Σε παρέμβαση στα γραφεία της Περιφέρειας Αττικής προχώρησαν την περασμένη βδομάδα 14 τοπικοί οικολογικοί φορείς για το ζήτημα καθαρισμού των ρεμάτων, καθώς διαφωνούν με τον τρόπο διεξαγωγής του από την αυτοδιοικητική αρχή.
«Η Περιφέρεια Αττικής υπέγραψε συμβάσεις με εργολάβους για τον καθαρισμό των ρεμάτων ύψους τριών εκατ. ευρώ συνολικά. Η ένστασή μας είναι να μη γίνει ο καθαρισμός των ρεμάτων με μηχανικές μπουλντόζες, γιατί γδέρνουν την κοίτη και ξεριζώνουν όλο το φυτικό κομμάτι και την υδρόβια ζωή. Θεωρούμε ότι αυτό είναι αντι – οικολογικό και πρέπει να γίνει ο καθαρισμός χειρωνακτικά. Να καθαρίσουμε μέσα στην κοίτη δηλαδή με τα χέρια ό,τι είναι ελαφρύ, σακούλες, ξερά κλαδιά κτλ και τα βαριά αντικείμενα μπορούν να καθαριστούν με μικρότερα μηχανήματα. Με τον χειρωνακτικό καθαρισμό εξασφαλίζονται και περισσότερες θέσεις εργασίας, αντί να δοθούν τόσα χρήματα στους εργολάβους» εξηγεί στην Εποχή η Κέλλυ Δάνου από το Σύλλογο Προστασίας Περιβάλλοντος και της Ρεματιάς Πεντέλης – Χαλνδρίου.
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Γιώργος Σταυρινός από την κίνηση Δασαμάρι SOS, που επισημαίνει την επανάληψη φαινομένων καταστροφής της βιοποικιλότητας των ρεμάτων, όπως είχαν σημειωθεί και παλαιότερα κατά τη διάρκεια καθαρισμών. «Σε ρέματα, που έχουν χαρακτηριστεί μεγάλου περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, δεν επιτρέπεται να μπει εκσκαφέας. Έχουμε την εμπειρία, δυστυχώς, για το τι καταστροφές γίνονται στο οικοσύστημα των ρεμάτων, όταν μπαίνουν οι μπουλντόζες για να καθαρίσουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ρέμα της Ραφήνας, όπου καταστράφηκαν η βλάστηση και η πανίδα με σπάνια είδη πουλιών. Περιμέναμε από την καινούργια διοίκηση να υπάρχει μια άλλη αντίληψη για αυτά τα θέματα. Ειδικά για τα ορεινά ρέματα είναι επικίνδυνο να ισοπεδώνεις την κοίτη, γιατί εξαφανίζεις τους μαιανδρισμούς, που ανακόπτουν την ταχύτητα που κατεβαίνει το νερό στα πεδινά και αποφεύγεις τις πλημμύρες».
Παρόλα αυτά η Περιφέρεια Αττικής θα διενεργήσει τους καθαρισμούς, όπως τους έχει σχεδιάσει, καθώς προτεραιότητά της, όπως εξηγεί, είναι η προφύλαξη των κατοίκων από τυχόν πλημμύρες, αλλά και γιατί σε πολλές περιπτώσεις δεν δύναται να γίνει χειρωνακτικά η εργασία. «Δεν μπορούμε να καθαρίσουμε χειρωνακτικά τα ρέματα γιατί είναι τεράστιοι οι όγκοι φερτών υλικών και είναι αδύνατο να τα μεταφέρει άνθρωπος. Δείχνουμε ευαισθησία στις προτάσεις που έχουν κάνει και προσπαθούμε να τις πάρουμε υπόψη. Επισκέφθηκα το ρέμα της Πικροδάφνης την επόμενη μέρα από την παρέμβαση των φορέων, όμως, δεν πείστηκα για τις διαφωνίες που έχουν. Εκεί που είχε γίνει ο καθαρισμός η παρόχθια βλάστηση έχει μείνει ανέπαφη και έχει καθαριστεί μόνο η κοίτη. Εκεί που δεν έχει γίνει ακόμα ο καθαρισμός, η κοίτη είναι γεμάτη με μπάζα, σωλήνες και άλλα που δεν γίνεται να φύγουν χειρωνακτικά. Αν δεν γίνει, θα έχουμε κίνδυνο πλημμυρών. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν θα καθαρίσουμε με μπουλντόζες τις όχθες της κοίτης ή όπου υπάρχουν απλά απορρίμματα, όπως πλαστικές σακούλες κτλ» τονίζει ο Χρήστος Καραμάνος, αντιπεριφερειάρχης Οικονομικών.
