Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-Οικολόγοι Πράσινοι κατάφερε τελικά να εξασφαλίσει τις 151 ψήφους εμπιστοσύνης, ώστε να φέρει τη Συμφωνία των Πρεσπών στη Βουλή, αλλά και άλλα κρίσιμα μέτρα που είχε εξαγγείλει, όπως το νομοσχέδιο για τους μόνιμους διορισμούς στην εκπαίδευση, που υπερψηφίστηκε την Πέμπτη, αν και με πλειοψηφία μόλις 149 ψήφων. Τα επόμενα νομοσχέδια που αναμένεται να κατατεθούν αφορούν την αύξηση του κατώτατου μισθού και την κατάργηση του υποκατώτατου, τις 120 δόσεις, την προστασία της πρώτης κατοικίας, τη σχέση με την εκκλησία, αλλά και τη συνταγματική αναθεώρηση.
Η εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση εξασφαλίστηκε, πέραν των 145 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, από την Έλενα Κουντουρά, το Βασίλη Κόκκαλη, το Θανάση Παπαχριστόπουλο και τον Κώστα Ζουράρι από τους ΑΝΕΛ (μετά από διαγραφή των δύο πρώτων από το κόμμα), την Κατερίνα Παπακώστα, ανεξάρτητη βουλεύτρια, προερχόμενη από τη ΝΔ, και το Σπύρο Δανέλλη από το Ποτάμι, ο οποίος επίσης διεγράφη.
Εξ αυτών, λοιπόν, φαίνεται πως η προοδευτική συμμαχία αριστεράς και κεντροαριστεράς, όπως είχε θέσει ως στόχευση ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, δεν είναι αρκετά πιθανή, τουλάχιστον σε επίπεδο κομμάτων. Ο ίδιος, κατά την εκδήλωση για τη Συμφωνία των Πρεσπών, την περασμένη Κυριακή στο Μέγαρο Μουσικής, είχε τονίσει στην ομιλία του πως «ο πολιτικός χώρος του οποίου έχω τη τιμή να ηγούμαι, δεν συγκροτήθηκε χθες. Πάντοτε, ακόμη και όταν τα εκλογικά ποσοστά ήταν μικρά, αναπτύχθηκε, οικοδομώντας την ενότητα και ταυτόχρονα σεβόμενος τη διαφορετικότητα των ιστορικών και ιδεολογικών καταβολών, των πολιτικών προσεγγίσεων, των πρότερων κομματικών προελεύσεων. Σήμερα, στη νέα φάση, αυτός ο χώρος θέλει να γίνει ξανά καταλύτης των προοδευτικών πολιτικών εξελίξεων. Χωρίς ηγεμονισμούς, να γίνει ο κορμός μιας νέας ενωτικής διαδικασίας της αριστερής και προοδευτικής συμπαράταξης», καλώντας και στη συγκρότηση ενός ευρέος μετώπου ενόψει των τριών εκλογών.
Το κέντρο βλέπει δεξιά
Με εξαίρεση, όμως, κάποια πρόσωπα από το Ποτάμι και το ΚΙΝΑΛ, στα οποία κόμματα αναφέρεται κυρίως η πρόταση -καθώς το ΚΚΕ έχει ξεκαθαρίσει την αντίθεσή του σε μια τέτοια προοπτική από τις προηγούμενες εκλογές και δεν φαίνεται να έχει μετακινηθεί ούτε στο ελάχιστο από αυτή τη θέση, το αντίθετο-, οι ηγεσίες των δύο κομμάτων και η πλειοψηφία των στελεχών τους φαίνονται αρνητικά διακείμενες σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αυτό καταδεικνύει και το ιδιαίτερα οξύ ύφος της ομιλίας της Φώφης Γεννηματά στη Βουλή για την ψήφο εμπιστοσύνης. Ενδεικτικά, αναφερόμενη στον Αλέξη Τσίπρα, είπε πως «το πρόβλημα είναι ότι κάθε μέρα που περνά με εσάς πρωθυπουργό και την όποια κυβέρνησή σας, είναι μια χαμένη ημέρα για την Ελλάδα, είναι μια ακόμη χαμένη ευκαιρία για τη ζωή κάθε Έλληνα και Ελληνίδας. Κύριε Τσίπρα, ξέρω ότι δυσκολεύεστε, αλλά πάρτε το απόφαση, έχετε τελειώσει. Φύγετε τώρα…αυτό μόνο μπορείτε να προσφέρετε». Για να συνεχίσει λέγοντας πως «εμείς, το Κίνημα Αλλαγής, ο μόνος εκφραστής της Κεντροαριστεράς και της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας, αντιπαρερχόμαστε τις προσπάθειες για απομιμήσεις και αντιγραφές, από εκείνους που ειδικεύονται στο fake και στο copy paste. Ζητάμε καθαρή εντολή για να ενώσουμε τους Έλληνες, για να εγγυηθούμε προοδευτική διακυβέρνηση, πραγματικά αυτή τη φορά. Όχι κάλπικη».
