Ρεπορτάζ για τις συνθήκες εργασίας στα Ελληνικά Πετρέλαια
Τέσσερις νεκρούς εργαζόμενους και δύο τραυματίες άφησε πίσω της τελικά η τραγωδία που εξελίχτηκε στις 8 Μαΐου στα Ελληνικά Πετρέλαια, μετά από πυρκαγιά στο διυλιστήριο στον Ασπρόπυργο κατά τη διάρκεια συντήρησης της μονάδας. Η νέα διοίκηση της εταιρείας μετά από έρευνα για τα αίτια του δυστυχήματος και εξέταση των 9 αρμόδιων στελεχών και υπαλλήλων κατέληξε πως το δυστύχημα οφείλεται σε ανθρώπινο λάθος. Παρόλα αυτά οι εργαζόμενοι των διυλιστηρίων θεωρούν πως τα αίτια είναι βαθύτερα και σχετίζονται με την οργάνωση και τις συνθήκες εργασίας που επικρατούν.
Η τραγωδία αυτή δεν οφείλεται σε έλλειψη των μέσων και διαδικασιών ασφάλειας, σύμφωνα με τον Γιώργο Παπακωνσταντίνου, μηχανικό των ΕΛΠΕ, καθώς ακόμα και όταν τηρούνται αυτά, ο ρόλος τους μπορεί να υποβαθμιστεί από άλλους παράγοντες. «Δεν υπάρχει βιομηχανία που να μην προσπαθεί να γλιτώσει λεφτά από τον τομέα της ασφάλειας. Τα Ελληνικά Πετρέλαια μπορώ να πω ότι τηρούν τις διαδικασίες που πρέπει και επιβάλλει ο νόμος. Κατά τη γνώμη του σωματείου οι παράγοντες που προκάλεσαν την τραγωδία δεν σχετίζονται με λάθος ανθρώπους, αλλά ευθύνες έχει η διοίκηση με τη συνεχόμενη πίεση και εντατικοποίηση της εργασίας που επιβάλλει χρόνια τώρα στο προσωπικό». Ενώ επισημαίνει και τον κίνδυνο της ανθρωποφαγίας σε τέτοιου είδους περιστατικά, αναδεικνύοντας ένα αποδιοπομπαίο τράγο, προκειμένου να καλυφθούν τα βαθύτερα αίτια.
Στο βωμό του κέρδους
«Κάθε 4 χρόνια πρέπει να γίνεται μια συντήρηση στο διυλιστήριο. Αυτή τη φορά πέρασαν 6 χρόνια και δεν είχε γίνει. Το 40% του έμπειρου προσωπικού, οι χειριστές των μονάδων του διυλιστηρίου έχουν φύγει με εθελούσια έξοδο και οι νέοι συνάδελφοι που τους αντικατέστησαν δεν έχουν την ίδια εμπειρία και εκπαίδευση για να κάνουν αυτή τη συντήρηση. Η εταιρεία για να εξοικονομήσει χρήμα προώθησε αυτή την πολιτική γιατί οι νέοι παίρνουν το 1/3 του μισθού των προηγούμενων. Το εργολαβικό προσωπικό επίσης που ήρθε για τη συντήρηση δεν ήταν εξειδικευμένο. Η παλιά διοίκηση φέρει βαριές ευθύνες γιατί έφερε ανθρώπους για αυτή τη δουλειά που δεν ήταν ειδικοί. Ταυτόχρονα είχε τους εργαζόμενούς της να δουλεύουν 14 και 16 ώρες συνεχόμενα, χωρίς καμία αργία. Καταλαβαίνετε ότι το μυαλό και το σώμα τους γίνεται κομμάτια. Κάτω από αυτές τις συνθήκες δεν μπορούμε να μιλάμε για μέτρα ασφαλείας» περιγράφει και ο Γιάννης Βλάχος, εργαζόμενος στα ΕΛΠΕ στον Ασπρόπυργο και μέλος του Συνδικάτου Μετάλλου.
Στο βωμό του κέρδους οι εργαζόμενοι απομυζούνται, καθώς ο χρόνος για την ολοκλήρωση μιας εργασίας συμπιέζεται όσο γίνεται περισσότερο. Η συγκεκριμένη συντήρηση έπρεπε να είχε διάρκεια 45 ημερών, αλλά γινόταν προσπάθεια να επιτευχθεί μέσα σε 15, χωρίς βέβαια την ύπαρξη περισσότερου ή πιο εξειδικευμένου προσωπικού, ενώ όπως τονίζουν οι εργαζόμενοι το ζήτημα της εμπειρίας και της γνώσης είναι καθοριστικό σε αυτού του είδους δουλειά. «Εκπαίδευση γίνεται, αλλά δεν γίνεται αυτή που πρέπει. Η εκπαίδευση πρέπει να ενταχθεί σε όλα τα συγκροτήματα μέσα στην καθημερινή δουλειά και όχι να γίνεται σαν πάρεργο, υπερωριακά και ανάμεσα σε άλλες δουλειές ώστε να μην δίνεται η σημασία που αρμόζει. Πρέπει να γίνεται προγραμματισμένη εκπαίδευση και συστηματική. Να μην είναι μόνο για τα χαρτιά» σύμφωνα με τον Γ. Παπακωνσταντίνου.