Ανάγκη συνολικής επίλυσης
Ο καθαρισμός της κοίτης σε συγκεκριμένα σημεία είναι το πρωταρχικό και επείγον βήμα, δεν είναι όμως το θεμελιώδες ζήτημα στη διαχείριση των ρεμάτων, όπως σημειώνει ο Βαγγέλης Πισσίας, καθηγητής διαχείρισης υδάτινων πόρων στο ΤΕΙ Αθήνας. «Πρέπει να εστιάσουμε στη λεκάνη απορροής, από εκεί δηλαδή που τροφοδοτούνται τα ρέματα με νερό, για να θέσουμε υπό κάποιο έλεγχο τις πλημμύρες. Ξεκινώντας από ψηλά, από τον υδροκρίτη, θα πρέπει να κάνουμε παρεμβάσεις με κατάλληλα, μικρά και φτηνά κατά το δυνατόν, έργα ανάσχεσης της πλημμυρικής απορροής για να επιβραδύνουμε την ταχύτητα του πλημμυρικού κύματος και το χρόνο συρροής, δηλαδή να διαχειριστούμε το πόσο νερό φτάνει στην κοίτη των ρεμάτων και πότε, με ποια ταχύτητα φτάνει στην εκβολή, ώστε να μην έχουμε διάβρωση του εδάφους, που είναι πολύτιμο λόγω της γονιμότητάς του. Γι’ αυτό πρέπει να γίνει σχεδιασμός και να υπάρξει συνεργασία, ενημέρωση των πολιτών και κινητοποίησή τους, ώστε να συνδυαστεί η γνώση με τη θέληση και να αντιμετωπιστεί από κοινού αυτό το ζήτημα».
Ταυτόχρονα, επισημαίνει πως η χρήση μηχανημάτων δεν είναι πάντα απορριπτέα, ιδιαίτερα την κρίσιμη, αποτρεπτική στιγμή, ούτε η χειρωνακτική μέθοδος είναι πάντα οικολογική, αν ο καθαρισμός γίνεται χωρίς γνώση των γεωλογικών, γεωμορφολογικών παραμέτρων και προπαντός των χαρακτηριστικών της βλάστησης. «Η διάβρωση του εδάφους κάνει πολλές φορές μεγαλύτερο κακό από μια μπουλντόζα που θα χρειαστεί να μπει αποτρεπτικά σε ένα συγκεκριμένο κομμάτι του ρέματος. Για να λυθεί το ζήτημα δεν αρκεί ο αφορισμός της μπουλντόζας, αλλά ο αφορισμός της κρατικής, αυτοδιοικητικής και κοινωνικής απάθειας. Για να σωθεί η βιοποικιλότητα των ρεμάτων, η παρόχθια βλάστηση και οι μικροβιότοποι στις εκβολές των μικρών ρεμάτων, πρέπει να αντιμετωπίσουμε συνολικά το ζήτημα, να γίνουν ήπιες αναβαθμίδες και κατάλληλες ανθρώπινες μικρο – παρεμβάσεις».
Τέλος, επικρίνει την καθυστέρηση του κράτους και της περιφέρειας στο ζήτημα, καθώς η κινητοποίηση για τη διαχείριση και τον καθαρισμό των ρεμάτων θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει από τους καλοκαιρινούς μήνες και όχι την περίοδο που ξεσπάνε οι φθινοπωρινές καταιγίδες και έπονται οι μεγάλες βροχοπτώσεις.
