον ισραηλινό στρατό κατά τον πόλεμο των Έξι Ημερών τον Ιούνιο του 1967. Πρόκειται για μία περιοχή, η οποία αποτελεί μία φυσική δεξαμενή νερού αλλά έχει και υψηλή στρατηγική σημασία, εφόσον δεσπόζει πάνω από την κατεχόμενη από τους Ισραηλινούς Δυτική Όχθη και τις πεδιάδες της Δαμασκού. Τον Δεκέμβριο του 1981 προσαρτήθηκε, όπως και η Ανατολική Ιερουσαλήμ, στο εβραϊκό κράτος, δηλαδή λίγους μήνες πριν την ισραηλινή επίθεση του Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου. Είναι σαφές, ότι οι προσαρτήσεις αυτές είναι παράνομες, εφόσον το Διεθνές Δίκαιο απαγορεύει την απόκτηση εδάφους με στρατιωτική κατάληψη, πράγμα που οδήγησε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να υιοθετήσει την απόφαση 242 του 1967, με την οποία ζητείται από το Ισραήλ να αποσύρει τις δυνάμεις του στα προ της 5ης Ιουνίου 1967 σύνορά του.
Η αναγνώριση της προσάρτησης
Πενήντα δύο χρόνια μετά, στις 25 Μαρτίου 2019, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε στην Ουάσιγκτον, παρουσία του ισραηλινού πρωθυπουργού Βενιαμίν Νετανιάχου, προεδρικό διάταγμα με το οποίο οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν επίσημα την κυριαρχία του Ισραήλ στα Υψίπεδα του Γκολάν. Οι λόγοι τους οποίους επικαλέστηκε ο αμερικανός πρόεδρος για να αιτιολογήσει αυτή του την απόφαση, η οποία ακυρώνει πάγιες και βασικές αρχές της μεσανατολικής πολιτικής των ΗΠΑ, δεν ήταν άλλοι από το ζήτημα της ασφάλειας του εβραϊκού κράτους. Ως εκ τούτου, τόνισε ότι η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει το απόλυτο δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα, καθώς και ότι η άσκηση του δικαιώματος αυτού θα πρέπει να ληφθεί υπ΄ όψιν σε οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία για την ειρήνη στην Μέση Ανατολή. Επίσης, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι ωθήθηκε στην επίσημη αναγνώριση της προσάρτησης των Υψιπέδων του Γκολάν, εξαιτίας των ειδικών περιστάσεων που επικρατούν στη Μέση Ανατολή, τονίζοντας ότι οι επιθετικές ενέργειες του Ιράν και της τρομοκρατικής οργάνωσης Χεζμπολλά στην νότια Συρία, μετατρέπουν την περιοχή αυτή σε βάση για ενδεχόμενη επίθεση κατά του Ισραήλ. Βεβαίως, η αναγνώριση τετελεσμένων, έστω και από τις ΗΠΑ, δεν αίρει το παράνομο της στρατιωτικής κατάληψης εδάφους άλλου κράτους, η οποία είναι –και παραμένει- παράνομη.
Προφανώς η αιτιολόγηση αυτή δεν πείθει κανέναν, διότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη αναγνωρίσει την κατάληψη της Ανατολικής Ιερουσαλήμ και την προσάρτηση της από το Ισραήλ «ως αιώνιας και αδιαίρετης πρωτεύουσας του εβραϊκού κράτους». Και στην περίπτωση αυτή, επομένως, ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνώρισε ως νόμιμες και δικαιωματικές, παράνομες ενέργειες του Τέλ Αβίβ και μάλιστα χωρίς να συντρέχει κανείς λόγος που να απειλεί την ασφάλεια του εβραϊκού κράτους.
Οι κίνδυνοι και οι στόχοι
Κατ΄ αυτόν τον τρόπο όμως ανοίγει ο ασκός του Αιόλου, διότι έτσι κάθε κράτος που ασκεί επιθετική πολιτική μπορεί να κατηγορεί τον αντίπαλό του ως τρομοκράτη, να προβάλει «το απόλυτο δικαίωμα του στην αυτοάμυνα» και βεβαίως να επικαλείται ιστορικά του δικαιώματα για να δικαιολογήσει την επεκτατική του πολιτική. Όλα αυτά, περιφρονώντας όχι μόνο τη διεθνή νομιμότητα αλλά και κάθε έννοια νεωτερικότητας -αλλοίμονο εάν η επίκληση ιστορικών δικαιωμάτων μπορεί να αποτελεί νομιμοποιητικό στοιχείο επίθεσης- αλλά και γνωρίζοντας ότι δεν θα υποστεί κυρώσεις. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Δύση δεν έχει κανέναν λόγο να μέμφεται την Ρωσία για την προσάρτηση της Κριμαίας, διότι η περιοχή αυτή –πέραν της στρατηγικής της σημασίας- αποτελεί το λίκνο του ρωσικού εθνικισμού. Τέλος, η πρακτική αυτή ενθαρρύνει την επιθετικότητα χωρών όπως της Τουρκίας, η οποία κατέχει παρανόμως, εδάφη όπως Βόρεια Κύπρος αλλά και εδάφη στην Βόρεια Συρία, ενώ διεκδικεί την «γαλάζια πατρίδα».
