Με αφορμή το θλιβερό γεγονός του θανάτου του δημοφιλούς τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη κατά τη διάρκεια πλασμαφαίρεσης σε ιδιωτικό ιατρείο, ο ιατρικός κόσμος έχει χρέος να πάρει θέση, η πολιτεία να νομοθετήσει και να ελέγξει και η κοινωνία να ενημερωθεί.
Η πλασμαφαίρεση είναι μια πολύτιμη επεμβατική ιατρική πράξη, που χρησιμοποιείται για την απομάκρυνση επικίνδυνων ουσιών (συνήθως αυτοαντισωμάτων, ανοσοσυμπλεγμάτων ή λιπιδίων) από τον οργανισμό με την αφαίρεση του πλάσματος, το οποίο απορρίπτεται και στη συνέχεια υποκαθίσταται από ξένο υγιές πλάσμα ή λευκωματίνη. Η ιατρική αυτή πράξη, που προϋποθέτει εξωσωματική κυκλοφορία, χρησιμοποιείται για απειλητικά για τη ζωή νοσήματα (αιματολογικά, π.χ. Moscovitch· νευρολογικά, π.χ. Guillen-Barré· συγγενή, π.χ. βαριά υπερλιπιδαιμία· ρευματολογικά, π.χ. καταστροφικό αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο) σε νοσοκομειακό περιβάλλον, με υποδομή και δυνατότητα για ανάνηψη. Πραγματοποιείται από ειδικευμένο προσωπικό, συνήθως γιατρούς αιματολόγους ή νεφρολόγους, και καθώς πρόκειται για εξωσωματική κυκλοφορία, μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες επιπλοκές όπως πτώση της πίεσης ή αρρυθμίες.
Υποσχέσεις χωρίς επιστημονική βάση
Στην περίπτωση της Stem Cell Clinic προφανώς δε μιλάμε για πλασμαφαίρεση, καθώς κανένα παρόμοιο ιατρείο δεν θα μπορούσε να προμηθευτεί πλάσμα, που δεν κυκλοφορεί στο εμπόριο. Το πλάσμα είναι προϊόν αίματος, που παρασκευάζεται από τις δημόσιες υπηρεσίες και τα κέντρα αιμοδοσίας και παρέχεται σε όλα τα δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία με απόλυτα ελεγχόμενο, ευτυχώς, τρόπο. Εδώ να προσθέσω ότι προ διετίας είχε ανοίξει μια συζήτηση περί συλλογής πλάσματος με πλασμαφαίρεση από ιδιωτικούς φορείς, επ’ αμοιβή των δοτών, για την παρασκευή φαρμάκων, μια προοπτική που μετά από παρέμβαση επιστημόνων του πεδίου και συλλόγων μεταγγιζόμενων ασθενών ευτυχώς δεν προχώρησε. Φανταστείτε να είχαμε και ιδιωτική συλλογή πλάσματος με αμειβόμενους δότες, που μας γυρίζει πίσω στη δεκαετία του 1970, με τις ιδιωτικές τράπεζες αίματος. Πέραν του ηθικού προβλήματος, της εμπορευματοποίησης ανθρώπινων υλικών, η ασφάλεια του εγχειρήματος με τις συνθήκες ελέγχου των δομών που προσφέρουν υπηρεσίες υγείας στη χώρα θα ήταν το λιγότερο αμφισβητήσιμη.
Η διαδικασία «πλασμαφαίρεσης» στο εν λόγω ιατρείο ήταν πιθανότατα διήθηση του πλάσματος από φίλτρο και επιστροφή του στον «ασθενή» με την υπόσχεση του καθαρισμού του από τοξίνες, μικρόβια, μόλυνση του περιβάλλοντος και την ελπίδα της μακροβιότητας και της νεότητας. Εξ όσων γνωρίζω, σήμερα η διαδικασία αυτή της διήθησης πλάσματος χρησιμοποιείται επίσημα για την αφαίρεση λιπιδίων σε αρρώστους με βαριά οικογενή υπερλιπιδαιμία, και πάντως όχι για λόγους αισθητικής και ευεξίας.
