Σκίτσο του Βαγγέλη Χερουβείμ
Ο πόλεμος μεταξύ Ιράν και Ισραήλ θα έχει σημαντικές και μακροχρόνιες επιπτώσεις τόσο στην ιρανική, όσο και στην ισραηλινή κοινωνία. Και οι δύο χώρες βρίσκονται σε διαρκή πολιτική και στρατηγική ένταση για χρόνια, οπότε μια κλιμάκωση της σύγκρουσης, ιδίως με τη συμμετοχή και άλλων χωρών της περιοχής και ειδικά των ΗΠΑ, θα μπορούσε να έχει βαθιές κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνέπειες. Κάθε εκτίμηση είναι έωλη αυτή τη στιγμή, αλλά ας επιχειρήσουμε να εκθέσουμε κάποιες πρώτες σκέψεις
Στην ισραηλινή κοινωνία αναμένεται αρχικά μια άνοδος του εθνικισμού και της εσωτερικής συσπείρωσης: Ο πόλεμος πιθανώς να οδηγήσει σε μια προσωρινή εθνική ενότητα, καθώς σε περιόδους πολέμου η κοινωνία συχνά συσπειρώνεται γύρω από την εθνική ταυτότητα και την ανάγκη για ασφάλεια. Αυτό μπορεί να ενισχύσει την εσωτερική συνοχή, αλλά ενδεχομένως να διευρύνει τις διαφορές μεταξύ των πολιτικών και κοινωνικών ομάδων εντός της χώρας, ειδικά αν η έκβαση του πολέμου δεν είναι ξεκάθαρη ή έχει πολύ υψηλό κόστος. Επίσης, μια παράλληλη διαδικασία πολιτικής και κοινωνικής πόλωσης δεν θα πρέπει να θεωρείται μακρινή: Ο πόλεμος θα μπορούσε να εντείνει τις ήδη υπάρχουσες διαιρέσεις στην ισραηλινή κοινωνία, μεταξύ των υπέρμαχων της πιο επιθετικής πολιτικής και εκείνων που τάσσονται υπέρ της διπλωματίας ή των συμβιβασμών. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει επιπλέον ένταση στις πολιτικές διαδικασίες και συζητήσεις στο Ισραήλ, με ταυτόχρονη αύξηση των δαπανών για τον στρατό και την ασφάλεια, με συνέπεια τον περιορισμό άλλων κοινωνικών προτεραιοτήτων. Σε αυτόν τον δρόμο μπορεί να συναντήσουμε και μαζικές αρνήσεις πιλότων ή και στρατιωτών του να συνεχίσουν να επιχειρούν στη Γάζα. Σίγουρα θα υπάρξουν και οικονομικές συνέπειες: Ένας πόλεμος σε ευρεία κλίμακα θα έχει σοβαρές οικονομικές συνέπειες, καθώς θα απαιτηθούν τεράστιοι πόροι για τη διατήρηση των στρατιωτικών δαπανών και την προστασία του πληθυσμού. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό της ανάπτυξης, με την κυβέρνηση να επικεντρώνεται σε στρατηγικές δημοσιονομικού περιορισμού και συγκράτησης του πληθωρισμού, ακόμα και αν σύντομα λήξει ο πόλεμος.
Στο Ιράν, όπου πρόσφατα σημειώθηκε κοινωνική ένταση λόγω των περιορισμών των ατομικών δικαιωμάτων, ενώ παράλληλα υπήρχαν αρκετές εργατικές κινητοποιήσεις και απεργίες, αναμένεται αρχικά επίσης μια άνοδος του εθνικισμού και της τάσης για εσωτερική ενότητα, δεδομένης και της ευρείας λαϊκής στήριξης που απολαμβάνει το καθεστώς από μεγάλο μέρος του πληθυσμού.Ταυτόχρονα, θα υπάρξει αύξηση της εσωτερικής καταπίεσης: Η κυβέρνηση του Ιράν, δεδομένων των αυστηρών πολιτικών της και του ελέγχου που ασκεί στον πληθυσμό, ενδέχεται να εκμεταλλευτεί την κατάσταση του πολέμου για να εντείνει την καταπίεση των αντιφρονούντων και να περιορίσει τις ελευθερίες του λαού. Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει περαιτέρω κοινωνική δυσαρέσκεια και διαμαρτυρίες, ειδικά αν οι συνθήκες του πολέμου οδηγούν σε δυσχερείς καταστάσεις για τον πληθυσμό. Αυτό το οποίο δεν θα θέλει να αντιμετωπίσει το καθεστώς είναι μια αναταραχή και αντίδραση της νεολαίας: Ο πόλεμος μπορεί να φέρει την ιρανική κοινωνία σε σύγκρουση μεταξύ των παραδοσιακών αξιών και των σύγχρονων, πιο δυτικοποιημένων τάσεων που επικρατούν στην νεολαία. Η σύγκρουση ενδέχεται σε δεύτερο χρόνο να πυροδοτήσει εξεγέρσεις και διαδηλώσεις, καθώς πολλοί νέοι μπορεί να νιώσουν ότι η κυβέρνηση τούς οδηγεί σε έναν πόλεμο που δεν θέλουν, αλλά και ότι τα προσωπικά τους δικαιώματα και ελευθερίες πλήττονται από την ακραία πολιτική. Επίσης, όπως και στο Ισραήλ, θα υπάρξουν οικονομικές συνέπειες και κοινωνική δυσφορία: Η οικονομία του Ιράν είναι ήδη επιβαρυμένη από διεθνείς κυρώσεις και εσωτερική αναστάτωση. Ο πόλεμος, με την ενδεχόμενη απομόνωση της χώρας, θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω οικονομική επιδείνωση, προκαλώντας αυξημένα επίπεδα φτώχειας και ανεργίας. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε κοινωνικές αναταραχές και αυξημένη δυσαρέσκεια εναντίον του καθεστώτος.
Ο πόλεμος Ιράν – Ισραήλ, λοιπόν, θα έχει βαθιές συνέπειες και στις δύο κοινωνίες. Στο Ιράν, το καθεστώς πιθανώς να προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει τον πόλεμο για να εδραιώσει την εξουσία του, ενώ ταυτόχρονα θα εντείνει τις κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις. Στο Ισραήλ, η κοινωνία μπορεί να συσπειρωθεί αρχικά γύρω από την απειλή, αλλά η πίεση θα εντείνει τις εσωτερικές πολιτικές διαφωνίες και θα επηρεάσει τη στρατηγική του κράτους για το μέλλον. Επιπλέον, σε περίπτωση που ο πόλεμος τραβήξει σε μάκρος, ενδέχεται τα συμπεράσματα της κοινής ανακοίνωσης των ΚΚ Ισραήλ και Ιράν να βρουν περισσότερους αποδέκτες, ειδικά ανάμεσα στις νεολαίες των δύο χωρών. Όλα τα παραπάνω θα εξαρτηθούν και από δύο μεγάλες μεταβλητές: τη στρατιωτική εμπλοκή ή όχι των ΗΠΑ και το τι θα γίνει τελικά με τη Γάζα.