Επιμέλεια: Τζέλα Αλιπράντη
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΘΕΟΔΟΤΑ ΝΑΝΤΣΟΥ
Δεν αρκεί ο σεβασμός, πρέπει να αξιοποιήσουμε το περιβάλλον
Η «Εποχή» συνομιλεί με την επικεφαλής περιβαλλοντικής πολιτικής της WWF Ελλάδας για την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσει η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ σε αυτόν τον τομέα, αλλά και τις παραλείψεις που έχει κάνει μέχρι τώρα. Βασικός στόχος τονίζεται ότι πρέπει να είναι η αξιοποίησή του περιβάλλοντος ως μοχλού ανάπτυξης, αναδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την αξία του και βάζοντας τέλος στις αντιλήψεις που το βλέπουν σαν επενδυτικό βάρος.
Τη συνέντευξη πήρε η Τζέλα Αλιπράντη
Η Ελλάδα είναι πρώτη στην Ευρώπη στις παραβιάσεις περιβαλλοντικού δικαίου. Σε τι αφορούν αυτές οι υποθέσεις;
Κάποιες αφορούν στο γεγονός ότι δεν έχουμε μεταφέρει κοινοτικές οδηγίες στο εσωτερικό δίκαιο, όπως πρέπει. Είναι ανοιχτές υποθέσεις που εξετάζει η Κομισιόν και σε περίπτωση μη συμμόρφωσης θα μας οδηγήσει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Άλλες υποθέσεις αφορούν οδηγίες που έχουμε ενσωματώσει, αλλά δεν έχουμε υλοποιήσει, όπως προστασία κάποιων περιοχών. Τη τιμητική της, τόσο σε ανοιχτές υποθέσεις όσο και σε καταδίκες, έχει η Ζάκυνθος. Έχει το μοναδικό πάρκο της χελώνας καρέτα σε όλη την Ευρώπη, αλλά πάνω από αυτό υπάρχει χώρος ταφής σκουπιδιών που από το 2006 δεν είναι νόμιμος, αφού ξεπέρασε το όριο ζωής του, αλλά παίρνει συνέχεια παρατάσεις. Το αποτέλεσμα είναι να τρέχουν τα μαύρα ζουμιά από τα σκουπίδια μέσα στο εθνικό πάρκο. Ταυτόχρονα, υπάρχει και κίνδυνος κατολίσθησης σε κάποια ισχυρή καταιγίδα, που θα σημαίνει ότι θα πέσουν όλα τα σκουπίδια στο πάρκο.
Ανακύκλωση και επιχειρηματικότητα
Η διαχείριση των απορριμμάτων είναι ένα φλέγον ζήτημα για την Ελλάδα. Πώς κρίνετε το σχεδιασμό που καταθέτει τώρα η Περιφέρεια Αττικής;
Έχει καλά στοιχεία γιατί ανεβάζει τα ποσοστά της ανακύκλωσης. Υπάρχει κίνδυνος, όμως, γιατί έχουμε ήδη υπερβεί τις προθεσμίες για να γίνουν αυτά τα έργα και μπορεί να χάσουμε τα χρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άρα, η Περιφέρεια θα πρέπει να κινηθεί πολύ γρήγορα για να προλάβει τις νέες διαδικασίες ανάθεσης. Θα έλεγα πως ο σχεδιασμός έχει πολύ καλά στοιχεία, αλλά απαιτείται γρήγορος συντονισμός, ώστε να υλοποιηθούν τα έργα με το καλύτερο δυνατό τρόπο.
