Ποια θα είναι η κινεζική απάντηση σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο;
Πολλοί αναλυτές παρομοιάζουν την πανδημία του κορωνοϊού με τρίτο παγκόσμιο πόλεμο. Είναι φανερό ότι οι συνέπειες της υγειονομικής κρίσης θα επηρεάσουν βαθύτατα την παγκόσμια οικονομία και θα δημιουργήσουν νέες ισορροπίες και συνεργασίες, αλλά και νέες αντιπαραθέσεις στις διεθνείς οικονομικές σχέσεις. Εν τω μεταξύ, οι μεγάλες οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη θα προσπαθήσουν να αξιοποιήσουν υπέρ τους τη νέα κατάσταση που θα δημιουργηθεί μετά την πανδημία. Οι ΗΠΑ θα αντιταχθούν σε κάθε προσπάθεια αλλαγής του σημερινού στάτους-κβο και με κάθε διαθέσιμο μέσο θα επιμείνουν στην παγκόσμια κυριαρχία τους. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, προς το παρόν, εμφανίζεται ως κυρίαρχος του παιχνιδιού, όχι γιατί φαίνεται ότι αντιμετώπισε πρώτη τις συνέπειες της πανδημίας, αλλά γιατί εδραιώνει την οικονομική της διείσδυση σε όλα τα μήκη και τα πλάτη.
Η κινεζική οικονομία, εκτός του ότι είναι πιο παραγωγική από την αμερικανική, μπορεί να επανακάμψει ευκολότερα από μια αναμενόμενη οικονομική κρίση γιατί διευθύνεται και ρυθμίζεται σε μεγάλο βαθμό κεντρικά, ενώ στην αμερικανική -μετά τη μακροχρόνια επικράτηση του νεοφιλελευθερισμού- εδραιώθηκαν πολλές φυγόκεντρες τάσεις που καθιστούν δύσκολη την ανάκτηση της συνοχής της. Η αντιπαράθεση μεταξύ των δύο μεγάλων δυνάμεων έχει απλωθεί σε πολλά μέτωπα. Το Πεκίνο δεν επιθυμεί μια γενικευμένη αντιπαράθεση και προκρίνει τη συνέχιση της οικονομικής επέκτασης με οικονομικούς όρους. Στις ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, κατανοούν ότι όσο περνάει ο καιρός μικραίνουν οι δυνατότητες ανακοπής της επέλασης του ασιατικού γίγαντα. Αυτή η κατάσταση ήταν οφθαλμοφανής τα τελευταία χρόνια. Η έλευση όμως του κορωνοϊού θα επιτείνει αυτές τις τάσεις και είναι δύσκολο να προβλεφθούν πλέον οι μορφές που θα λάβει η μεταξύ τους αντιπαράθεση.
Νέος γύρος εμπορικού πολέμου
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απειλεί τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ότι θα επανέλθει στον εμπορικό πόλεμο, κάτι που με μεγάλη προσπάθεια ακύρωσε τον προηγούμενο χρόνο. Είναι φανερό ότι για την επανεκλογή του χρειάζεται να επαναφέρει μετ’ επιτάσεως τον εξωτερικό εχθρό. Προσπαθεί, επομένως, να ρίξει το ανάθεμα για τον κορωνοϊό και τις συνέπειές του στο Πεκίνο και έτσι να ανεβάσει το κύρος του ενόψει των προεδρικών εκλογών.
Το θέμα είναι αν αυτή τη φορά η Λ.Δ Κίνας θα αγνοήσει τις απειλές ή θα απαντήσει απειλώντας να κατακρημνίσει την αμερικανική οικονομία και το δολάριο. Η αμερικανική κοινωνία και οικονομία έχουν υποστεί μεγάλες απώλειες από την έλευση της πανδημίας του κορωνοϊού. Τα θύματα είναι ήδη περισσότερα από τα θύματα του δεκαετούς πολέμου με το Βιετνάμ. Η Ουάσιγκτον μέχρι τώρα υποστήριζε ότι είχε υποψίες για τις ευθύνες του Πεκίνου ως προς τη διάδοση του κορωνοϊού. Ο Μάικ Πομπέο δήλωσε ότι υπάρχουν αποδείξεις ότι ο ιός δημιουργήθηκε σε εργαστήρια της Γιουχάν, χωρίς όμως να δώσει περαιτέρω στοιχεία. Επίσης, ανάφερε ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας μπλοκάρει την πρόσβαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σε αυτά τα εργαστήρια. Η κλιμάκωση της αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων είναι πλέον αναπόφευκτη.
