Του Κωστή Γιούργου
Παρασκευή βράδυ, αργά, λιγότερο από πέντε εικοσιτετράωρα πριν την προαναγγελθείσα για την Τετάρτη συγκέντρωση των «Παραιτηθείτε» στo Σύνταγμα, λιγότερο από τρία εικοσιτετράωρα μετά τη σχετική δήλωση του υπουργού Παιδείας, ο οποίος έκανε λόγο για «κινήσεις χωρίς ονοματεπώνυμο» και για «υπονόμευση με κινήματα κατσαρόλας», λιγότερο από μία ώρα πριν το φύλλο της εφημερίδας «φύγει» για το τυπογραφείο. Και ένα ερώτημα, ακέραιο αυτό: Θα συγκεντρωθούν τελικά στην πλατεία οι «Παραιτηθείτε» που δεν θέλουν «Ούτε χρώματα, ούτε κόμματα, ούτε συνδικάτα», για «Να δούμε τι ακριβώς θέλουν», όπως το διατύπωσε ο Νίκος Φίλης; Θα δούμε τη δυσαρέσκεια να περνάει η γραμμή που τη χωρίζει από την έμπρακτη αγανάκτηση; Θα δούμε ποιο ακριβώς είναι το πολιτικό προφίλ των συναθροισμένων; Θα δούμε τι εννοούσε ο εκπρόσωπος του κόμματος της ΝΔ, κ. Κουμουτσάκος, όταν έλεγε ότι η συγκέντρωση στο Σύνταγμα «δεν πρέπει να καπελωθεί από κόμματα» και διαβεβαίωνε ότι, «η ΝΔ δεν θα έχει οργανωμένη παρουσία με βουλευτές»;
Η συντηρητική παράταξη στην Ελλάδα έχει μια παράδοση την οποία τιμά ευλαβικά από αμνημονεύτων χρόνων. Αποστρέφεται το «πεζοδρόμιο» και το αυθόρμητο των λαϊκών κινητοποιήσεων, τις οποίες αντιμετωπίζει, όταν είναι σε θέση να το κάνει, με ιδιαίτερο κατασταλτικό ζήλο, αδιαφορώντας για το συνταγματικό δικαίωμα του συναθροίζεσθαι, για το οποίο κόπτεται τώρα. Δεν μπορεί να «την πάει μακρυά» μια αντίθετη επιλογή. Το ακροατήριο, θυμίζουμε, της ελληνικής δεξιάς δεν είχε κληθεί από τους ηγήτορές του να κατέβει στους δρόμους ούτε όταν οι Εγγλέζοι κρεμούσαν στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας τον Μιχαλάκη Καραολή και τον Ανδρέα Δημητρίου το 1956, και τον δεκαεννιάχρονο Ευαγόρα Παλλικαρίδη το 1957.
Θα σπάσει αυτή η παράδοση;
Θα σπάσει την ερχόμενη Τετάρτη αυτή η παράδοση; Αν αυτό συμβεί, αν η αδράνεια της καθεστωτικής επανάπαυσης που χαρακτήριζε ανέκαθεν το ποίμνιο της ελληνικής δεξιάς δείξει να μεταλλάσσεται σε κάτι διαφορετικό, σε κάτι σαν απομίμηση ενός προτύπου που της είναι ξένο, του προτύπου της απείθειας στο κατεστημένο, τότε στην καθ’ ημάς πολιτική κουλτούρα θα έχει εισαχθεί μια νέα παράμετρος. Μπορεί κάτι τέτοιο να συμβεί; Είναι ακόμα νωρίς για υποθέσεις, πόσο μάλλον για βεβαιότητες. Το μόνο βέβαιο είναι ότι κάθε υποψιασμένος πολιτικός επιστήμονας προθερμαίνεται ήδη, έχοντας αρχίσει να κρατά σημειώσεις και αποκόμματα εφημερίδων. Μένει να αποδειχθεί αν και η κυβέρνηση έχει προθερμανθεί με τη δέουσα σοβαρότητα.