Στον τομέα των απορριμμάτων ποιο ρόλο πρέπει να διαδραματίσει η κοινωνία;
Η κοινωνία έπρεπε ήδη να έχει εισαχθεί στο ζήτημα πιο δυναμικά. Έχουμε τους μπλε κάδους ανακύκλωσης, οι οποίοι δεν χρησιμοποιούνται σωστά. Πέρα, όμως, της ανακύκλωσης, πρέπει να εισαχθεί και το κομμάτι της επιχειρηματικότητας, η οποία δεν έχει αναπτυχθεί στην Ελλάδα, παρότι συμβαίνει σε πολλές χώρες της ΕΕ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Δανία, που έχει αναπτύξει την παραγωγή και διαχείριση ανανεώσιμων πηγών. Γιατί να μην γίνει αυτό και στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων; Φτιάχνοντας κοινωνικές επιχειρήσεις για εγκαταστάσεις ανακύκλωσης ή κομποστοποίησης, εξασφαλίζεις ταυτόχρονα έσοδα, θέσεις εργασίας και καλής ποιότητας υπηρεσίες.
Στις προγραμματικές δηλώσεις του υφυπουργού για το ΕΣΠΑ, Αλέξη Χαρίτση, ακούσαμε να τοποθετείται στο ζήτημα και ήταν πολύ ελπιδοφόρο. Η κοινωνία δεν είναι μόνο για τη φιλανθρωπία και να καλύπτει τα κενά του κράτους. Πρέπει να πάρει στα χέρια της σημαντικό κομμάτι της παραγωγής και τη ζωντανή οικονομία. Για να υπάρξει ζωντανή ελληνική οικονομία, όπως λέμε στη WWF, η κοινωνία πρέπει να είναι συμμέτοχος, συμπαραγωγός, συνδιαχειριστής.
Ποια η γνώμη σας για τη μέχρι τώρα διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ στον τομέα του περιβάλλοντος;
Η πρώτη περίοδος δεν ήταν καθόλου ελπιδοφόρα. Είχε δώσει αποκλειστική έμφαση στη μαύρη ενέργεια, τα ορυκτά καύσιμα, στη μη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών, ενώ για τη ΔΕΗ – Ανανεώσιμες υπήρξαν αντιδράσεις και δεν έγινε τίποτα. Γενικά, θα έλεγα, πως δεν κατατέθηκε κανένα καινούργιο όραμα στον ενεργειακό κλάδο. Το μόνο που ακούσαμε από τον αναπληρωτή υπουργό, τον Γιάννη Τσιρώνη, ήταν ότι πρέπει να αλλάξει η νομοθεσία. Το μεγάλο πρόβλημα, όμως, είναι η εφαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας. Επίσης, δεν κατάργησε τελικά, όπως είχε υποσχεθεί, την περσινή νομοθεσία για τους αιγιαλούς κτλ που ήταν σαρωτικά αντι – περιβαλλοντική, δασοκτόνα, κακή για το χωροταξικό σχεδιασμό, με φωτογραφικές ρυθμίσεις που υποσκάπτουν την ανάπτυξη. Και δυστυχώς δεν ακούσαμε και τον κ. Σκουρλέτη να αναφέρει κάτι σχετικό στις προγραμματικές δηλώσεις.
