Με το χρόνο ήδη να «κυλά» αντίστροφα, η νέα πολιτική ηγεσία καλείται να φέρει σε πέρας τις δεσμεύσεις που έλαβε έναντι των δανειστών με τη γνωστή «λίστα Βαρουφάκη». Δύο από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων τεσσάρων μηνών αφορούν στις αλλαγές τις οποίες θα επιχειρήσει να υλοποιήσει στο Σύστημα Δημόσιας Ασφάλισης και στην αγοράς εργασίας.
Τα ερωτήματα και οι ανησυχίες οι οποίες προκλήθηκαν από τη λίστα των μεταρρυθμίσεων τόσο εντός, όσο και εκτός των κοινοβουλευτικών ομάδων του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ, έως ένα βαθμό είναι εύλογα. Ο φόβος της ανατροπής των προεκλογικών δεσμεύσεων εντείνεται εξαιτίας του διαφαινόμενου χρηματοδοτικού κενού από τα τέλη Μαρτίου και μετά, καθώς και του «ειδικού νομικού καθεστώτος» στο οποίο έδεσαν την Ελλάδα οι μνημονιακές κυβερνήσεις Παπανδρέου, Παπαδήμου και Σαμαρά υπογράφοντας συμφωνίες, βάσει των οποίων η χώρα τέθηκε εκτός ενωσιακού Δικαίου.
Το γεγονός αυτό επιβεβαίωσε ο Επίτροπος Π. Μοσκοβισί απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Κ. Χρυσόγονου. «Το Μνημόνιο δεν είναι νομοθετική πράξη της ΕΕ, αλλά ένα μέσο που συμφωνήθηκε διμερώς μεταξύ της Ελλάδας και των δανειστών της (…) Κατά την εφαρμογή μέτρων στο πλαίσιο μιας τέτοιας διακυβερνητικής ρύθμισης, οι εθνικές αρχές δεν εφαρμόζουν την ενωσιακή νομοθεσία» ανέφερε ο κ. Μοσκοβισί ξεκαθαρίζοντας επί της ουσίας ότι το ελληνικό Κράτος, μετατράπηκε σε μια «ειδική οικονομική ζώνη» της ΕΕ.
Οι μεγάλες προκλήσεις
Η πρώτη μεγάλη πρόκληση, λοιπόν, είναι η υλοποίηση της δήλωσης στην οποία προχώρησε την περασμένη Πέμπτη ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας καλώντας τα μέλη της κυβέρνησης του και την κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ να δώσουν «μάχη μέρα – μέρα για να ξηλωθεί το μνημόνιο και να υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις».
Όσον αφορά την αγορά εργασίας και, κυρίως, το ασφαλιστικό, εκτιμάται ότι είναι σχεδόν αδύνατον να μην θιγούν ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων και συνταξιούχων. Ωστόσο, το κρίσιμο ζητούμενο είναι εάν μέσα από τον περιορισμό των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, την περαιτέρω ενοποίηση ασφαλιστικών ταμείων και τη δημιουργία ενός στενότερου δεσμού ανάμεσα σε εισφορές και συνταξιοδοτικές παροχές θα επιτευχθεί ένας εξορθολογισμός υπέρ της μεγάλης πλειονότητας των πολιτών.
Αν και ο αναπληρωτής υπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων Δ. Στρατούλης, μόλις την Παρασκευή, δήλωσε ότι δεν θα υπάρξουν ψαλίδια στις συντάξεις, ούτε ποινές για τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, ασφαλισμένοι κυρίως από το χώρο του Δημοσίου και των τραπεζών, οι οποίοι δεν έχουν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα, θεωρείται σχεδόν απίθανο να μην θιγούν. Αρνητικές μεταβολές θα προκαλέσει για τα «ρετιρέ» ορισμένων φορέων κοινωνικής ασφάλισης και η συνέχιση των ενοποιήσεων, με τον κεντρικό στόχο της κυβέρνησης, σύμφωνα με πληροφορίες, τη σταδιακή υπαγωγή όλων των ταμείων στα οποία υπάγονται μισθωτοί εντός του ΙΚΑ. Επίσης, ιδιαίτερα κρίσιμο θεωρείται το «στοίχημα» της κατάργησης των κοινωνικών πόρων και της διαμόρφωσης ενός νέου τρόπου υπολογισμού των συντάξεων.
Όσον αφορά στα εργασιακά, δεδομένη θεωρείται εντός του Μαρτίου η επαναφορά της ισχύος των συλλογικών διαπραγματεύσεων και της μετενέργειας των συμβάσεων. Το θέμα της επαναφοράς του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ εκτιμάται ότι θα δοθεί στους κοινωνικούς εταίρους (ΓΣΕΕ, ΣΕΒ, ΕΣΕΕ, ΓΣΕΒΕΕ και ΣΕΤΕ) για να το επανακαθορίσουν μέσω μίας νέας Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Φυσικά, τα πάντα θα κριθούν όταν αρχίσει η εξειδίκευση των μεταρρυθμίσεων στις οποίες η κυβέρνηση δεσμεύτηκε έναντι των δανειστών.
Τα βασικά σημεία για Ασφαλιστικό και Εργασιακά
Όσον αφορά το Δημόσιο Σύστημα Ασφάλισης, οι αρχές θα:
* Συνεχίσουν την ενοποίηση των συνταξιοδοτικών πολιτικών και την εξάλειψη των «παραθύρων» και κινήτρων που αυξάνουν τον υπερβολικό ρυθμό των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων σε όλη την οικονομία και πιο συγκεκριμένα, στον τραπεζικό και δημόσιο τομέα.
* Ενοποιήσουν συνταξιοδοτικά ταμεία.
* Καταργήσουν σταδιακά τις χρεώσεις υπέρ τρίτων με δημοσιονομικά ουδέτερο τρόπο.
* Εδραιώσουν στενότερο δεσμό μεταξύ συνταξιοδοτικών εισφορών και παροχών, θα εκσυγχρονίσουν τα επιδόματα, θα ενισχύσουν τα κίνητρα για τη δήλωση εργασίας και θα παράσχουν στοχευμένη βοήθεια σε υπαλλήλους ηλικίας 50 – 65 ετών, μέσω του προγράμματος Εγγυημένου Εισοδήματος, ώστε να εξαλειφθούν οι πιέσεις για πρόωρη συνταξιοδότηση.
Όσον αφορά τα εργασιακά, η Ελλάδα δεσμεύεται να:
* Υιοθετήσει τις βέλτιστες πρακτικές της ΕΕ σε όλο το εύρος της νομοθεσίας που αφορά την αγορά εργασίας μέσω διαβουλεύσεων με κοινωνικούς εταίρους.
* Επεκτείνει τα υπάρχοντα σχέδια που παρέχουν προσωρινή απασχόληση στους ανέργους (..) εφόσον υπάρχουν δημοσιονομικά περιθώρια και να αναβαθμίσει τα προγράμματα επιμόρφωσης των μακροχρόνια ανέργων.
* Να μεταβεί σε μια «έξυπνη» νέα προσέγγιση στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας με ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και δικαιοσύνης. Αυτό περιλαμβάνει σε βάθος χρόνου την αύξηση του κατώτατου μισθού με ένα τρόπο που θα διαφυλάξει την ανταγωνιστικότητα και τις προοπτικές της απασχόλησης. Η έκταση και ο χρόνος των αλλαγών στον κατώτατο μισθό θα γίνουν με διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και τους Ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσμούς.
Νάσος Χατζητσάκος