Στη διαφήμιση και στο όνομα του ιδιωτικού κέντρου αναφέρεται επίσης η χρήση stem cells, δηλαδή των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, τα οποία διαχωρίζονται από το αίμα του ασθενή και επαναχορηγούνται ενδοφλέβια, ως θεραπεία πολλαπλών νοσημάτων όπως το έμφραγμα ή η άνοια, γιατί έχουν τάχα τη δυνατότητα να αναγεννούν όλους τους ιστούς. Τα πολύτιμα αυτά κύτταρα αναπαράγουν καθημερινά το αίμα μας, βρίσκονται στον μυελό των οστών και σε μικρές ποσότητες στο αίμα, και χρησιμοποιούνται με επιτυχία στις μεταμοσχεύσεις μυελού για σοβαρά νοσήματα όπως η λευχαιμία· ωστόσο δεν μπορούν να αναγεννήσουν άλλους ιστούς, και αυτό έχει αποδειχτεί πειραματικά εδώ και δεκαετίες.
Συνεπώς, και οι δύο υπηρεσίες που πρόσφερε το κέντρο της οδού Καρνεάδου δεν είχαν καμία απολύτως επιστημονική βάση, ήταν απλώς μια καλοστημένη και καλοπληρωμένη απάτη.
Ξενίζει, ωστόσο, η επίσημη διαφήμιση αυτών των πρακτικών σε συνέδρια παρουσία υπουργών, καθώς και η αδειοδότηση του κέντρου από τον ΙΣΑ. Στο Διεθνές Συνέδριο Υγείας και Τουρισμού τον Μάη του 2023 η κα Γάκα σε ομιλία της διαφήμιζε τη διαδικασία πλασμαφαίρεσης ως μέθοδο αποτοξίνωσης, και το συνέδριο ήταν υπό την αιγίδα των υπουργείων Υγείας και Τουρισμού, ενώ την έναρξη κήρυξε ο περιφερειάρχης Αττικής. Η αδειοδότηση του κέντρου έγινε ενώ δεν είχε καμία υποδομή ανάνηψης, ΜΑΦ, ούτε προσωπικό, όπως φάνηκε, που να γνωρίζει ανάνηψη.
Χρέος της πολιτείας να ελέγξει τα «μαγαζάκια» υπηρεσιών υγείας
Όλα αυτά θέτουν σοβαρά ερωτήματα, τα οποία καλείται να απαντήσει η πολιτεία και να προστατεύσει τους πολίτες από παρόμοιες πρακτικές κομπογιαννιτισμού, που μπορεί να αποβούν μοιραίες. Πρέπει να επαναλειτουργήσουν ελεγκτικοί μηχανισμοί, όπως το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ), που διαλύθηκε με τον νόμο περί επιτελικού κράτους το 2019, και σε συνεργασία με τους κατά τόπους ιατρικούς συλλόγους να ελέγξουν τα δεκάδες «μαγαζάκια» που πουλούν υπηρεσίες υγείας.
Τέλος οι πολίτες, χωρίς να χάσουν την εμπιστοσύνη τους στην ιατρική κοινότητα, που στη συντριπτική πλειοψηφία της είναι αφοσιωμένη στη φροντίδα των ασθενών, πρέπει να ενημερώνονται από τις επίσημες επιστημονικές πηγές και φορείς, επιστημονικές εταιρείες, ιατρικούς συλλόγους, επίσημες ιστοσελίδες. Στην εποχή του διαδικτύου και της ΑΙ δεν είναι δυνατόν να γινόμαστε θύματα των κάθε λογής απατεώνων που πουλούν νεότητα, ευεξία και μακροβιότητα με πρακτικές μη τεκμηριωμένες επιστημονικά.
Η τραγική αυτή υπόθεση ας είναι καμπανάκι για όλους και ας ξαναθέσει στη συζήτηση το θέμα του δημόσιου ελέγχου στον ευαίσθητο χώρο της υγείας, που δεν είναι πεδίο κερδοσκοπίας αλλά καθολικό κοινωνικό αγαθό.
Φωτό: Μιχάλης Παπανικολάου / Eurokinissi
