Παλαιστίνη και η νέα εξωτερική πολιτική

Του Σωτήρη Ρούσσου*

Το ψήφισμα της ελληνικής Βουλής που καλεί την κυβέρνηση να αναγνωρίσει κράτος της Παλαιστίνης αποτελεί μια σημαντική κίνηση για να αποκτήσει η εξωτερική πολιτική της Αθήνας διακριτό ρόλο και να χρησιμοποιήσει πάλι, μετά από πολλά χρόνια, την πυξίδα του διεθνούς δικαίου και των αξιών της δικαιοσύνης και της ειρήνης στην χάραξή της.
Μετά το 2009, ίσως και νωρίτερα, η ελληνική εξωτερική πολιτική αιωρούνταν μεταξύ δύο σημείων. Το ένα ήταν η ουσιαστική απουσία της από τα τεκταινόμενα της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, η αποφυγή ανάληψης πρωτοβουλιών διαμεσολάβησης και ειρήνευσης, η ανυπαρξία ιδεών για νέα σχήματα συνεργασίας στη Μεσόγειο. Αντιθέτως, η Αθήνα αδημονούσε να δείξει την προθυμία της για συμμετοχή σε πολύ επικίνδυνα σχέδια, όπως αυτό της αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης κατά του Άσαντ (με πρόσχημα τα όπλα μαζικής καταστροφής), ακόμη και πριν καν το ζητήσουν οι ΗΠΑ, και ενώ στην πιο στενή σύμμαχο τους, στη Βρετανία, η Βουλή ψήφιζε εναντίον της επέμβασης. Ουσιαστικά, η Ελλάδα ακολουθούσε την πρακτική των αυλικών που προσπαθούν να μαντέψουν τι επιθυμεί ο βασιλιάς τους, για να του το προτείνουν οι ίδιοι και να κερδίσουν την εύνοια του.
Το άλλο σημείο αιώρησης ήταν η ουσιαστική προσχώρηση σε παίγνια ισχύος, με συμμαχίες πάνω στο, συνήθως σαθρό στρατηγικά, επιχείρημα «ο εχθρός του εχθρού μου, είναι φίλος μου». Ως αποτέλεσμα, η ελληνική εξωτερική πολιτική πέρασε γρήγορα και απροσχημάτιστα από την άκριτο φιλο-αραβική προσέγγιση, στην άκριτη φιλο-ισραηλινή προσέγγιση. Τα λεγόμενα «στρατηγικά τρίγωνα», που περιελάμβαναν και την Κύπρο, στηρίζονταν στην κρίση των σχέσεων Ισραήλ-Τουρκίας, μετά το επεισόδιο του Μάβι Μαρμαρά και τη στήριξη της Άγκυρας στη Χαμάς. Δηλαδή, σε μια συγκυριακή κρίση, η οποία μάλιστα δεν άγγιξε καθόλου, ή ελάχιστα, τις βασικές οικονομικές σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών. Έτσι, η Ελλάδα μέσα από τα ειδικά χαρακτηριστικά της στρατιωτική συνεργασίας με το Ισραήλ, δημιουργούσε καχυποψία στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις, σε μια στιγμή ύφεσης της έμπρακτης τουρκικής επιθετικότητας, και τραυμάτιζε τις σχέσεις της Αθήνας με την Τεχεράνη, αφού ήταν φανερό πως μεγάλο μέρος των κοινών ασκήσεων αφορούσε σε χώρα που προσομοίαζε στην, πάντοτε φιλική προς την Ελλάδα, χώρα του Ιράν. Και όλα αυτά χωρίς να προκύπτει ουσιαστική αναβάθμιση της αποτρεπτικής ικανότητας της Ελλάδας και βεβαίως χωρίς κέρδη από μυθικά κοιτάσματα υδρογονανθράκων.

Η σιωπή της Αθήνας

Αλλά το κυριότερο πρόβλημα αυτής της «αιώρησης» των τελευταίων πέντε χρόνων, ήταν η αποσιώπηση, από την Αθήνα, της σημασίας επίλυσης του Παλαιστινιακού ζητήματος, με την υποβάθμιση των σχέσεων με την Παλαιστινιακή Αρχή και τη σιωπή της Αθήνας για τη συνέχιση των παράνομων ισραηλινών εποικισμών στα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη, τις εξαγωγές προϊόντων από τους εποικισμούς και τις επιθέσεις εποίκων εναντίον χριστιανικών εκκλησιών, μοναστηριών και νεκροταφείων. Η εγκατάλειψη της παράδοσης της διπλής επίσκεψης σε Ισραήλ και Παλαιστινιακά εδάφη από Έλληνες αξιωματούχους, είχε στα πλαίσια της πολιτικής αυτής αρνητικό συμβολισμό. Το πρόβλημα δεν είναι απλά ηθικό, ότι δηλαδή η Ελλάδα εγκαταλείπει τον Παλαιστινιακό λαό που πολεμά για τα δίκαιά του. Εκείνο που μετράει είναι σε ποιες βάσεις δομεί η Αθήνα τις συμμαχίες της. Μέχρι πρόσφατα, τις δομούσε στην υποστήριξη κανονιστικών πλαισίων της διεθνούς κοινωνίας, που ήταν το διεθνές δίκαιο και η διεθνής νομιμότητα και όχι η ωμή ισχύς. Η επιλογή του πεδίου της διεθνούς νομιμότητας δεν είναι απλά μια ιδεολογική  ή φιλοσοφική στάση. Όταν επιλέγεις να πορευθείς μόνο με όρους ωμής ισχύος, τότε πρέπει να είσαι έτοιμος για επιχειρήσεις, όπως η κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους από την Τουρκία ή οι επιθέσεις του Ισραήλ εναντίον στόχων στη Συρία. Η Ελλάδα έχει εδώ και σχεδόν έναν αιώνα εγκαταλείψει τις επιλογές αυτές και έχει προσχωρήσει στην κοινωνία της διεθνούς νομιμότητας. Αν, λοιπόν, η Αθήνα και η Λευκωσία αδιαφορούν για την ισραηλινή εποικιστική πολιτική, πώς θα εγείρουν το ζήτημα των Τούρκων εποίκων στην κατεχόμενη Κύπρο; Η συνεργασία με το Ισραήλ, όμως, πρέπει και μπορεί να ευοδωθεί στα πλαίσια της στρατηγικής επιλογής των κανονιστικών πλαισίων της διεθνούς νομιμότητας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Βήματα για διεθνή νομιμότητα