Αντίστοιχα, τα μέλη του Πολιτικού Συμβουλίου του Ποταμιού, που συνεδρίασε την Πέμπτη για τη στάση που θα κρατήσουν στη Συμφωνία των Πρεσπών (ψήφος κατά συνείδηση), έβγαλαν ομόφωνη απόφαση, όπου μεταξύ άλλων υπογράμμιζαν ότι «οι πρόσφατες θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ υπέρ της Ευρώπης είναι ευκαιριακές και εξυπηρετούν μόνο τους μικροκομματικούς του σχεδιασμούς. (…) Έχουμε στέρεες αρχές, δεν έχουμε ιδεοληψίες και δεν αντιδρούμε παρορμητικά. Δεν θα γίνουμε το τέρας της πολιτικής που πολεμάμε. (…) Η ξαφνική απόφαση του βουλευτή Ηρακλείου Σπύρου Δανέλλη να δώσει λευκή επιταγή στην κυβέρνηση, παρά τις αντίθετες ομόφωνες αποφάσεις του Κινήματος, ήταν πράξη πολιτικά ανήθικη και η απομάκρυνση του από την ΚΟ του Ποταμιού, επιβεβλημένη».
Συμμαχία πάνω σε ποιες αρχές;
Ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται, λοιπόν, να έχει απομείνει με δυνατότητες διεύρυνσης μόνο με μονωμένα πρόσωπα, όπως θα μπορούσε να είναι ο Σπύρος Δανέλλης, αλλά και ο Γιάννης Ραγκούσης, ο οποίος ανέφερε στην ομιλία του κατά την εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής πως «έχουμε δύο δρόμους. Από τη μια είναι ο δρόμος της ακροδεξιάς ατζέντας που οδηγεί στην αυλή της γνωστής φαμίλιας και των παρασιτικών συμφερόντων που έχει δίπλα της. Από την άλλη είναι ο δρόμος που οδηγεί στη μεγάλη προοδευτική και ριζοσπαστική παράταξη. Και μετά τις σημερινές σας αποφάσεις κύριε πρωθυπουργέ, δεν έχω πια καμία αμφιβολία ότι για τον καθένα από εμάς η ώρα της επιλογής έφτασε και είναι τώρα».
Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι, πρώτον, με αυτό τον τρόπο δεν απαντάται το ζήτημα των απαραίτητων συμμαχιών κομμάτων, λόγω και της ισχύος του αναλογικού εκλογικού συστήματος από τις παρεπόμενες εθνικές εκλογές. Δεύτερον, τα μεμονωμένα πρόσωπα, όποια κι αν θα μπορούσαν να είναι αυτά, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τα κόμματα, που θα σηματοδοτούσαν, δυνητικά, μια προοδευτική κατεύθυνση ευρύτερα της πολιτικής ζωής. Αυτό θα απαιτούσε προγραμματικές συγκλίσεις πάνω σε βασικά λαϊκά αιτήματα και ανάγκες, που προέκυψαν τόσο από την πολιτική λιτότητας τα χρόνια των μνημονίων, όσο και από προϋπάρχοντα προβλήματα ενός νεοφιλελεύθερου συστήματος.
Η Πολιτική Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ συνεδρίασε την περασμένη Παρασκευή για την κύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών και τις πολιτικές εξελίξεις μετά την ψήφο εμπιστοσύνης. Σε ανακοίνωσή της απευθύνεται, όσον αφορά την κύρωση της Συμφωνίας των Πρεσπών «στις πολιτικές δυνάμεις του ευρύτερου προοδευτικού χώρου, αλλά και σε κάθε βουλευτή τους ξεχωριστά», τονίζοντας πως «οι όποιες διαφορές με τον ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορούν να αποτελούν άλλοθι για αυτό το ιστορικό σφάλμα. Σε κρίσιμα θέματα ιστορικής, εθνικής σημασίας όλοι αναμετριόμαστε με τις αξίες, τις ιδέες και τη συνείδησή μας, μα πάνω από όλα με την Ιστορία».
Το ζήτημα των συμμαχιών, όμως, όπως τέθηκε και ευρύτερα ως πολιτική του κόμματος για την προεκλογική και μεταεκλογική φάση από τον Αλέξη Τσίπρα, ζητήθηκε από μέλη της γραμματείας, και ιδιαίτερα από τους 53+, να συζητηθεί διεξοδικότερα και άμεσα, σύμφωνα με πηγές της «Εποχής», προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι όροι που θα θέσει ο ΣΥΡΙΖΑ για την υλοποίηση αυτών.
Άλλωστε, το περιεχόμενο της λεγόμενης «προοδευτικής συμμαχίας» αποτελεί και το μεγάλο στοίχημα. Ακόμα κι αν το Ποτάμι και το ΚΙΝΑΛ, για παράδειγμα, συμφωνούσαν στη δημιουργία αυτής, είναι αρκετά αμφίβολο αν θα μπορούσαν όντως να συμβάλλουν και να υπηρετήσουν ένα προοδευτικό πρόγραμμα, πόσο μάλλον ένα αριστερό πρόγραμμα, αφού πολλάκις έχουν αποδείξει ότι κινούνται βάσει άλλων αξιών, νεοφιλελεύθερων, ιδίως όσον αφορά την οικονομία, αλλά και όχι μόνο. Ενδεικτική, για παράδειγμα, είναι η στάση του Ποταμιού στο ζήτημα του άρθρου 16, όπου υπερασπίζεται την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Το δε ΚΙΝΑΛ, δηλαδή το ΠΑΣΟΚ, όσες «αριστερές» κορώνες κι αν βγάζει ανά καιρούς, δεν μπορεί να λησμονηθεί ότι είναι αυτό που οδήγησε, αλλά και έβαλε τη χώρα στα μνημόνια με την πολιτική του.
Το μεγαλύτερο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι τόσο με ποιους κάνεις μια προοδευτική συμμαχία, αλλά τι σημαίνει αυτή.
Τζέλα Αλιπράντη