Οι μονομερείς, όμως, ενέργειες δημιουργούν νέα προβλήματα και στις δύο πλευρές. Στις ΗΠΑ φοβούνται ότι ένας νέος γύρος εμπορικού πολέμου μπορεί να δημιουργήσει νέα προβλήματα στις αμερικανικές εξαγωγές. Η Κίνα θα μπορούσε να απαντήσει με μείωση των εισαγωγών αμερικανικών αγροτικών προϊόντων και τεχνολογικών υπηρεσιών από τις ΗΠΑ. Η επιδείνωση των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη, οι οποίες αλληλεξαρτώνται, θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε εμβάθυνση της παγκόσμιας ύφεσης. Η επιβολή τελωνειακών δασμών στις εισαγωγές και η επιχορήγηση των εξαγωγών θυμίζουν σε μεγάλο βαθμό την περίοδο μετά το μεγάλο κραχ του 1929. Δεν είναι όμως καθόλου σίγουρο ότι στις σημερινές συνθήκες της παγκοσμιοποίησης μπορεί να οδηγήσει σε ανάκαμψη. Στην πρώτη φάση του εμπορικού πολέμου που εξαγγέλθηκε από την Ουάσιγκτον το Πεκίνο αγνόησε τις απειλές, συνέχισε να αγοράζει αμερικανικά προϊόντα και φάνηκε διατεθειμένο να δώσει κάποιες παραγωγές στις ΗΠΑ. Αν, όμως, η Ουάσιγκτον επιμείνει σε νέο εμπορικό πόλεμο κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει μια σκληρή κινεζική απάντηση. Η Λ.Δ. της Κίνας είναι δεύτερη μετά την Ιαπωνία στην αγορά αμερικανικών ομολόγων (περίπου 1 τρισ. δολάρια). Μια ενδεχόμενη εκποίηση των αμερικανικών χρεογράφων , αν και θεωρείται ακραία αντίδραση , θα οδηγούσε σε καταβαράθρωση της αμερικανικής οικονομίας και του δολαρίου και θα αντιστοιχούσε με μεγάλες τεκτονικές δονήσεις στις διεθνείς οικονομικές σχέσεις . Κάτι τέτοιο βέβαια θα επηρέαζε αρνητικά και την ίδια την κινεζική οικονομία.
Προεκλογική τακτική;
ΟΙ ΗΠΑ, χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες στο εσωτερικό τους επέβαλαν κυρώσεις στη Ρωσία και το Ιράν. Το τίμημα κλήθηκαν να πληρώσουν και το πληρώνουν ακόμη οι δύο χώρες και οι σύμμαχοι των ΗΠΑ, κυρίως οι ευρωπαϊκές χώρες Η επιβολή κυρώσεων όμως στη Λ.Δ. της Κίνας δεν είναι το ίδιο, γιατί υπάρχει μεγάλη κινεζική διείσδυση στην αμερικανική οικονομία και ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα κλόνιζε πριν απ’ όλα την ίδια την αμερικανική οικονομία. Πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι ο αμερικανός πρόεδρος εκτοξεύει απειλές ενόψει των προεδρικών εκλογών. Αν επανεκλεγεί μπορεί να κάνει στροφή 180 μοιρών. Είναι άλλωστε προσφιλής τακτική του Ντόναλντ Τραμπ την επόμενη μέρα να ανατρέπει αυτά που είπε την προηγούμενη.
Μιχάλης Ρένεσης