Ούτε τυχαίο, ούτε μεμονωμένο περιστατικό
«Το κέρδος σε αυτού του είδους τις βιομηχανίες πρέπει να έρχεται από επενδύσεις, τον εκσυγχρονισμό και τις νέες τεχνολογίες, όχι από συμπίεση των θέσεων εργασίας και από χαμηλότερο κόστος των ανειδίκευτων νέων εργατών. Όταν συμβαίνει αυτό πρόκειται για προαναγγελθείσα δολοφονία» σύμφωνα με τον Θωμά Κώτσια, βουλευτή Ευρυτανίας του ΣΥΡΙΖΑ και πρώην εργαζόμενου στα ΕΛΠΕ για 35 χρόνια. Αυτή η λογική οφείλεται στο management του Λάτση που κυριάρχησε και στα Ελληνικά Πετρέλαια μετά την ιδιωτικοποίησή τους, σύμφωνα με τον ίδιο. Μια λογική που έχει προκαλέσει και άλλες τέτοιες τραγωδίες στο παρελθόν, όπως υπενθυμίζει και θα συνεχίζει να προκαλεί αν δεν αλλάξει.
«Αυτό το management ήταν που προκάλεσε τους 15 νεκρούς στην Petrola το 1992, όταν ο Λάτσης την απογύμνωσε από τα έμπειρα στελέχη της. Και πρόκειται για ένα δυστύχημα που δεν έφθασε ποτέ στα δικαστήρια και δεν αποδόθηκαν ποτέ ευθύνες. Βλέπω πολλά κοινά στοιχεία ανάμεσα στις δύο ιστορίες στο πώς εξελίσσονται και αυτό δεν πρέπει να ξαναγίνει, η κυβέρνηση θα πρέπει να είναι αμείλικτη και να πιέσει να αποδοθούν ευθύνες».
Πέραν, όμως, από τα τραγικά δυστυχήματα όπως αυτά, συμβαίνουν και καθημερινά απλά εργατικά ατυχήματα, που επίσης αποσιωπούνται. «Την ημέρα της τραγωδίας η ηλεκτρονική πινακίδα έγραφε πως είχε 250.000 ώρες εργασίας χωρίς ατύχημα. Αυτό βέβαια είναι ψευδές γιατί στα μικροατυχήματα που συμβαίνουν, σπασίματα, μικροτραυματισμοί κτλ τους μεταφέρουν με αυτοκίνητο σε κάποιο ιδιωτικό ιατρείο και έτσι δεν καταγράφεται τίποτα στα βιβλία συμβάντων που έχουμε» τονίζει ο Γ. Βλάχος
Απαραίτητες οι αλλαγές στις συνθήκες εργασίας
Το υπουργείο Εργασίας στην τελευταία συλλυπητήρια ανακοίνωσή του, επισημαίνει μεταξύ άλλων: «Για άλλη μια φορά το υπουργείο Εργασίας υπογραμμίζει την επιδίωξή του οι αιτίες του δυστυχήματος να εντοπιστούν με ακρίβεια και οι τυχόν ευθύνες να αποδοθούν χωρίς αμφιταλαντεύσεις. Είναι αυτονόητη υποχρέωση, αλλά και καθήκον προς τους νεκρούς».
Επιδίωξη που δύσκολα, όμως, θα επιτευχθεί, σύμφωνα με τον Γ. Βλάχο καθώς «μετά την τραγωδία δόθηκαν πολλές υποσχέσεις ότι θα αλλάξουν οι συνθήκες εργασίας. Η αλήθεια είναι ότι σε μεγάλο βαθμό μειώθηκε η εντατικοποίηση της εργασίας και δίνεται κατά κύριο λόγο μια μέρα ανάπαυσης τη βδομάδα, αλλά τα 12ωρα έμειναν ανέπαφα. Παρά τη θέληση του υπουργείου Εργασίας, κανείς δεν υπακούει εκεί μέσα και ακόμα θέλουν να βγει η δουλειά πιο γρήγορα απ’ ότι πρέπει».
Αυτό που θα άλλαζε και θα βοηθούσε πραγματικά την κατάσταση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η κυβέρνηση να περάσει το νόμο για τις συλλογικές συμβάσεις, ώστε οι εργαζόμενοι να μην είναι μόνοι τους απέναντι στον εργοδότη και να εξασφαλίζεται στο οχτάωρο ένα αξιοπρεπές μεροκάματο. Κατά αυτόν τον τρόπο οι εργαζόμενοι δεν θα χρειαζόταν να υποκύψουν σε τέτοιες πιεστικές εντατικοποιήσεις, προκειμένου να ζήσουν, όπως συμβαίνει ειδικά σε ένα κλάδο που μαστίζεται από ανεργία και είναι αρκετά σύνηθες να έχουν δουλέψει κάποιες δεκάδες μόνο μεροκάματα μέσα σε διάστημα τεσσάρων και χρόνων.
«Κάθε φορά ευχόμαστε να είναι τελευταίοι νεκροί που θρηνούμε, αλλά δεν φθάνουν τα ευχετήρια. Πρέπει η ελληνική πολιτεία να σκύψει επιτέλους πάνω από τα εργασιακά θέματα. Ζητάμε να μπορούμε να ζήσουμε αξιοπρεπώς με ένα οχτάωρο μεροκάματο, να γυρνάμε γεροί σπίτια μας και να μπορούμε να παίξουμε με τα παιδιά μας. Θέλουμε να δουλεύουμε, όχι να είμαστε δούλοι».
Τζέλα Αλιπράντη