Ζωντανή οικονομία με θετικό περιβαλλοντικό πρόσημο
Οπότε τώρα που πρέπει να δώσει έμφαση;
Πρέπει να τονίσουμε ότι η υπόθεση δεν αφορά μόνο το υπουργείο Περιβάλλοντος, αλλά και το υπουργείο Ανάπτυξης. Εμείς δεν αντιλαμβανόμαστε το περιβάλλον ως αποστειρωμένες περιοχές, χωρίς ανθρώπινη παρουσία. Μας ενδιαφέρει να είναι ζωντανή οικονομία με θετικό περιβαλλοντικό πρόσημο. Ο νούμερο ένα τομέας καινοτομίας στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή είναι το περιβάλλον. Εμείς έχουμε κάνει διάφορες προτάσεις, όπως για παράδειγμα στον τομέα του τουρισμού. Πληρώνει το κράτος τεράστιες επιδοτήσεις στους δήθεν επενδυτές για εγκατάσταση μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων ή γηπέδων γκολφ, αντί να φτιάξει τουριστικά χωριά σε εγκαταλελειμμένους οικισμούς, που είναι ωραίες περιοχές και έχουν ήδη οδικό δίκτυο. Αυτό θα είχε θετικό πρόσημο για την κοινωνία, τον πολιτισμό, αλλά και για το τουριστικό προϊόν της Ελλάδας. Ακόμα, χρειάζεται άμεση στροφή του επενδυτικού νόμου προς το καινοτόμο και το πράσινο. Αυτή τη στιγμή δεν γίνεται ούτε απολογισμός ποιους τομείς επιδοτεί το κράτος. Χρειάζεται, επίσης, μια φορολογική στροφή, όπου θα φορολογείται το ρυπογόνο, από το πιο ελαφρύ που αφορά στις πλαστικές σακούλες, μέχρι την ατμοσφαιρική ρύπανση. Ζήτημα είναι και το πού θα στρέψει την αγροτική πολιτική το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Αυτό που είχε αναφέρει ο πρωθυπουργός για επενδύσεις με σεβασμό στο περιβάλλον, ακολουθεί αυτή την αντίληψη που παρουσιάσατε;
Δεν αρκεί ο σεβασμός, πρέπει να αξιοποιήσουμε το περιβάλλον. Για παράδειγμα, τα εθνικά πάρκα δεν είναι αποστειρωμένες περιοχές, αλλά κοιτίδες ζωντανής ανάπτυξης για τις τοπικές κοινωνίες. Η ζωή, όμως των φορέων διαχείρισης για αυτά τα πάρκα, λήγει το Δεκέμβριο, με βάση ένα νόμο του 2012. Δεν γίνεται να μην υπάρχει μια δημόσια υπηρεσία που θα τα διαχειρίζεται. Ο ΟΟΣΑ είχε βγάλει έκθεση που έδειχνε ότι τις πιο βαριές περιβαλλοντικές ρυθμίσεις, τις έχουν οι χώρες με μεγάλη ανάπτυξη. Δεν είναι απλά μύθος ότι το περιβάλλον είναι εμπόδιο για την ανάπτυξη, είναι ξεκάθαρο ψέμα. Η βαθιά πληγή για την ανάπτυξη στην Ελλάδα είναι ότι δεν έχουμε σαφή και μόνιμα όρια, αλλά ένα νομοθετικό χάος. Ακολουθούμε αστείες πολιτικές, πχ με τη συνεχή τακτοποίηση αυθαιρέτων, που δίνουν το μήνυμα ότι δεν πειράζει να παραβιάσεις το νόμο, γιατί σε ένα δυο χρόνια θα αλλάξει.
Το νέο μνημόνιο που υπογράφηκε πώς θα επηρεάσει τον τομέα του περιβάλλοντος;
Αυτό ήταν μία από τις αποκαλύψεις που είχαμε στην τελευταία έκθεση που κάναμε. Το νέο μνημόνιο αναφέρει την εφαρμογ�� των παλαιότερων συστάσεων του ΟΟΣΑ από το 2014 που είχαν γίνει. Αυτές αφορούν ρυθμίσεις προστασίας, που οι προηγούμενες κυβερνήσεις είχαν κρίνει πολύ βαριές και ήθελαν να καταργήσουν. Το νέο μνημόνιο έχει μια ακόμη υποσχόμενη διάταξη, που μιλά για προσπάθεια κατάργησης της κακής νομοθεσίας για το περιβάλλον, όπως πχ ο αντιδασικός νόμος χωροταξίας. Υπάρχει, όμως, το προβληματικό και ανησυχητικό κομμάτι των αποκρατικοποιήσεων του ΤΑΙΠΕΔ, που ακόμα δεν ξέρουμε ακριβώς ποιες θα είναι και με ποιους όρους και ανησυχούμε ότι μπορεί να περιλαμβάνει περιοχές natura, αιγιαλούς κτλ.