Σοβαρότητα που οι συνθήκες απαιτούν, αναλογικά, και από την ηγεσία της ΝΔ. Η οποία, ωστόσο, δεν πείθει ότι μπορεί να διαχειριστεί, μεσοπρόθεσμα έστω, τις συνέπειες των αποσταθεροποιητικών σχεδιασμών της. Τις συνέπειες της απόφασής της να υποστηρίξει την «ακομμάτιστη» συγκέντρωση της 15ης Ιουνίου, κινητοποιώντας τον κομματικό μηχανισμό και τα γραφεία των βουλευτών της. Τις συνέπειες της απόφασής της να ανεβάσει στο έπακρο τις διαθέσεις του κομματικού ακροατηρίου της. Διαθέσεις που, αμέσως μετά, θα βρεθεί στην πολύ δύσκολη θέση να πρέπει να τις προσγειώσει στις επιταγές της πολιτικής καθημερινότητας, στις προδιαγραφές που καθόρισαν για μεγάλο χρονικό διάστημα η έκβαση της αξιολόγησης και ο οδικός χάρτης του χρέους. Και ένας επιπλέον λόγος: Όσο κι αν είναι εξαιρετικά δύσκολο να χαρακτηριστεί μετριοπαθής η δεξιά την οποία έχει στα σκαριά ο κ. Μητσοτάκης, γεγονός αναμφισβήτητο παραμένει ότι η παράδοση της μετριοπάθειας την οποία επέλεξε για τον εαυτό της η ελληνική δεξιά, από τη μεταπολίτευση και εντεύθεν τουλάχιστον, δεν προβλέπει συνάφειες με ακροατήρια επιρρεπή σε πολιτικές και κοινωνικές διαμαρτυρίες διαρκείας. Και αυτό είναι άλλη μια σοβαρή διάσταση που πάει να προκληθεί στις τάξεις της δεξιάς, διάσταση την οποία μάλλον παροξύνουν παρά γεφυρώνουν οι σχεδιασμοί του κ. Μητσοτάκη.
Εξέγερση της «κατσαρόλας»;
Ποιες οι πιθανότητες η συγκέντρωση της Τετάρτης στο Σύνταγμα –υπό τον όρο ότι τελικώς αυτή πραγματοποιηθεί και έχει την επιτυχία που προσδοκούν οι διοργανωτές της– να αποτελέσει το έναυσμα ενός κλιμακούμενου κινήματος «εκ των κάτω» αμφισβήτησης της κυβέρνησης, μιας μορφής «εξέγερσης της κατσαρόλας»; Πολλές, αν ο αρχηγός της ΝΔ παραμείνει προσκολλημένος στη θεωρία της «αριστερής παρένθεσης», ελπίζοντας ότι η κυβέρνηση θα υποκύψει, πριν τη λήξη της θητείας της, στα προσκόμματα και τα προαπαιτούμενα δανειστών. Ανύπαρκτες, αν ο κ. Μητσοτάκης δεν προσδοκά από τη συγκέντρωση στο Σύνταγμα κάτι περισσότερο από έναν πρόσκαιρο εντυπωσιασμό. Αν δεν θεωρεί –πράγμα που μοιάζει πιθανότερο– την «ακομμάτιστη» συγκέντρωση της Τετάρτης στο Σύνταγμα τίποτε περισσότερο από ένα πυροτέχνημα προορισμένο να καλύψει όπως-όπως το εξώφθαλμο έλλειμμα σοβαρής αντιπολιτευτικής στρατηγικής, την εσωστρέφεια στην οποία καταδικάζουν την ΝΔ τα λάθη της ηγεσίας της. Λάθη χαρακτηριστικά της ανεπάρκειάς της, όπως η φοβική αποχώρηση της κοινοβουλευτικής ομάδας της αξιωματικής αντιπολίτευσης από τη συζήτηση στη Βουλή της τροπολογίας για τις εξωχώριες εταιρείες και την καθολική απαγόρευση της συμμετοχής των πολιτικών προσώπων στη διοίκηση ή στο μετοχικό τους κεφάλαιο.
Αν, όπως δικαιούμαστε να πιστεύουμε, η πρόθεση της ηγεσίας της ΝΔ είναι να περιορίσει έτσι τις προσδοκίες της από τη μεθαυριανή συγκέντρωση, τότε κερδίζει πόντους η πρόβλεψη ότι η συγκέντρωση μεν αυτή θα γίνει, αλλά δεν θα έχει, δεν μπορεί να έχει, κλιμακούμενη συνέχεια. Διότι, συν τοις άλλοις, βρισκόμαστε κιόλας στα μέσα Ιουνίου, το ράθυμο ελληνικό καλοκαίρι ξεκίνησε ήδη, τα κατευναστικά μπάνια του λαού είναι επί θύραις. Τίποτα δεν θυμίζει, ας πούμε, το θερμό καλοκαίρι του 1965 και τα δυσοίωνα Ιουλιανά του – τίποτα, εκτός ίσως από το πατρώνυμο του σημερινού προέδρου της ΝΔ. Όλα δείχνουν ότι ο κ. Μητσοτάκης ελπίζει ότι το μεθαυριανό συλλαλητήριο θα εντυπωσιάσει μεν, αλλά δεν θα υποχρεώσει σε κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση στα όρια της πραγματικής σύγκρουσης, ικανοποιημένος ενδόμυχα ότι αρκεί, προκειμένου να κατευνάσει το ακροατήριό του χωρίς να το αποκαρδιώσει, η υπόσχεση μιας αναθέρμανσης με τις πρώτες ψύχρες του φθινοπώρου.