Για ποιο λόγο λοιπόν ο Ντόναλντ Τραμπ διακινδυνεύει τόσο; Ο πρώτος λόγος αφορά την αλληλοϋποστήριξη Τραμπ – Νετανιάχου, οι οποίοι αντιμετωπίζουν κατηγορίες για σκάνδαλα και δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι η αναγνώριση της προσάρτησης έγινε ως δώρο του αμερικανού προέδρου στον απερχόμενο πρωθυπουργό του Ισραήλ, εν όψει των βουλευτικών εκλογών της 9ης Απριλίου. Μάλιστα, η άποψη αυτή ενισχύεται και από το γεγονός ότι ο ισραηλινός στρατός εξαπέλυσε την ίδια μέρα της υπογραφής του προεδρικού διατάγματος, σφοδρούς βομβαρδισμούς εναντίον της Λωρίδας της Γάζας, με αφορμή την εκτόξευση ρουκέτας στο νότιο Ισραήλ. Επιστρέφοντας εσπευσμένα από την Ουάσιγκτον, ο Βενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι οι επιχειρήσεις θα κλιμακωθούν, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «προστατευτική περίμετρος» του 2014.
Ο δεύτερος λόγος αφορά την Ρωσία. Πρόκειται για μια επίδειξη ισχύος προς την Μόσχα, καθώς η Ουάσιγκτον αποκτά ερείσματα στην Συρία, μέσω του αραβο-κουρδικού συνασπισμού (Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις) τον οποίον ενισχύει και ο οποίος ανακοίνωσε στις 23 Μαρτίου ότι κατέλαβε τον τελευταίο θύλακα του λεγόμενου ΙΣΙΣ. Έτσι, οι ΗΠΑ θεωρούν ότι έχουν εξασφαλίσει μία θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το μέλλον της μεταπολεμικής Συρίας και ταυτόχρονα ότι επιτυγχάνουν την εξασθένιση του καθεστώτος Άσαντ, που είναι στρατηγικός εταίρος της Μόσχας.
Ο τρίτος λόγος αφορά την εξουδετέρωση του Ιράν, το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να θεωρεί ως κράτος που ενισχύει την τρομοκρατία και απειλεί το Ισραήλ. Έτσι, εάν το συριακό καθεστώς καταρρεύσει ή αποδυναμωθεί ουσιαστικά, τότε το Ιράν θα απομονωθεί και θα χάσει την όποια επιρροή διαθέτει στην Μέση Ανατολή. Εάν συμβεί αυτό, τότε θα αποδυναμωθεί και η λιβανέζικη Χεζμπολλά η οποία ενισχύεται από την Τεχεράνη και η οποία το 2006 («Πόλεμος των 33 Ημερών») δεν επέτρεψε στις ισραηλινές δυνάμεις να εισβάλουν για μία ακόμα φορά στον Λίβανο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα απαλειφθούν και οι τελευταίες απειλές για το εβραϊκό κράτος.
Ο τέταρτος λόγος αφορά την προσπάθεια του αμερικανού προέδρου να καταλύσει το νομικό, πολιτικό και ηθικό διεθνές πλαίσιο που εγκαινιάστηκε με την ίδρυση του ΟΗΕ το 1945, πράγμα που θα σημαίνει μία δραματική οπισθοχώρηση και επιστροφή στο δίκαιο του ισχυροτέρου.
Τέλος, επιδιώκοντας την απαξίωση του διεθνούς Δικαίου και των διεθνών θεσμών, ο Ντόναλντ Τράμπ προωθεί την λεγόμενη λύση του αιώνα. Πρόκειται για μια διευθέτηση, η οποία διαγράφει όλα τα νόμιμα δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού και ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις του Ισραήλ. Στερημένοι από κάθε σύμμαχο, οι Παλαιστίνιοι, σύμφωνα με αυτήν την θεώρηση, δεν θα μπορούν να κάνουν τίποτα άλλο από το να αποδεχθούν την πρόταση Νετανιάχου για την δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους «περιορισμένης κυριαρχίας», δηλαδή ενός μη-κράτους, μια και βασικό χαρακτηριστικό μιάς κρατικής οντότητας είναι η άσκηση απόλυτης κυριαρχίας στο έδαφος του (dominium). Μια τέτοια εξέλιξη, θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να κυριαρχήσουν στην Μέση Ανατολή, όπου η επιρροή τους έχει πλέον συρρικνωθεί, αφού οι αντίπαλοι τους θα έχουν εξουδετερωθεί, επομένως θα έχει εξουδετερωθεί και η επιρροή των εξωγενών τους συμμάχων, όπως της Ρωσίας.
Είναι σαφές ότι η όλη θεώρηση δεν είναι δυνατόν να μετατραπεί σε πράξη αφενός διότι οι Παλαιστίνιοι δεν μπορούν να δεχθούν ότι του λοιπού δεν θα υπάρχουν παρά ως ένας λαός που έχει νομιμοποιήσει με την θέληση του την στρατιωτική κατοχή του από άλλο. Αφετέρου, διότι ο κίνδυνος της ισλαμικής τρομοκρατίας δεν έχει απαλειφθεί, παρά το γεγονός της ανακατάληψης όλων των εδαφών που κατείχε το ΙΣΙΣ, πράγμα που σημαίνει ότι η Μέση Ανατολή βρίσκεται ακόμα μακριά από την σταθερότητα και την ειρήνη. Τέλος, διότι κάθε περιφερειακός ή διεθνής δρών που εμπλέκεται στην Μέση Ανατολή θα προσπαθήσει να εμποδίσει τέτοιου είδους εξελίξεις και δεν είναι τυχαίο ότι η Ρωσία προειδοποίησε ότι η αναγνώριση της προσάρτησης των Υψιπέδων του Γκολάν από τις ΗΠΑ δημιουργεί κινδύνους νέων εντάσεων στην Μέση Ανατολή.
•