Φαραωνικά έργα στην Κρήτη
Την τοποθέτηση τριών ανεμογεννητριών στην κορυφή Άρδακτος, στα ορεινά του δήμου Αμαρίου στο Ρέθυμνο, εμπόδισαν κάτοικοι του νησιού, την προηγούμενη εβδομάδα. Οι πολίτες είναι ενάντια στα έργα εγκατάστασης των ανανεώσιμων πηγών, καθώς κρίνουν ότι ο τρόπος που προβλέπεται να υλοποιηθούν δεν είναι φιλικός προς το περιβάλλον, ενώ θα μετατρέψει τα κρητικά βουνά σε «μπαταρίες» που δεν θα εξυπηρετούν μόνο τοπικές ανάγκες, αλλά θα αφορούν κυρίως στην εξαγωγή ενέργειας.
«Δεν υπάρχει άνθρωπος που θα πει ότι είναι κακές οι ανεμογεννήτριες. Όπως και για κάθε πράγμα, μπορεί να είναι καλή ή κακή η χρήση τους. Σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για δύο θηριώδη έργα 1.000 μεγαβάτ το καθένα, ενώ όλη η Κρήτη καταναλώνει το μέγιστο 800 μεγαβάτ, και δεκάδες μικρότερα από τρεις μέχρι δέκα ανεμογεννήτριες το καθένα, που ο σχεδιασμός για τη χωροθέτησή τους έχει γίνει πρόχειρα και πριν ολοκληρωθούν οι μελέτες της Περιφέρειας που θέτουν το πλαίσιο πού και πώς μπορούμε να έχουμε τέτοιους είδους παρεμβάσεις» επισημαίνει στην Εποχή ο Πέτρος Λιμπεράκης, ερευνητής στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και μέλος της Ριζοσπαστικής Συνεργασίας Κρήτης.
Ανεπανόρθωτες ζημιές
«Θα προκαλέσουν τεράστια ζημιά με τη διάνοιξη πολύ πλατιών δρόμων πάνω στα βουνά για να περάσουν τα φορτηγά για την εγκατάσταση, που δεν χωρούν από τους συμβατικούς αγροτικούς δρόμους, και για την οποία δεν προβλέπεται η αποκατάστασή της. Η λογική που ακολουθούν τα σχέδια ξεφεύγουν από τη φιλική προς το περιβάλλον αντίληψη, που μιλά για τοπική παραγωγή και κατανάλωση. Ταυτόχρονα υπάρχει και ζήτημα αδιαφάνειας στο θέμα της διασύνδεσης του νησιού με άλλες περιοχές για εξαγωγή. Ενώ οι δύο μεγάλες εταιρείες έλαβαν την άδεια από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας για την τόσο μεγάλη έκτασή των έργων τους, με βάση ότι θα αναλάμβαναν οι εταιρείες το κόστος της ενεργειακής διασύνδεσης με την Αθήνα, τελικά το μετακύλησαν στο δημόσιο. Αυτό εκτιμάται περίπου στο 1 δισ. Τώρα που το δημόσιο έχει πολύ λίγα χρήματα για επενδύσεις θα είναι τεράστια σπατάλη να τα δώσει σε ένα αμφίβολης λειτουργικότητας έργο», επεξηγεί τα μειονεκτήματα των συγκεκριμένων έργων.
Όλη αυτή η αδιαφάνεια που χαρακτηρίζει τα έργα, αλλά και ο αντι – περιβαλλοντικός τους χαρακτήρας, έχει καλλιεργήσει την καχυποψία των κατοίκων απέναντι στις ανεμογεννήτριες. Παρόλα αυτά, δεν αντιτείνονται σε οποιαδήποτε μορφή ανανεώσιμης ενέργειας, αλλά απαιτούν να γίνει με τον κατάλληλο σχεδιασμό που θα αποφέρει οφέλη στην κοινωνία και το περιβάλλον και όχι ζημιές τελικά.
«Πρέπει να οδηγηθούμε στην παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να εφαρμόσουμε τη δυναμική του νησιού σε αυτόν τον τομέα, αλλά με κοινωνικά και περιβαλλοντικά δίκαιο τρόπο» καταλήγει ο ερευνητής.
